II SA/Wa 1379/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska, , Magdalena Morawiec, Protokolant referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi T. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.nr [...] Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) oraz art. 33 ust. 4 pkt 4 i pkt 3 lit. a w związku z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r., poz.1265 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty P. z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] orzekającej o utracie przez T. D. statusu osoby bezrobotnej od [...] marca 2019 r. i o utracie prawa do zasiłku od [...] marca 2019 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że T. D. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy, dalej PUP w P., jako osoba bezrobotna w dniu [...] sierpnia 2018 r. Starosta P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] orzekł o uznaniu T. D. za osobę bezrobotną od [...] sierpnia 2018 r. i o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych od [...] sierpnia 2018 r. na okres 365 dni. Na dzień [...] marca 2019 r. T. D. wyznaczono termin obowiązkowego stawiennictwa w PUP w P. W wyznaczonym terminie T. D. nie zgłosił się. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. znak [...], nr [...] Starosta P. orzekł o utracie przez ww. statusu osoby bezrobotnej od [...] marca 2019 r. i o utracie prawa do zasiłku od [...] marca 2019 r. Utrata nastąpiła na okres 120 dni. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego przez T. D. odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując, że stosownie do treści art. 33 ust. 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotni mają obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonych terminach w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy i uzyskania informacji o możliwościach zatrudnienia i szkoleniach. Zgodnie zaś z art. 33 ust. 4 pkt 4 powołanej ustawy, starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie 7 dni od wyznaczonej daty o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres; a) 120 dni w przypadku pierwszej odmowy, b) 180 dni w przypadku drugiej odmowy, c) 270 dni w przypadku trzeciej i każdej kolejnej odmowy. Zgodnie z art. 33 ust. 4c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w przypadku pozbawienia statusu bezrobotnego lub poszukującego pracy na wskazany okres ponowne nabycie statusu bezrobotnego lub poszukującego pracy może nastąpić w wyniku ponownej rejestracji, po upływie tego okresu, przy spełnieniu warunków zawartych w ustawie do ich nabycia. Stosownie zaś do postanowień art. 33 ust. 4ca ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego oraz decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Organ zaznaczył, że przepisy powyższe maja charakter bezwzględnie obowiązujący. Organ stwierdził, że T. D. został właściwie poinformowany o terminie obowiązkowej wizyty w urzędzie pracy w dniu [...] marca 2019 r. w celu potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Jednocześnie strona została prawidłowo pouczona o obowiązkach zgłaszania się w wyznaczonych przez urząd pracy terminach oraz powiadomienia o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa na wyznaczonej wizycie, jak również o konsekwencjach wynikających z ich niedopełnienia. Podkreślił, że każdy bezrobotny zarejestrowany w urzędzie pracy musi mieć świadomość, iż posiadanie statusu bezrobotnego wiąże się z przyznaniem uprawnień, ale również i nałożeniem obowiązków. Zaniedbywanie ciążących na bezrobotnym obowiązków skutkuje pozbawieniem statusu bezrobotnego, a w konsekwencji utratą wiążących się z tym statusem uprawnień. T. D. nie dopełnił podstawowych obowiązków bezrobotnego, bowiem w dniu wyznaczonej wizyty nie stawił się w PUP w P. i nie wywiązał się z obowiązku powiadomienia tego urzędu w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie swojej nieobecności. T. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...], w której wskazał, że nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem i czuje się wprowadzony w błąd przez pracowników PUP w P. Wyjaśnił, iż [...] marca 2019 r. stawił się w PUP w P. celem odbycia obowiązkowego stawiennictwa, ponieważ w wyznaczonym na dzień [...] marca 2019 r. terminie stawiennictwa przechodził badania lekarskie związane z podjęciem pracy w firmie B. od dnia [...] kwietnia 2019 r. Podał, że o fakcie podjęcia pracy oraz przyczynie stawienia się o jeden dzień później niż należało poinformował pracownicę Centrum Aktywizacji Zawodowej PUP w P. przypisaną do terenu jego gminy [...]. Pracownica Centrum Aktywizacji Zawodowej poinformowała go, że skoro podejmuje pracę to jego stawiennictwo jest zbędne, a do PUP w P. ma dostarczyć umowę o pracę, co uczynił w dniu [...] kwietnia 2019 r., ponieważ umowę o pracę otrzymał dopiero [...] kwietnia 2019 r. Pracownica PUP w P. z działu rejestracji, ewidencji i świadczeń, której dostarczył umowę o pracę poinformowała go wówczas, iż została wysłana do niego decyzja Starosty P. z dnia [...] kwietnia 2019 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej z uwagi na niestawienie się w wyznaczonym terminie w dniu [...] marca 2019 r. Po wyjaśnieniu zaistniałej sytuacji, został w Urzędzie poinstruowany, aby odebrać decyzję Starosty [...] i złożyć od niej odwołanie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie zaś podniesionej przez skarżącego kwestii zgłoszenia się do urzędu pracy w dniu [...] marca 2019 r. tj. w dniu następnym po wyznaczonym terminie obowiązkowego stawiennictwa, stwierdził, że argumentacja ta nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ dokumenty zgromadzone w sprawie nie potwierdzają tego faktu. Gdyby skarżący wywiązał się z obowiązku powiadomienia PUP w [...] o przyczynie niestawiennictwa w terminie 7 dni od wyznaczonej daty zgłoszenia się, to fakt ten zostałby odnotowany w Systemie S., a także pracownik urzędu pracy przyjąłby od skarżącego pisemne oświadczenie dotyczące powodu niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które w sposób istotny mogło wpłynąć na wynik sprawy, co skutkuje wyeliminowaniem z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2018 r., poz.1265 z późn. zm.), zgodnie, z którym starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Użyte w powołanym wyżej przepisie ustawy określenie "pozbawia" wskazuje, że rozstrzygnięcie wydane na jego podstawie ma charakter decyzji związanej, co oznacza, że w przypadku wystąpienia przesłanek w nim wymienionych starosta zobowiązany jest wydać decyzję o pozbawieniu bezrobotnego statusu. Przesłanką nakazującą podjęcie takiego działania jest niestawienie się w organie zatrudnienia w wyznaczonym terminie i niepowiadomienie w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Stosownie do powołanego przepisu, do organu należy wyznaczenie terminu stawienia się bezrobotnego w jego siedzibie i należyte poinformowanie go o tym oraz o skutkach jego niedopełnienia. Natomiast na bezrobotnym ciąży obowiązek stawiennictwa, a w przypadku niemożności jego wypełnienia, obowiązek wykazania w ustawowym terminie uzasadnionej przyczyny niestawiennictwa. W ocenie Sądu, w sprawie organy obu instancji nie dopełniły obowiązków wynikających z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Z zasady tej dla organu administracji wynikają dwojakiego rodzaju obowiązki: po pierwsze obowiązek zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania; po drugie - obowiązek umożliwienia stronie wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zachowanie powyższych gwarancji procesowych względem strony nie jest pozostawione uznaniu organu, lecz stanowi jego bezwzględny obowiązek. W fazie między zakończeniem postępowania wyjaśniającego a podjęciem rozstrzygnięcia w sprawie organ administracji ma obowiązek umożliwić stronie wypowiedzenie się, co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zawarte w treści art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.), dalej k.p.a. sformułowanie "przed wydaniem decyzji" jednoznacznie wskazuje, że chodzi tu o ten moment postępowania, w którym organ, po zakończeniu postępowania wyjaśniającego, przechodzi do podjęcia rozstrzygnięcia. Możliwość wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji jest, więc dla strony niejako ostatnią szansą na przedstawienie i uzasadnienie swojego stanowiska. To zaś, czy strona skorzysta z przysługującego jej prawa, pozostawiono wyłącznie jej uznaniu. Uchybienie przez organ obowiązkom wynikającym z zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest istotną wadą procesową i stanowi podstawę do uchylenia decyzji wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane naruszenie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2572/12; publ. LEX nr 1574646), na przykład, że "niewydanie i niedoręczenie jej zawiadomienia, o którym mowa w art. 10 § 1 k.p.a. przed wydaniem decyzji, uniemożliwiło jej zgłoszenie wniosków dowodowych o przesłuchanie w charakterze świadka danej osoby" (por. postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt II GSK 431/12; LEX nr 1145527). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem wobec naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. przez organy obu instancji, skarżący dopiero na etapie postępowania sądowego złożył wyjaśnienia odnośnie przyczyn niestawiennictwa w PUP w P. w wyznaczonym terminie i stawiennictwa w dniu następnym w celu usprawiedliwienia nieobecności. Podał, że [...] marca 2019 r. stawił się w PUP w P. w celu odbycia obowiązkowego stawiennictwa, informując pracownicą Centrum Aktywizacji Zawodowej PUP w P. przypisaną do terenu jego gminy B., że w dniu poprzednim, kiedy miał wyznaczony termin obowiązkowego stawiennictwa, przechodził badania lekarskie związane z podjęciem pracy od dnia [...] kwietnia 2019 r. W ocenie Sądu, wskazywane przez skarżącego okoliczności wymagają rozważenia w kontekście zaistnienia przesłanki "niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomienia w okresie 7 dni od wyznaczonej daty o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa" w rozumieniu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ w związku z tym winien przede wszystkim zweryfikować twierdzenia skarżącego odnośnie wskazywanego stawiennictwa w Urzędzie w dniu [...] marca 2019 r., konfrontując je z wyjaśnieniami pracowników PUP w P. i poddać wnikliwej analizie w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy. W następstwie powyższego ponownie rozważy, czy istnieją podstawy do orzeczenia o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej w świetle przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przytoczone okoliczności wymagają, zatem ponownego, wszechstronnego wyjaśnienia sprawy stosownie do wymogów z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a następnie analizy i oceny z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i wydania decyzji zawierającej uzasadnienie odpowiadające wymaganiom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.