II SA/Wa 1381/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-04
Skład orzekający: Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Danuta Kania, Łukasz Krzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Policji, który przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu zaburzeń depresyjnych, a któremu przedstawiono zarzuty karne, może być uznany za stronę, która nie brała udziału w postępowaniu o zwolnienie ze służby bez własnej winy, jeśli korespondencja dotycząca tego postępowania została mu skutecznie doręczona zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że funkcjonariusz Policji, któremu skutecznie doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz rozkaz personalny o zwolnieniu ze służby na adres zamieszkania, nie może być uznany za stronę, która nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy, nawet jeśli przebywał na zwolnieniu lekarskim z powodu zaburzeń depresyjnych i przedstawiono mu zarzuty karne. Skuteczne doręczenie korespondencji zgodnie z art. 44 K.p.a. wyklucza brak winy strony, a stwierdzone problemy zdrowotne nie stanowiły przeszkody nie do przezwyciężenia uniemożliwiającej odbiór pism lub ustanowienie pełnomocnika.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Policji M. S., został zwolniony ze służby rozkazem personalnym z dnia [...] sierpnia 2023 r. z powodu przedstawienia mu zarzutu popełnienia przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości. Postępowanie o zwolnienie ze służby zostało wszczęte w lipcu 2023 r. Korespondencja dotycząca wszczęcia postępowania oraz rozkaz personalny zostały wysłane na adres zamieszkania skarżącego, jednak nie zostały przez niego odebrane, mimo dwukrotnego awizowania, i zwrócono je do nadawcy. Skarżący, powołując się na problemy zdrowotne (zaburzenia depresyjne) i brak skutecznego doręczenia, złożył wniosek o wznowienie postępowania, który został początkowo odrzucony, a następnie postępowanie wznowiono na skutek zażalenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organy administracji utrzymały w mocy decyzję o odmowie uchylenia rozkazu personalnego, uznając, że doręczenia były skuteczne, a skarżący brał udział w postępowaniu z własnej winy. Skarżący wniósł skargę do WSA, kwestionując skuteczność doręczeń i zarzucając naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę M. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję o odmowie uchylenia rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby.Pełny tekst orzeczenia
381Sygn. akt II SA/Wa 1381/24 [pic] WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia rozkazu personalnego oddala skargę
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 512), po rozpatrzeniu odwołania M. S. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] o odmowie uchylenia decyzji ostatecznej - rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. w przedmiocie zwolnienia M. S. ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2023 r., poz. 171 ze zm.).
Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dowódca Oddziału [...] Policji w [...] wnioskiem personalnym z dnia [...] lipca 2023 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] o zwolnienie [...] M. S. – [...] Drużyny [...] Plutonu [...] [...] Kampanii [...] [...] Oddziału [...] Policji w [...] ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji. Wnioskodawca podniósł, że w dniu [...] lipca 2023 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...] przedstawił mu zarzut popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. Mianowicie, oskarżył go o to, że w dniu [...] lipca 2023 r. w [...] na ul. [...], woj. [...] kierował na drodze publicznej samochodem osobowym znajdując się w stanie nietrzeźwości. W ocenie przełożonego właściwego w sprawach osobowych przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutu karnego rodzi negatywny wydźwięk społeczny i godzi w dobro służby oraz podważa zaufanie społeczne do całej formacji.
W związku z powyższym Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] w dniu [...] lipca 2023 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji i rozkazem personalnym nr [...] (z tego samego dnia), zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych od dnia [...] sierpnia 2023 r. na okres 3 miesięcy, na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji.
W dniu [...] lipca 2023 r. wyznaczeni policjanci Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w [...] podjęli próbę doręczenia wymienionych dokumentów M. S., w jego miejscu zamieszkania wskazanym w raporcie z dnia [...] kwietnia 2022 r. (art. 42 § 1 K.p.a.)
Z uwagi na niezastanie adresata pod tym adresem, próba doręczenia była nieskuteczna. W związku z tym organ prowadzący postępowanie przesłał skarżącemu pismo z dnia [...] lipca 2023 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego za pośrednictwem operatora Poczta Polska S.A.(pierwsze awizo - [...] lipca 2023 r., drugie awizowanie - w dniu [...] lipca 2023 r). Adresat nie odebrał korespondencji z placówki pocztowej, w związku z czym zwrócono ją do nadawcy.
W dniu [...] lipca 2023 r. do Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w [...] wpłynął raport M. S. z dnia [...] lipca 2023 r., nadany w dniu datowania, w którym policjant poinformował o czasowej niezdolności do służby (od dnia [...] lipca 2023 r. do dnia [...] sierpnia 2023 r.) oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lipca 2023 r. w którym lekarz [...] podał, że u funkcjonariusza występują zaburzenia depresyjne na tle stresu i aktualnie występują przeciwskazania do jego uczestniczenia w czynnościach administracyjnych i procesowych.
W tych okolicznościach faktycznych w dniu [...] sierpnia 2023 r. Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] wydał rozkaz personalny (nr [...]), o zwolnieniu M. S. ze służby w Policji z dniem [...] września 2023 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o Policji. Zgodnie z art. 108 § 1 K.p.a., organ nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Zawiadomienie o przesyłce zawierającej powyższe rozstrzygnięcie zostało złożone w oddawczej skrzynce adresata w dniu [...] sierpnia 2023 r. (pierwsze awizowanie), a następnie - w dniu [...] sierpnia 2023 r. w oddawczej skrzynce adresata złożono kolejne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki. Wobec nieodebrania przesyłki przez adresata z placówki pocztowej w terminie 14 dni, w dniu [...] września 2023 r. została ona zwrócona do nadawcy.
W dniu [...] października 2023 r. r. p. R. K. (przedstawiając uwierzytelniony odpis udzielonego przez stronę pełnomocnictwa z dnia [...] września 2023 r.) dokonał wglądu w akta postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia M. S. ze służby, a następnie w dniu [...] października 2023 r. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego rozkazem personalnym tego organu z dnia [...] sierpnia 2023 r. (nr [...]) o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W uzasadnieniu wniosku podał, że stronie nie doręczono w sposób skuteczny postanowienia o wszczęciu postępowania i nie wiedziała o toczącym się postępowaniu.
Komendant Wojewódzki Policji w siedzibą w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego.
Komendant Główny Policji postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...], w wyniku rozpoznania zażalenia skarżącego, uchylił zaskarżone postanowienie nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] listopada 2023 r. w całości oraz wznowił postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie.
Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...] decyzją z dnia [...] marca 2024 r. nr [...], odmówił uchylenia rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r.
Organ I instancji nie podzielił stanowiska pełnomocnika skarżącego, że M. S. nie brał bez swej winy udziału w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją (rozkazem personalnym) o jego zwolnieniu ze służby w Policji. Podał, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz jego rozkaz personalny nr [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. zostały doręczone skarżącemu w sposób skuteczny, na podstawie art. 44 § 4 K.p.a. Wyjaśnił, że fakt przebywania skarżącego na zwolnieniu lekarskim oraz informacja zawarta w zaświadczeniu lekarza [...] o istniejących przeciwskazaniach do brania udziału w czynnościach administracyjnych i procesowych, nie mogą stanowić przesłanki do uchylenia decyzji ostatecznej.
W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik skarżącego nie zgodził się z organem I instancji, że nie zaistniała przesłanka uchylenia decyzji ostatecznej, wymieniona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Podniósł, że w okresie toczącego się postępowania administracyjnego, M. S. z powodu poważnych zaburzeń osobowości nie mógł samodzielnie podejmować jakichkolwiek czynności administracyjnych i procesowych.
Wyjaśnił, że policjant dowiedział się o zwolnieniu ze służby podczas rozmowy telefonicznej z oddziałem [...] Komendy Wojewódzkiej Policji z siedzibą w [...] w dniu [...] - [...] września 2023 r. Powodem podjęcia przez stronę postępowania kontaktu telefonicznego z oddziałem [...] KWP w [...] było wyjaśnienie wpływu znacznej kwoty na jego rachunek bankowy. Z uwagi na fakt, że stan zdrowia psychicznego nie pozwalał stronie postępowania na samodzielne i rozważne podejmowanie czynności w swojej sprawie ustanowiła w dniu [...] września 2023 r. pełnomocnika w osobie radcy prawnego.
Pełnomocnik skarżącego dodał, że organ I instancji powinien był zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt. 3 K.p.a. lub/i w razie wątpliwości, co do charakteru wydanego zaświadczenia zwrócić się do lekarza wydającego zaświadczenie o udzielenie wyjaśnień w określonym zakresie, ostatecznie skorzystać z dyspozycji art. 84 § 1 K.p.a. i powołać w sprawie dowód z opinii biegłego [...] na okoliczność ustalenia zdolności do podejmowania czynności prawnych przez skarżącego.
Pełnomocnik, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazał, że gwarantowana w art. 10 § 1 K.p.a. zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Niedopuszczenie strony do udziału w postępowaniu skutkuje naruszeniem prawa i obliguje do wznowienia postępowania z powodu wypełnienia przesłanki określonej wart. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., bez względu na to, czy miało ono czy też nie wpływ na wynik sprawy.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. (nr [...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2024 r., o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2023 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśnił istotę nadzwyczajnego postępowania (o wznowienie). Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podał, że wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeśli postępowanie, w którym ona zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 K.p.a. Granica postępowania w sprawie wznowienia wyznaczona jest ponadto zakresem sprawy administracyjnej rozstrzygniętej decyzją ostateczną.
Komendant Główny Policji odwołał się następnie do braku udziału strony w postępowaniu bez jej winy, jako przyczyny wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.) i wyjaśnił, że brak udziału strony w postępowaniu obejmuje nie tylko niepoinformowanie strony o wszczęciu postępowania w sprawie, ale też o czynnościach w toku postępowania, w tym niedoręczenie decyzji. Organ odwoławczy dodał, że nawet najlżejszy stopień zawinienia, niedbalstwa rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy, wyłącza wystąpienie przyczyny wznowienia postępowania określonej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. W konsekwencji brak udziału strony w postępowaniu administracyjnym bez jej winy, może mieć miejsce tylko wtedy, gdy nastąpiło to wskutek przeszkody, której nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku oraz w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły jej udział w sprawie. To na stronie ciąży obowiązek uwiarygodnienia, poprzez przedstawienie stosownej argumentacji, że dochowała należytej staranności, jednakże jej udział w postępowaniu administracyjnym stał się niemożliwy z powodu przeszkody od niej niezależnej i niemożliwej do przezwyciężenia, pomimo dołożenia przez stronę należytej staranności w tym zakresie.
Komendant Główny Policji podzielił zapatrywanie organu I instancji, że w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała przesłanka uchylenia decyzji ostatecznej (rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji), o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.
Organ odwoławczy podał, że zarówno zawiadomienie z dnia [...] lipca 2023 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia ze służby, jak też rozkaz personalny nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r., doręczone zostały M. S. za pośrednictwem operatora pocztowego (w trybie art. 44 § 4 K.p.a.), pod adres zamieszkania wskazany przez niego w raporcie z dnia [...] kwietnia 2022 r. Nadto wyjaśnił, że w wyniku kwerendy akt sprawy oraz akt osobowych strony ustalono, że po dniu [...] kwietnia 2022 r. skarżący nie informował w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zmianie adresu miejsca zamieszkania, który to obowiązek wynika z § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2013 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. 2023 r. poz. 2269).
Komendant Główny Policji podniósł, że zarówno doręczenie skarżącemu pisma z dnia [...] lipca 2023 r. informującego o wszczęciu postępowania w przedmiocie jego zwolnienia ze służby w Policji, jak też doręczenie rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. odpowiadało rygorom wynikającym z art. 44 K.p.a. (dwukrotne awizowanie, pozostawienie informacji w skrzynce oddawczej, pozostawanie przesyłki przez okres 14 dni w placówce pocztowej).
Podał, że z informacji umieszczonych na przesyłce adresowanej do skarżącego, zawierającej pismo z dnia [...] lipca 2023 r. informujące o wszczęciu postępowania oraz zawartych w elektronicznym potwierdzeniu odbioru wygenerowanym z systemu Poczty Polskiej S.A. wynika, że zawiadomienie o przesyłce zostało złożone w oddawczej skrzynce adresata w dniu [...] lipca 2023 r. (pierwsze awizowanie), a następnie - w dniu [...] lipca 2023 r. w oddawczej skrzynce adresata złożono kolejne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki. Wobec nieodebrania przesyłki przez adresata z placówki pocztowej w terminie 14 dni, w dniu [...] sierpnia 2024 r. została ona zwrócona do nadawcy. Na mocy art. 44 § 4 K.p.a., przesyłka została zatem skutecznie doręczona z dniem [...] sierpnia 2023 r.
Wyjaśnił ponadto, że z informacji umieszczonych na przesyłce adresowanej do strony, zawierającej rozkaz personalny nr [...] Komendanta WP z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. oraz zawartych w elektronicznym potwierdzeniu odbioru wygenerowanym z systemu Poczty Polskiej S.A. (karta nr 31 i nr 32 akt sprawy), wynika, że zawiadomienie o przesyłce zostało złożone w oddawczej skrzynce adresata w dniu [...] sierpnia 2023 r. (pierwsze awizowanie), a następnie - w dniu [...] sierpnia 2023 r. w oddawczej skrzynce adresata złożono kolejne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki. Wobec nieodebrania przesyłki przez adresata z placówki pocztowej w terminie 14 dni, w dniu [...] września 2023 r. została ona zwrócona do nadawcy. Na mocy art. 44 § 4 K.p.a., przesyłka została zatem skutecznie doręczona z dniem [...] września 2023 r.
Komendant Główny Policji dodał, że czasowe przebywanie strony na zwolnieniu lekarskim nie może stanowić podstawy do uznania, że zarówno zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, jak i rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. nie zostały mu skutecznie doręczone, a tym samym do uznania, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Pełnomocnik skarżącego w żaden sposób nie udowodnił, że M. S. nie odbierał korespondencji z przyczyn niezależnych od niego, bowiem nie wskazał na żądne okoliczności zewnętrzne, które uniemożliwiały stronie odbiór tych pism. Nie można również mówić o rzeczywistej przeszkodzie w przypadku, gdy strona nie interesuje się korespondencją wysyłaną na jej adres zamieszkania. Długotrwałe nieodbieranie przez stronę (będącą jednocześnie funkcjonariuszem Policji) kierowanej do niej korespondencji, z jednoczesnym przebywaniem na zwolnieniu lekarskim, w zasadzie całkowicie uniemożliwiałoby organom Policji podjęcie jakiejkolwiek decyzji wobec tego policjanta (dotyczącej nie tylko zwolnienia ze służby w Policji, ale również np. przeniesienia, czy też mianowania go na inne stanowisko).
Komendant Główny Policji dodał, że M. S., jako funkcjonariusz Policji z kilkunastoletnim stażem służby, który w wyniku udziału w zdarzeniu drogowym w dniu [...] lipca 2023 r. został poddany badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu i zatrzymany w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, oraz któremu w dniu [...] lipca 2023 r. ogłoszone zostało postanowienie prokuratora o przedstawieniu zarzutów, winien zdawać sobie sprawę, że w dalszej kolejności mogą być wobec niego podejmowane określone decyzje kadrowe (choćby związane z obligatoryjnym zawieszeniem w czynnościach służbowych). Tym bardziej zatem w sytuacji, w której stan zdrowia (stwierdzony przez lekarza) nie pozwalał mu na pełnienie służby, a także na udział "w czynnościach administracyjnych i procesowych", powinien zabezpieczyć swoje interesy poprzez np. ustanowienie pełnomocnika do odbioru korespondencji (art. 33 § 1 K.p.a.).
Organ odwoławczy stwierdził następnie, że w uzyskanym przez stronę w dniu [...] lipca 2023 r. (po ogłoszeniu mu w dniu [...] lipca 2023 r. postanowienia o przedstawieniu zarzutów) zaświadczeniu lekarskim o występujących przeciwwskazaniach do brania przez niego udziału "w czynnościach administracyjnych i procesowych", trudno jest dopatrywać się przeciwwskazania do odbierania korespondencji w miejscu zamieszkania, a nawet jeśli takie wystąpiło, to tym bardziej M. S. mógł w tym zakresie wyznaczyć pełnomocnika.
Komendant Główny Policji podniósł ponadto, że stan zdrowia M. S. pozostaje bez wpływu na podnoszoną przez pełnomocnika strony kwestię zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie utarty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych. Z akt sprawy, w tym z zaświadczenia lekarskiego, na które powołuje się pełnomocnik skarżącego, nie wynika natomiast, aby M. S. został ubezwłasnowolniony lub aby toczyło się postępowanie w sprawie jego ubezwłasnowolnienia. Również obecnie wraz z odwołaniem, pełnomocnik strony nie przedstawił żadnej dokumentacji, z której by wynikło, że M. S. nie posiadał w przeszłości lub nie posiada obecnie zdolności do czynności prawnych.
W konkluzji stwierdził, że nie ma podstaw do uznania, że w postępowaniu administracyjnym zakończonym ostatecznym rozkazem personalnym nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. w przedmiocie zwolnienia M. S. ze służby w Policji, na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji, zaistniała kwalifikowana wada tego postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.), która uzasadniałaby eliminację tej decyzji z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym.
M. S. nie zgodził się z tą decyzją Komendanta Głównego Policji i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt. 1 K.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji,
2) art. 10 § 1 K.p.a., poprzez jego błędną wykładnie i przyjęcie, że skarżący był skutecznie zawiadomiony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie jego zwolnienia ze służby w Policji.
Pełnomocnik skarżącego w uzasadnieniu skargi podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podkreślił, że zasada czynnego udziału strony w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie swoich interesów. Zaznaczył, że osoba, u której nagle wystąpiły poważne zaburzenia na tle układu nerwowego może nie móc obiektywnie kierować swoimi sprawami. Wskazał, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że osobie dotkniętej schorzeniem czy chorobą psychiczną, z uwagi na ich specyfikę, nie można przypisać winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Wywodzi się ponadto, że wynikająca z przyjmowania lekarstw kondycja psychofizyczna ma znaczenie dla oceny przyczyn uchybienia terminu; może utrudniać podjęcie właściwej decyzji, realną ocenę własnej sytuacji faktycznej i prawnej, a nawet skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego, organ prowadzący postępowanie powinien podjąć próbę ustalenia jego rzeczywistego stanu zdrowia. Wówczas doszedłby do wniosku, że zawieszenie postępowania jest w pełni uzasadnione.
Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Pełnomocnik podkreślił ponadto, że lekarz [...] w zaświadczeniu lekarskim z dnia [...] lipca 2023 r. podał, że u skarżącego aktualnie występują przeciwskazania do jego uczestniczenia w czynnościach administracyjnych i procesowych. Chodzi tu więc o składanie zeznań, wyjaśnień, podejmowanie czynności z osobistym udziałem strony, których w niniejszym postępowaniu – z uwagi na jego "gabinetowy charakter" – nie podejmowano. Odbiór korespondencji nie stanowi "czynności administracyjnej".
Z zaświadczenia lekarskiego na które powołuje się skarżący nie wynika, aby został on wyłączony z życia społecznego, ani publicznego, aby przebywał w izolacji, miał wyłączone zdolności kognitywistyczne, aby nie można było prowadzić wobec niego postępowania. W szczególności nie przebywał na zamkniętym oddziale [...], na którym nie było możliwości przyjmowania korespondencji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna.
Podlegająca kontroli sądowej decyzja została wydana w ramach uregulowanej w przepisach art. 145-152 K.p.a. instytucji procesowej wznowienia postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji ostatecznych decyzji administracyjnych, stanowiących wyjątek od uregulowanej w art. 16 § 1 K.p.a. zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z treści wstępnej art. 145 § 1 K.p.a. stanowiącej, że "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie administracyjne", wprost wynika, że wznowienie postępowania jest dopuszczalne wyłącznie w takiej sprawie, w której została wydana ostateczna decyzja kończąca postępowanie w sprawie.
Wśród przesłanek uprawniających do wznowienia postępowania określonych w kodeksie postępowania administracyjnego ustawodawca wymienił m.in. okoliczność niebrania przez stronę bez własnej winy udziału w postępowaniu. Brak winy strony będzie miał miejsce w przypadku niedopuszczenia strony do uczestnictwa w postępowaniu. Niedoręczenie stronom decyzji, jak również korespondencji kierowanej do stron w toku prowadzonego postępowania, jest równoznaczne z pozbawieniem udziału w postępowaniu.
Przepisy regulujące procedurę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145-152 K.p.a.) wyodrębniają kilka etapów tego postępowania. Na każdym z nich organ ustala i rozważa właściwe dla tego etapu okoliczności sprawy oraz (wydając rozstrzygnięcia) stosuje odpowiednie na tym etapie podstawy prawne. Przed zamknięciem danego etapu postępowania lub dokonaniem związanych z nim ocen i powstaniem jego skutków procesowych, organ nie rozważa okoliczności istotnych w kolejnej fazie postępowania. Etap wstępny omawianego postępowania obejmuje jedynie badanie formalnoprawnej dopuszczalności wznowienia (powołanie przesłanki wznowieniowej, zachowanie terminu z art. 148 K.p.a., oczywisty brak przymiotu strony), kolejny zaś - mający miejsce po wydaniu postanowienia o wznowieniu - dotyczy badania istnienia przyczyny wznowienia, a następnie rozstrzygania o istocie sprawy w sytuacji wystąpienia podstaw wznowieniowych.
W art. 151 § 1 i 2 K.p.a. ustawodawca wskazał na możliwe rodzaje rozstrzygnięć podjętych we wznowionym już postępowaniu - tj. odmowę uchylenia decyzji (§ 1 pkt 1), uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie nowej decyzji, rozstrzygającej o istocie sprawy (§ 1 pkt 2) oraz stwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa (§ 2). W przypadku niestwierdzenia przesłanek wznowienia, wydaje się decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej. Jeżeli zatem prowadząc wznowione postępowanie, organ administracyjny dojdzie do wniosku, że nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., to powinien wydać decyzję, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] czerwca 2024 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Komendanta Policji z siedzibą w [...] z dnia [...] marca 2024 r. o odmowie uchylenia, po wznowieniu postępowania decyzji tego organu z dnia [...] sierpnia 2023 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, ponieważ przyjął, że nie zachodzi określona art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. podstawa do wznowienia postępowania.
Sąd podziela to stanowisko, ponieważ znajduje ono oparcie w okolicznościach faktycznych sprawy i w przepisach prawa.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Komendant Wojewódzki Policji z siedzibą w [...], a następnie Komendant Główny Policji, zasadnie stwierdzili, że skoro M. S. doręczono zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie jego zwolnienia ze służby, a następnie decyzje w tym przedmiocie na adres zameldowania (zamieszkania) wskazany przez niego w aktach osobowych, to nie można uznać, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy.
Domniemanie doręczenia przewidzianego w art. 44 § 1 - 4 K.p.a. pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia jeśli wszystkie przesłanki przewidziane w tym artykule zostały spełnione, w tym dokonano adnotacji przez doręczyciela, czy i gdzie pozostawił zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru. W myśl art. 44 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 - operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego, bądź pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1 pkt 1 i 2). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty zawiadomienia (§ 3). Zgodnie zaś z § 4 art. 44 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Przepis art. 44 K.p.a. ustanawiając zastępczy tryb doręczenia korespondencji umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia terminu. Innymi słowy, zastępcza forma doręczenia pism przewidziana w art. 44 K.p.a. rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi.
W niniejszej sprawie zawiadomienie o wszczęciu postępowania oraz rozkaz personalny z dnia [...] sierpnia 2023 r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji, były wysyłane za pośrednictwem operatora wyznaczonego na adres wskazany przez skarżącego i który to adres był wówczas adresem jego zamieszkania, a doręczyciel nie mógł doręczyć ich pod tym adresem w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 k.p.a. Przesyłki były przechowywane przez okres 14 dni w placówce pocztowej i wywiązano się z obowiązku dwukrotnego pozostawienia awiza w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Skarżący żadnego z tych pism nie odebrał we wskazanych terminach, w związku z czym zostały one zwrócone nadawcom, co zostało należycie udokumentowane przez doręczyciela w postaci odpowiednich adnotacji na zwrotnych potwierdzeniach odbioru oraz kopertach pocztowych.
Sąd podziela również zapatrywanie organu, że skarżący, któremu skutecznie doręczono wspominaną korespondencję, nie wskazał na żadne okoliczności, które skutkowałyby uznaniem, że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu zakończonym rozkazem personalnym o zwolnieniu ze służby w Policji.
Zaznaczyć należy, że o braku winy strony można mówić w przypadku gdy strona nie mogła wziąć udziału w postępowaniu z powodu przeszkód nie do przezwyciężenia, jak również gdy strona nie mogła brać udziału w istotnych czynnościach procesowych z powodów od niej niezawinionych. Sformułowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. "bez winy strony" oznacza brak jakiejkolwiek, nawet najmniejszej winy w doprowadzeniu do stanu pominięcia jej w postępowaniu. Co więcej, brak winy strony podlega udowodnieniu i nie wystarczy jedynie jego uprawdopodobnienie.
Twierdzenia pełnomocnika strony o złym stanie jego zdrowia, nie mogą być traktowane jako usprawiedliwienie całkowitej bierności strony w dbaniu o własne interesy. Z zaświadczenia lekarza [...] z dnia [...] lipca 2023 r. nie wynika, aby skarżący był osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji czy ubezwłasnowolnioną, a więc nie ma podstaw do przyjęcia, że nie mógł odebrać adresowanych do niego przesyłek pocztowych, osobiście czy za pomocą innych osób jako domowników lub ustanowionych pełnomocników pocztowych. Jak słusznie zauważa organ, stwierdzone przez lekarza [...] u skarżącego zaburzenia depresyjne na tle stresu i związane z tym "przeciwskazania do brania udziału w czynnościach administracyjnych i procesowych", nie zwalniały go od obowiązku monitorowania przesyłek pocztowych. Nie można tracić z pola widzenia tego, że M. S., jako funkcjonariusz Policji z kilkunastoletnim stażem służby, który w wyniku udziału w zdarzeniu drogowym został poddany badaniu na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu i zatrzymany w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, oraz któremu ogłoszone zostało postanowienie prokuratora o przedstawieniu zarzutów, winien zdawać sobie sprawę, że w dalszej kolejności mogą być wobec niego podejmowane określone decyzje kadrowe (choćby związane z obligatoryjnym zawieszeniem w czynnościach służbowych).
W niniejszej sprawie brak jest zatem także podstaw do przyjęcia, że skarżący nie brał udziału w postępowaniu bez własnej winy ze wskazanych przez niego przyczyn. Taką przyczyną nie jest z pewnością nieodbieranie przez stronę kierowanej do niej korespondencji, na adres zameldowania (zamieszkania), przy jednoczesnym braku wskazania innego adresu, czy powoływanie się na stwierdzone przez lekarza [...] "przeciwskazania do uczestniczenia w czynnościach administracyjnych i procesowych". Z zaświadczenia lekarskiego na które powołuje się skarżący nie wynika, aby został on wyłączony z życia społecznego, ani publicznego, aby przebywał w izolacji, miał wyłączone zdolności kognitywistyczne, aby nie można było prowadzić wobec niego postępowania, a orzeczenia przywołane przez pełnomocnika skarżącego w skardze do sądu, zostały wydane w odmiennych stanach faktycznych i w oparciu o inne przepisy prawa, niż mające zastosowanie w niniejszej sprawie.
Wbrew przekonaniu skarżącego, w rozpatrywanej sprawie nie można było zasadnie wymagać od organów prowadzących postępowanie, aby po otrzymaniu zaświadczenia lekarza [...] z dnia [...] lipca 2023 r. podjęły czynności w celu ustalenia rzeczywistego stanu zdrowia skarżącego. Jak już powiedziano, to na skarżącym ciążyło udowodnienie, że nie brał bez własnej winy udziału w postępowaniu zakończonym rozkazem personalnym Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2023 r. Całkowicie nieuzasadnione jest przy tym powoływanie się przez pełnomocnika na art. 97 § 1 pkt 3 K.p.a., który stanowi o zawieszeniu postępowania z urzędu w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych.
Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko organów administracji publicznej, zgodnie z którym skarżący nie został pozbawiony bez swej winy udziału w postępowaniu, w którymkolwiek jego stadium. Wobec niestwierdzenia zaistnienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., na zasadzie art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. zasadnie wydano decyzję o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej.
W konsekwencji Sąd stwierdził, że skarga M. S. nie zasługiwała na uwzględnienie i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz.935 ), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło