II SA/Wa 138/19
WyrokWSA w Warszawie2019-08-08
Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Danuta Kania
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy okres 7 lat, 7 miesięcy i 29 dni służby na rzecz państwa totalitarnego (stanowiący 29% ogólnego stażu służby) może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uzasadniającą wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres 7 lat, 7 miesięcy i 29 dni służby na rzecz państwa totalitarnego, stanowiący 29% ogólnego stażu służby, nie może być uznany za "krótkotrwałą służbę" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ponieważ przesłanki z art. 8a ust. 1 muszą być spełnione łącznie, a warunek krótkotrwałej służby nie został spełniony, organ zasadnie odmówił wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne.Stan faktyczny
Skarżący M. L. wystąpił o wyłączenie stosowania przepisów obniżających jego świadczenia emerytalne, powołując się na krótkotrwałą służbę na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelne wykonywanie obowiązków po 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego (7 lat, 7 miesięcy i 29 dni) nie był krótkotrwały. Skarżący zakwestionował tę ocenę, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Danuta Kania, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...], na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.); zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową, odmówił wyłączenia stosowania wobec M. L. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. L. wnioskiem z dnia [...] maja 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Opisał przebieg swojej służby, wyszczególniając okresy pełnienia służby oraz zajmowane stanowiska. Podał, że po zakończeniu służby w Policji od 10 lat zajmuje się likwidacją dekompletacji amunicji i innych środków bojowych, regularnie szkoli personel z zakresu bezpiecznego unieszkodliwiania amunicji na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, ale także poza jej granicami, np. w [...],[...],[...]. Stwierdził, że działania te obarczone są dużym ryzykiem utracenia zdrowia, ale także i życia. Poza tym wielokrotnie przyczyniał się oraz nadal przyczynia do unieszkodliwiania setek ton amunicji, osobiście obsługując urządzenia "dedykowane ich likwidacji". Zaznaczył, że rozpoczynając służbę w 1979 r. do dnia 31 lipca 1990 r. nie sprawował funkcji związanej z przestępczą działalnością przeciwko obywatelom i Państwu Polskiemu. Nie podziela działań utrwalonej w ówczesnych czasach przez Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą dyktatury, nie działał w opozycji, a podejmowane przez niego działania nie miały charakteru rozpoznawania, zapobiegania, wykrywania i manipulowania opozycją, a wyłącznie ochroną państwa polskiego.
W toku postępowania organ ustalił, że wnioskodawca został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w [...] w dniu [...] kwietnia 2006 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury.
Z pisma z dnia [...] kwietnia 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji o przebiegu służby nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] czerwca 1982 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., czyli łącznie przez 7 lat, 7 miesięcy i 29 dni. Całkowity okres służby wynosi 26 lat, 4 miesiące i 11 dni, tj. od dnia [...] grudnia 1979 r. do dnia [...] kwietnia 2006 r. (do służby zaliczono także okres zasadniczej służby wojskowej od dnia [...] października 1979 r. do dnia [...] grudnia 1979 r., tj. 1 miesiąc i 22 dni).
Z kopii akt osobowych o sygn. [...] przekazanych za pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. przez IPN nie wynika, aby M. L. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r.
Z dokumentów nadesłanych przez Komendanta Głównego Policji przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2018 r. wynika, że M.L. w toku pełnionej służby po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. Wnioskodawcy wielokrotnie przyznawano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. Nie odnotowano także żadnych kar dyscyplinarnych. Wśród materiałów zgromadzonych w sprawie brak jest dokumentów potwierdzających udział wnioskodawcy w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia. Dodatkowo podano, że w aktach osobowych M. L. znajduje się orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w [...] z dnia [...] marca 2006 r., z którego wynika, że jest całkowicie niezdolny do służby w Policji i zaliczono go do trzeciej grupy inwalidzkiej. Inwalidztwo pozostaje w związku ze służbą w Policji, co potwierdza, że służba była pełniona w trudnych warunkach. W przekazanej dokumentacji wskazano także, że M. L. został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi oraz Brązową Odznaką "Zasłużony Policjant".
Zgodnie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Przepis ten nakłada na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Analizując pierwszą z przesłanek formalnych wskazał, że krótkotrwałość musi być każdorazowo oceniana indywidualnie, z zastrzeżeniem, że powinna być ona oceniana w ujęciu bezwzględnym, jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Dodatkowo organ powinien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także analizowany abstrakcyjnie, jako stosunek tego okresu do całego okresu służby. Krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny".
