II SA/Wa 1386/09
PostanowienieWSA w Warszawie2009-09-03
Skład orzekający: Iwona Malicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku ze spraw ubezpieczeń społecznych strona skarżąca jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa, a jeśli tak, to czy może również uzyskać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata?Ratio decidendi
Strona skarżąca w sprawie dotyczącej odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku ze spraw ubezpieczeń społecznych jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy prawa na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e PPSA. W związku z tym, rozpoznanie wniosku o zwolnienie od kosztów jest zbędne. Jednakże, strona może ubiegać się o prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, jeśli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny.Stan faktyczny
B. J. złożyła skargę na decyzję Prezesa ZUS odmawiającą przyznania jej dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku. Wraz ze skargą wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wskazała na trudną sytuację materialną, samotne wychowywanie czworga dzieci i niskie dochody z zasiłków. Do wniosku dołączyła dokumenty potwierdzające jej sytuację.Rozstrzygnięcie
Przyznano B. J. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 3 września 2009 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. J. – przedstawiciela ustawowego małoletnich dzieci – E., D., A. i J. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: przyznać B. J. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata.
B. J. wraz ze skargą na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania jej dzieciom renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu, złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jest osobą bezrobotną, samotnie wychowującą czworo dzieci w wieku szkolnym. Podniosła, że sytuacja materialna rodziny jest bardzo trudna, gdyż jedyne źródło utrzymania stanowią zasiłki: otrzymywany przez nią zasiłek dla bezrobotnych, w wysokości około 500 zł netto, zasiłek rodzinny na dzieci, w wysokości 800 zł oraz zasiłek z opieki społecznej, w kwocie 120 zł. Oświadczyła, że wraz z dziećmi mieszka w domu u swojej matki i nie posiada nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych, a otrzymywane środki finansowe przeznaczane są na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny.
Do wniosku zostały dołączone następujące dokumenty: decyzja o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną i przyznaniu jej prawa do zasiłku, w wysokości 551,80 zł miesięcznie, decyzja o przyznaniu zasiłku okresowego z pomocy społecznej w kwocie 128,83 zł miesięcznie (do 30 września 2009 r.), zaświadczenie z Gminno-Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o wysokości świadczenia rodzinnego na czworo dzieci, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w J. o wysokości pobranych świadczeń.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Na wstępie należy stwierdzić, że - w niniejszym postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie - na B. J. nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych.
Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Przedmiotem skargi B. J. jest odmowa przyznania jej dzieciom przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżąca z mocy prawa zwolniona jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków.
Z uwagi na powyższe, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest zbędne i nie podlega ocenie w zakresie przesłanek ustawowych.
Natomiast należało zbadać, czy jest zasadny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie, dotyczącym ustanowienia adwokata z urzędu.
Zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających
z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie do art. 245 § 1 i § 3 wskazanej wyżej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna skarżącej jest trudna – jedyny dochód stanowią otrzymywane przez nią zasiłki: dla bezrobotnych, rodzinny oraz okresowy z ośrodka pomocy społecznej, łącznie niewiele ponad 1.400 zł. Oznacza to, że średnio na osobę w rodzinie przypada około 280 zł.
Dzieci skarżącej są w wieku szkolnym, co wymaga znacznych wydatków, zwłaszcza na początku nowego roku szkolnego.
Należy więc uznać – biorąc pod uwagę koszty codziennego utrzymania, iż w niniejszej sprawie skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu.
Dlatego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 262 oraz w związku z art. 254 § 1, 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło