II SA/Wa 1387/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2007 r. sprawy ze skargi W. Ś. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji umarzającej postępowanie w sprawie zwolnienia lokalu mieszkalnego - oddala skargę - Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w O. decyzją z [...] czerwca 2001r. nr [...] orzekł o wykwaterowaniu W. Ś. z osobnej kwatery stałej w O. przy [...] na podstawie art. 10 pkt 4, 13 ust. 1 i 4, art. 42 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 2 pkt 1 i art. 40 ust. 2 pkt 1 i art. 40 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.). W wyniku rozstrzygnięcia złożonego przez W. Ś. odwołania Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (WAM) Oddział Rejonowy w P. decyzją z [...] lipca 2001 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po rozpoznaniu skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 lutego 2004 r. sygn. akt 4/IISA/Po 3087/01 uchylił zarówno zaskarżoną decyzję Dyrektora WAM Oddział Rejonowy w P. z dnia [...] lipca 2001 r., jak również utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Terenowy w O. z dnia [...] czerwca 2001r. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego w P. decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], na podstawie art. 42 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 2 pkt 2 oraz art. 87 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych oraz przepisu § 15 pkt 8 Statutu WAM (rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z 22 czerwca 2004 r. w sprawie nadania statutu WAM - Dz. U. Nr 148, poz. 1558), orzekł o zwolnieniu przez W. Ś. wraz z M. Ś. i W. Ś. oraz ze wszystkimi osobami wspólnie z nimi zamieszkałymi i rzeczami ich reprezentującymi zajmowanego lokalu mieszkalnego w O. przy [...]. Prezes Agencji, po rozpoznaniu odwołania W. Ś. decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] uchylił decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego w P. z dnia [...] maja 2006 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następnie Dyrektor Oddziału Regionalnego w P. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] orzekł, na podstawie art. 105 § 1 kpa, art. 45 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 42 oraz 41 ust. 2 pkt 2 i 87 ust. 1 pkt 3 i ust. 4 oraz art. 13 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz § 15 pkt 8 Statutu Agencji, o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwolnienia przez W. Ś. wraz z M. Ś. i W. Ś. oraz ze wszystkimi osobami wspólnie z nimi zamieszkałymi i rzeczami ich reprezentującymi zajmowanego lokalu mieszkalnego w O. przy [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że w związku z określonym w art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej obowiązkiem przekazania przez byłego żołnierza zawodowego służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej lub renty zajmowanego przez niego lokalu mieszkalnego, jeśli skorzystał z uprawnień, o których mowa w art. 87 ust. 1 pkt 3 tej ustawy (w tym pomocy finansowej wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do 31 grudnia 1995r.) wezwano W. Ś. do dobrowolnego zwolnienia lokalu przy [...] w O. Wezwany przedłożył zaświadczenie lekarskie z 30 października 2006 r., że zamieszkująca z nim córka W. S. poprzednio Ś., która [...] zawarła związek małżeński ze S. S., jest w ciąży. W ocenie organu, powyższa okoliczność, stosownie do przepisu art. 45 ust. 3 pkt 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych stanowi przesłankę uniemożliwiającą wydanie decyzji o zwolnieniu lokalu mieszkalnego i dochodzenie wykonania orzeczonego obowiązku w drodze postępowania administracyjnego z zastosowaniem egzekucji przez Wojewodę. Po wszczęciu z urzędu postępowania nadzorczego, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w P. z [...] listopada 2006 r. o umorzeniu postępowania w przedmiocie zwolnienia przez W. Ś. wraz z M. Ś. i W. Ś. oraz ze wszystkimi osobami wspólnie z nimi zamieszkałymi i rzeczami ich reprezentującymi zajmowanego lokalu mieszkalnego w O. przy [...]. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia z [...] maja 2007r., po rozpoznaniu odwołania W. Ś., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] marca 2007 r. Uzasadniając decyzję ostateczną organ wskazał, że zgodnie z przepisem art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych żołnierz służby stałej, który nabył m. in. prawo do emerytury wojskowej jest obowiązany przekazać do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej lokal mieszkalny, jeżeli skorzystał z uprawnień, o których mowa w art. 87 ustawy, tj. jeśli otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995r. (art. 87 ust. 1 pkt 3). W takiej sytuacji, Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM na podstawie przepisu art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych wydaje decyzję o zwolnieniu lokalu mieszkalnego, a po jej uprawomocnieniu zgodnie z ust. 3 powołanego przepisu zarządza przymusowe wykwaterowanie lub przekwaterowanie. Organ podniósł, że stosownie do art. 45 ust. 1 powołanej ustawy do przymusowego przekwaterowania i wykwaterowania organ egzekucyjny nie stosuje przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w przypadkach przewidzianych w art. 45 ust. 3, tj. kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego, sprawującego nad nim opiekę i wspólnie z nim zamieszkującego, emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. W wypadku zaistnienia takiej sytuacji Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM występuje do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniach do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. W rozpoznawanej sprawie przesłanka z art. 45 ust. 3 pkt 1 powołanej ustawy dotyczyła W. S., w związku z czym w stosunku do niej nie mogło być prowadzone postępowanie administracyjne zmierzające do opróżnienia lokalu mieszkalnego. Wobec pozostałych osób przeszkód takich nie było, w związku z czym postępowanie takie mogło być prowadzone. Wobec tego przyjęto, że decyzja o umorzeniu postępowania wobec W. Ś. i M. Ś. dotknięta jest wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W skardze do Sądu W. Ś. kwestionuje zaskarżoną decyzję i wnosi o jej rozpatrzenie z uwzględnieniem wszystkich jej aspektów oraz argumentów przedstawionych w materiale dowodowym, a także wzięcie pod uwagę dobra jego rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa wymaga wykazania, że decyzja ostateczna wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), były żołnierz służby stałej, który nabył prawo do emerytury wojskowej (...), jest obowiązany przekazać do dyspozycji Agencji lokal mieszkalny, jeżeli skorzystał z uprawnień, o których mowa w art. 87 tej ustawy. Jednym z uprawnień wymienionych w tym przepisie jest otrzymanie pomocy finansowej wypłaconej w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995r. (art. 87 ust. 1 pkt 3). Nie jest sporne w sprawie, że skarżący pomoc taką otrzymał. Przepis art. 42 ust. 1 pkt 1 ustawy w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych wyżej przewiduje wydanie decyzji o zwolnieniu lokalu mieszkalnego. Skutkiem tej decyzji jest jedynie rozwiązanie stosunku prawnego (zrównanego w skutkach z wypowiedzeniem umowy najmu). Decyzja ta nie może być jeszcze tytułem wykonawczym, którego wykonanie polegałoby na przekwaterowaniu (wykwaterowaniu) jej adresata. Po uprawomocnieniu się decyzji o utracie tytułu prawnego do lokalu (decyzji o zwolnieniu lokalu), kiedy osoba zajmująca osobną kwaterę stałą użytkuje lokal bez tytułu prawnego, dyrektor oddziału regionalnego Agencji zarządza odpowiednio przymusowe wykwaterowanie lub przekwaterowanie na podstawie art. 42 ust. 3 ustawy, a więc wydaje decyzję w przedmiocie przymusowego przekwaterowania (wykwaterowania). Dopiero druga z tych decyzji stanowić może tytuł wykonawczy do przeprowadzenia opróżnienia kwatery. Przymusowego przekwaterowania lub wykwaterowania dokonuje organ egzekucyjny, na wniosek dyrektora oddziału regionalnego Agencji, w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - takie stanowisko w sprawie zajął już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 3 lutego 2004r. sygn. akt 4/II SA/Po 3087/01). Przepis art. 45 ust. 3 powoływanej ustawy przewiduje odstępstwo od przymusowego zakwaterowania wobec osób wskazanych w pkt. 1 - 4 tego przepisu, a zatem dyrektor oddziału regionalnego Agencji nie może zarządzić przymusowego wykwaterowanie lub przekwaterowania (wydać decyzji) wobec kobiety w ciąży, małoletniego, niepełnosprawnego, sprawującego nad nim opiekę i wspólnie z nim zamieszkującego, emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. W takich przypadkach organ ten występuje do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. W związku z powyższym prawidłowo organ nadzoru przyjął, że Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w P. nie miał podstaw prawnych do umorzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia przez W. Ś. wraz z M. Ś. i W. Ś. wraz ze wszystkimi osobami wspólnie z nimi zamieszkałymi i rzeczami ich reprezentującymi zajmowanego lokalu mieszkalnego w O. przy [...] na podstawie przepisu art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 41 ust. 2 pkt 2 i art. 42 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych, a w konsekwencji miał podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w oparciu o przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wskazać bowiem należy, że wydanie decyzji o zwolnieniu lokalu mieszkalnego w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 2 ustawy, następuje w wypadku ziszczenia się przesłanek w nim określonych. Po uprawomocnieniu się tej decyzji następuje etap przymusowego wykwaterowania (przekwaterowania) i wówczas dopiero zarządzający przekwaterowanie zobligowany jest przy wydaniu decyzji w tym przedmiocie do wzięcia pod uwagę okoliczności, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.