Analizując zaś drugą z przesłanek formalnych podkreślił, że rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r. w szczególności z narażeniem zdrowia i życia stanowi również przesłankę o charakterze nieostrym, która powinna być każdorazowo oceniana indywidualnie. W oparciu o wykładnię językową zaznaczył, że pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych należy definiować jako sumienne, solidne i dokładne wykonywanie swojej pracy - przyjętych na siebie obowiązków. Synonimy powyższego słowa ze słownika wyrazów bliskoznacznych to "akuratny, całościowy, dogłębny, dokładny, drobiazgowy, gorliwy, niestrudzony, niezawodny, obowiązkowy, oddany, ofiarny, pedantyczny, pewny, pilny, pracowity, precyzyjny, przenikliwy, skrupulatny, solidny, staranny, sumienny, uczciwy, wierny, wnikliwy, wszechstronny, wytrwały". Rzetelne zatem wykonywanie obowiązków służbowych oznacza ich realizację na najwyższym poziomie. Postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowania obowiązków dodatkowych. Istotna jest także postawa funkcjonariusza w służbie i poza nią, rygorystyczne przestrzeganie prawa, dyscypliny i etyki zawodowej, a także honoru funkcjonariusza służb publicznych. Zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" należy ocenić jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia, rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego, niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Ważne jest, aby zagrożenie nie było normalnym następstwem służby, czy też nie miało charakteru hipotetycznego, ale było rzeczywiste, dowiedzione i miało charakter wyjątkowy. Zadaniem organu jest zatem stwierdzenie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego przesłanki można uznać za spełnione, oraz ustalenie, czy zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek.
Odnosząc się do przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku, uzasadniającego wyłączenie względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, tj. art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej podał, że w ocenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji spełnienie tego warunku należy postrzegać przez pryzmat całkowitego braku jakichkolwiek faktów mogących stawiać rzetelność służby osoby zainteresowanej pod znakiem zapytania. Prawidłowość powyższego wywodu wynika z faktu, że "szczególnie uzasadniony przypadek" znalazł się w ustawie obok dwóch pozostałych przesłanek. Oznacza to, że krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne.
"Szczególnie uzasadniony przypadek", w ocenie organu zachodzi wówczas, gdy strona, poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Jak wynika z powyższego, uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek".
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że całkowity okres służby M. L., z wyłączeniem służby pełnionej w ramach powszechnego obowiązku obrony, wynosi 26 lat, 4 miesiące i 11 dni, zaś pełniona służba na rzecz totalitarnego państwa to 7 lat, 7 miesięcy i 29 dni, co stanowi 29% całego okresu służby. Tak więc przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym w stosunku długości tego okresu do całości służby, nie może być oceniany jako krótkotrwały. Siedmiu lat pozostawania w służbie na rzecz totalitarnego państwa nie można uznać za krótkotrwały. Kilkuletni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego czy epizodycznego i z całą pewnością strona przez ten okres dokładnie zaznajomiła się ze specyfiką realizowanych zadań oraz ich charakterem.
Organ zaznaczył, że nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez wnioskodawcę w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Z informacji udzielonych przez Komendanta Głównego Policji wynika, że funkcjonariusz rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, a dokumenty zgromadzone w sprawie nie zawierają treści, które mogłyby poddawać w wątpliwość rzetelność służby M. L.. Ponadto brak jest bezpośrednich dowodów, aby służba ta była pełniona z narażeniem zdrowia i życia, przy czym należy wskazać, że sam charakter zadań realizowanych w jednostkach organizacyjnych Policji i wynikające z niego nawet wysokie prawdopodobieństwo możliwości zaistnienia sytuacji stanowiących zagrożenie życia i zdrowia nie może być oceniany jako narażenie zdrowia i życia, o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 2 ustawy zaopatrzeniowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. L. zakwestionował decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] wnosząc o jej uchylenie, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego, tj. art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że:
a) krótkotrwała służba obejmuje okres wyłącznie do kilku miesięcy, podczas gdy w rzeczywistości przesłanka krótkotrwałości, może obejmować okres kilku lat w zależności od okoliczności sprawy oraz należy rozpatrywać ją indywidualnie, mając na uwadze okres całej jego służby, ale również okres życia i przyczyny odejścia ze służby,
b) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia oznacza wykonywanie ich w sposób wzorowy, ponadprzeciętny, związany z wykazywaniem inicjatywy w realizowaniu obowiązków dodatkowych, zaś zwrot w szczególności z narażeniem zdrowia i życia określa kolejny warunek spełnienia tej przesłanki, podczas gdy prawidłowa wykładania systemowa definiuje pojęcie rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków, jako wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie, zaś określenie w szczególności oznacza najistotniejszy lub jeden z najistotniejszych przykładów, które nie determinuje, a jedynie może wpływać na wypełnienie przesłanki z art. 8a § 1 ust. 2 ustawy zaopatrzeniowej.
2. przepisów postępowania, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 7, art. 77 K.p.a., poprzez:
a) nieprzeprowadzenie w sposób szczegółowy i wszechstronny postępowania dowodowego, w tym dokonanie nieprawidłowej oceny informacji Komendanta Głównego Policji dotyczącego przebiegu służby, z której to wynika, że wykonywał służbę rzetelnie, z wielkim zaangażowaniem,
b) nieuwzględnienie okoliczności powoływania go na coraz wyższe stanowiska, otrzymania odznaczenia Brązowego Krzyża Zasług oraz Brązowej Odznaki "Zasłużony Policjant" uzasadniających spełnienie przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku",
c) nieuwzględnienie utraty przez niego zdrowia wskutek służby, wskazującej, że wykonywał zadania i obowiązki po 12 września 1989 r. z narażeniem zdrowia i życia,
d) ustalenie, że okres 7 lat, 7 miesięcy i 29 dni pełnienia służy w totalitarnym państwie jest długotrwały, podczas gdy w skali całego jego życia, jak i służby jest krótkotrwały.
W uzasadnieniu skargi skarżący opisał szczegółowo przebieg służby, wskazując, że przez cały okres jej pełnienia nigdy nie był karany, był wielokrotnie awansowany i odznaczany. Wskazał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy, iż służbę wykonywał rzetelnie z narażeniem zdrowia i życia, ponadto w czasie pełnienia służby osiągał nienaganne wyniki, cieszył się dobrą opinią wśród współpracowników i przełożonych. Dążył do podwyższania kwalifikacji poprzez branie udziału w różnego rodzaju szkoleniach. Był funkcjonariuszem sumiennym, w pełni zaangażowanym w pełnione obowiązki na zajmowanych stanowiskach uzyskując wysokie efekty w zakresie realizowania zadań służbowych. Zaznaczył, że zakończył służbę w wieku 47 lat, charakter pracy powodował pozostawanie w stanie ciągłego napięcia psychicznego wywołanego sytuacjami stresowymi co w dużej mierze miało wpływ na jego kondycję psychiczną, jak i samopoczucie. Oznacza to zatem z jakim zaangażowaniem wykonywał swoją pracę. Nie tylko narażał życie, ale wręcz je utracił. Organ całkowicie pominął powyższe okoliczności. Skoro organ wskazał, że warunek "narażenia zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia, zasadne byłoby celem przykładu podanie sytuacji, w których zdaniem organu spełniają tą przesłankę.
W ocenie skarżącego zostały spełnione przesłanki z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Decyzja o obniżeniu emerytury została wydana wyłącznie w oparciu o informację przebiegu służby, która nie zawiera informacji o tym, że wspierał reżim, bądź służba była związana z przestępczą działalnością przeciwko obywatelom. Zaznaczył, że nigdy nie propagował ani nie podzielał idei totalitaryzmu. Organ powinien wnikliwie badać każdą sprawę, nie każdy bowiem według ustawowych przesłanek "pracował dla służb państwa totalitarnego". Nie zostało udowodnione na podstawie zebranego materiału, że pełnił służbę na "rzecz" totalitarnego państwa. Postawa i jego motywacja nie wskazują na takie działania, stąd należy przyjąć, że działał ewentualnie "w warunkach" państwa, jakim była PRL w związku z powyższym bezpodstawnym i bezprawnym wydaje się być obarczanie go winą za realia wskazanego okresu.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, skarga na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ww. ustawy (Dz. U. z 2016 r. poz. 2270) jest dopuszczalna na podstawie art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm.); zwanej dalej P.p.s.a.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie
Ustawa z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy zaopatrzeniowej przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia [...] lipca 1944 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.
Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru – za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.
Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1 – 3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1 – 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 – 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.
W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).
Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).
Stosownie natomiast do treści art. 24a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku renty rodzinnej przysługującej po osobie, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., renta rodzinna przysługuje na zasadach określonych w art. 24, z zastrzeżeniem, iż wysokość renty rodzinnej ustala się na podstawie świadczenia, które przysługiwało lub przysługiwałoby zmarłemu z uwzględnieniem przepisów art. 15c lub art. 22a. Wysokość renty rodzinnej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty rodzinnej wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 2). W celu ustalenia wysokości renty rodzinnej, zgodnie z ust. 1 i 2, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 3). Przepisów ust. 1 i 2 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona do renty rodzinnej udowodni, że osoba, o której mowa w tych przepisach, przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 4).
W myśl zaś art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).
Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i zostać uprawdopodobnione.
Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.
Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym ze sporządzonej przez IPN informacji o przebiegu służby z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] wynika, że M. L.w okresie od dnia [...] czerwca 1982 r. do dnia [...] stycznia 1990 r., tj. przez 7 lat, 7 miesięcy i 29 dni pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Skarżący został zwolniony ze służby w Komendzie Powiatowej Policji w [...] w dniu [...] kwietnia 2006 r.
Biorąc zatem pod uwagę fakt, że całkowity okres służby M. L. wyniósł 26 lat, 4 miesiące i 11 dni, z czego okres 7 lat, 7 miesięcy i 29 dni, to służba na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, należy zgodzić się z organem, że skarżący nie spełnia jednego z warunków koniecznych do zastosowania art. 8a ww. ustawy, tj. warunku krótkotrwałej służby, o której mowa w art. 13b, przed dniem 31 lipca 1990 r.
Według "Słownika przypomnień" Władysława Kopalińskiego (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1992 r.) krótkotrwały to przelotny, przemijający. Z klei według "Słownika wyrazów bliskoznacznych" (Wydawnictwo Wiedza Powszechna – Warszawa 1988 r.) krótkotrwały to chwilowy, przemijający, efemeryczny, przelotny, niestały, nietrwały, tymczasowy, przejściowy, dorywczy, doraźny, prowizoryczny. Ma zatem rację organ, że zarówno długość okresu służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, jak również stosunek tej służby do ogółu okresu służby, powinny wykazywać zdecydowaną przewagę tej drugiej, bowiem tylko wówczas tę pierwszą można uznać za "krótkotrwałą". W sytuacji natomiast, w której z 26 lat, 4 miesięcy i 11 dni ogólnego stażu służby znaczna jej część, bowiem aż 7 lat, 7 miesięcy i 29 dni pełniona była na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, nie można mówić o krótkotrwałości służby przed dniem 31 lipca 1990 r. W ocenie Sądu, za "krótkotrwały" nie może być uznawany okres stanowiący 29% ogólnego stażu służby funkcjonariusza, albowiem dysproporcja pomiędzy podanymi wartościami nie jest ilością marginalną, nieistotną, pomijalną, akceptowalną jako odstępstwo od normy.
Z konstrukcji art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej wynika, że przesłanki określone w tym przepisie muszą być spełnione łącznie, na co wskazuje użyty spójnik "oraz" między punktami 1 i 2. Organ zasadnie zatem stwierdził, że wobec skarżącego nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 22a powołanej ustawy w przypadku, gdy nie została spełniona przesłanka określona w pkt 1 dotycząca krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r.
W tej sytuacji organ nie miał obowiązku wnikliwie badać, czy spełniona została przesłanka określona w pkt 2 dotycząca rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem życia i zdrowia, gdyż w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie miałoby to wpływu na treść rozstrzygnięcia. W analizowanym przypadku nie sposób nie dostrzec pełnienia przez skarżącego służby po wskazanej dacie w sposób sumienny, rzetelny, wyróżniający się. Zaświadcza o tym materiał aktowy, w szczególności sporządzone przez Komendanta Głównego Policji pisma z dnia [...] marca 2018 r.: "Informacja dotycząca przebiegu służby" oraz "Ocena realizacji zadań", a także szczegółowo wskazany w skardze przebieg służby zainteresowanego. To jednak wobec konieczności spełnienia kumulatywnie dwóch równorzędnych przesłanek ustawowych powoduje, że dopełnienie jednego z warunków (rzetelnego wykonywana służby) nie jest wystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku strony.
W świetle powyższych ustaleń za nietrafne należy w ocenie Sądu uznać podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., ponieważ organ dokładnie wyjaśnił te okoliczności faktyczne, które były istotne dla podjętego rozstrzygnięcia, a także uzasadnił swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a.
W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się przesłanek wskazujących na naruszenie przez organ uprawnień procesowych skarżącego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2018 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c ustawy zaopatrzeniowej nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Odnośnie żądania zwrotu kosztów postępowania należy stwierdzić, że zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. d tej ustawy, skarżący w przedmiotowej sprawie nie miał obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło