II SA/Wa 1387/12

WyrokWSA w Warszawie2012-11-08

Skład orzekający: Ewa Grochowska-Jung, Andrzej Kołodziej, Stanisław Marek Pietras

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej może zostać wydana w sytuacji, gdy funkcjonariusz jest zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, a przyczyny zawieszenia nie ustały?
Ratio decidendi
Decyzja o zwolnieniu funkcjonariusza celnego ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej może zostać wydana, gdy upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia, a przyczyny zawieszenia nie ustały, nawet jeśli funkcjonariusz jest zawieszony do czasu zakończenia postępowania karnego. Wydanie takiej decyzji nie narusza zasady domniemania niewinności, a decyzja o zwolnieniu powoduje utratę bytu prawnego decyzji o zawieszeniu. Przepis art. 188 ust. 4 ustawy o Służbie Celnej stanowi, że decyzja o zwolnieniu ze służby jest natychmiast wykonalna.
Stan faktyczny
Skarżący, D. M., został zwolniony ze służby celnej decyzją Dyrektora Izby Celnej z uwagi na upływ 12 miesięcy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych w związku z toczącym się przeciwko niemu postępowaniem karnym, które nie zostało zakończone. Skarżący odwołał się od decyzji, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym zasady domniemania niewinności. Szef Służby Celnej utrzymał decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, która została oddalona.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r. sprawy ze skargi D. M. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r., działając na podstawie art. 105 pkt 10 i art. 188 ust. 2 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej - Dz. U. Nr 168, poz. 133 ze zm. (dalej u.s.c.), zwolnił D. M. (dalej skarżący) ze służby w Izbie Celnej w [...] z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu podał, że na skutek wszczęcia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo popełnione umyślnie, ścigane z oskarżenia publicznego, został on zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych decyzją Dyrektora Izby Celnej w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. na okres od [...] czerwca 2009 r. do [...] września 2009 r. Kolejną decyzją z dnia [...] września 2009 r. przedłużono okres zawieszenia do czasu zakończenia postępowania karnego. Z pisma Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] października 2011 r. wynika, iż w sprawie [...], w której skarżący występuje w charakterze oskarżonego, nie zapadł jeszcze wyrok. W związku z tym, że skarżący jest zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych od dnia [...] czerwca 2009 r., czyli ponad 12 miesięcy, zawieszenie ma charakter ciągły i związane jest z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym, a przyczyna będąca podstawą zawieszenia nie ustała, organ uznał, iż wystąpiły przesłanki z art. 105 pkt 10 u.s.c. uzasadniające zwolnienie ze służby. Organ wskazał, że zastosowanie ww. przepisu podyktowane jest negatywnymi dla Służby Celnej konsekwencjami wynikającymi z długotrwałego zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych, co wiąże się z zajmowaniem etatu mogącego być efektywnie wykorzystanym przez nowo zatrudnionych funkcjonariuszy celnych. Ponadto ze względu na niedobór kadrowy wykonywanie zadań nałożonych przez Unię Europejską w jednostkach przygranicznych jest bardzo utrudnione, zaś obsada etatowa izb celnych, w tym w szczególności granicznych, podlega systematycznym analizom. Powyższe problemy kadrowe wynikające m.in. z zawieszenia funkcjonariuszy celnych zostały szczegółowo przedstawione w piśmie Naczelnika Urzędu Celnego w [...] z dnia [...] maja 2011 r. Taka sytuacja, zdaniem organu, ma niekorzystny wpływ na pracę Urzędu Celnego w [...] i jego oddziałów oraz doprowadziła do zwiększenia obciążenia pracą innych funkcjonariuszy, skumulowania wypracowanych nadgodzin i konieczności przesuwania terminów urlopów wypoczynkowych oraz delegowania do pełnienia służby w Oddziale Celnym Drogowym w [....] funkcjonariuszy z różnych komórek wewnętrznych Urzędu Celnego w [...]. Organ zwrócił też uwagę na aspekt finansowy powyższej sytuacji, gdyż pobieranie przez funkcjonariusza 50% uposażenia w okresie długotrwałego zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych (ponad 2 lata) nie można uznać za celowe i oszczędne wydatkowanie środków finansowych. Ponadto, w jego ocenie, ważąc interes społeczny i słuszny interes strony, należało przyjąć, iż opisane okoliczności powodują obciążenie Służby Celnej negatywnymi konsekwencjami przedłużającego się postępowania karnego, natomiast decyzja o zwolnieniu ze służby nie jest równoznaczna z uznaniem winy w postępowaniu karnym. Odnosząc się do wniosków dowodowych skarżącego (w tym wniosków o przesłuchanie w charakterze świadków bezpośrednich przełożonych skarżącego oraz innych funkcjonariuszy na okoliczność jego dotychczasowej służby), organ stwierdził, że sposób wykonywania zadań przez skarżącego, jego kompetencje zawodowe i wiedza, ujmowane w ocenach okresowych, są mu znane, a ponadto nie mają one znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż w sprawie tej nie podlega ocenie jakość pracy skarżącego. Przyczyną zwolnienia skarżącego ze służby jest bowiem upływ 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych i nieustąpienie okoliczności stanowiącej podstawę zawieszenia. W tym kontekście organ podniósł, iż obowiązujące przepisy ustawy (art. 108 i art. 109 u.s.c.) dają możliwość przywrócenia do służby funkcjonariusza celnego. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania, zarzucając rażące naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.), a także obrazę art. 105 pkt 10 u.s.c. polegającą na nieprawidłowej interpretacji przepisów fakultatywnych, jak również rażące naruszenie zasady prawdy obiektywnej (poprzez zaniechanie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego) oraz konstytucyjnej zasady domniemania niewinności. W uzasadnieniu podniósł, że z treści decyzji wynika, iż dowody w sprawie przedstawiono w sposób stronniczy – organ nie uwzględnił wniosków dowodowych skarżącego, w tym wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków funkcjonariuszy Izby Celnej w [...]. Dlatego skarżący nie może zgodzić się z tezą, iż zgromadzony materiał dowodowy został rozpatrzony wnikliwie i szczegółowo. Podejmując decyzję uznaniową o zwolnieniu skarżącego ze służby organ nie przeanalizował jego służby, rangi stawianych mu zarzutów oraz jego sytuacji osobistej. Tymczasem przepis art. 105 pkt 10 u.s.c. powinien być stosowany w wyjątkowych przypadkach np. gdy wina funkcjonariusza nie budzi wątpliwości. W tej sytuacji skarżący został de facto uznany za winnego i skazany bez przewodu sądowego. Skarżący podkreślił też, że prawomocna decyzja o zawieszeniu go w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego nie została uchylona i nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. Szef Służby Celnej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 u.s.c., po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że w sprawie bezsporny jest upływ dwunastomiesięcznego okresu zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych oraz okoliczność, iż przyczyna zawieszenia go w pełnieniu obowiązków służbowych nie ustała, a zatem spełnione zostały przesłanki wymagane przepisem art. 105 pkt 10 u.s.c. do fakultatywnego zwolnienia ze służby. Stwierdził też za organem I instancji, że zawieszenie w obowiązkach służbowych poprzez "blokadę etatu", związaną z jednoczesnym odsunięciem od wykonywania czynności służbowych, powoduje utrudnienie w organizacji pracy w Izbie Celnej w [...] oraz podległych jednostkach organizacyjnych. W sytuacji niewykonywania obowiązków służbowych przypisanych do danego etatu w okresie zawieszenia funkcjonariusza w obowiązkach służbowych oraz braku prawnej możliwości obsadzenia tego etatu (należy bowiem liczyć się z możliwością powrotu funkcjonariusza do służby) konieczne jest podjęcie dodatkowych działań organizacyjnych, konsekwencją których są dodatkowe koszty ponoszone m.in. w związku z wykonywaniem obowiązków przez innych funkcjonariuszy poza ich normatywnym czasem służby. Dodatkowo organ wskazał, iż przepisy u.s.c. nie przewidują możliwości pełnienia służby przez funkcjonariusza przyjętego na zastępstwo. Z uwagi na fakt zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych pozostali funkcjonariusze zmuszeni byli do wykonywania jego obowiązków służbowych, co utrudniało prawidłową organizację służby celnej oraz właściwą realizację jej zadań ustawowych. Mając na względzie ponad trzydziestomiesięczny okres zawieszenia skarżącego w czynnościach służbowych oraz związane z tym problemy kadrowo-organizacyjne, organ odwoławczy stwierdził, że decyzja pierwszoinstancyjna nie nosi cech dowolności. Również zarzut nieprzesłuchania funkcjonariuszy w charakterze świadków nie znajduje uzasadnienia, ponieważ zebranie całego materiału dowodowego w sprawie oznacza zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie dla sprawy faktów. Przepis art. 105 pkt 10 u.s.c. nie zawiera przesłanki oceny przebiegu dotychczasowej służby funkcjonariusza i nie ogranicza możliwości jego stosowania do funkcjonariuszy wykazujących się nienagannym wykonywaniem służby. Zatem nie można wymagać od organu prowadzenia postępowania dowodowego w tak szerokim zakresie, jak tego oczekiwał skarżący, formułując szereg wniosków m.in. o przesłuchanie osób posiadających wiedzę o sposobie wykonywania przez niego obowiązków pracowniczych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia konstytucyjnej zasady domniemania niewinności, organ wskazał, iż na osobach pełniących funkcje publiczne ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne. Publicznoprawny charakter funkcji stwarza możliwość większej ingerencji ustawodawcy w sytuację prawną osób pełniących służbę publiczną. Dlatego, niezależnie od konsekwencji karnych, do których zasada domniemania niewinności odnosi się w całej rozciągłości, ustawodawca może wprowadzić inne środki zabezpieczające, stosowane zanim zapadnie wyrok w sprawie karnej. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ nie uznał go za winnego popełnienia zarzucanych mu w postępowaniu karnym czynów. Podstawą zwolnienia skarżącego ze służby było postawienie go w stan oskarżenia i związane z tym ponad dwunastomiesięczne zawieszenie w obowiązkach służbowych. Ustosunkowując się zaś do argumentu funkcjonowania w obrocie prawnymi decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] w przedmiocie zawieszenia skarżącego w pełnieniu przez obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, organ wyjaśnił, że ww. decyzja oraz decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] o zwolnieniu skarżącego ze służby regulują odrębne kwestie w ramach jednego stosunku służbowego funkcjonariusza celnego. Pierwsza z ww. decyzji dotyczy jednego z elementów stosunku służbowego – zawieszenia w pełnieniu czynności służbowych. Natomiast decyzja o zwolnieniu ze służby skutkuje utrata bytu prawnego stosunku służbowego. W konsekwencji z datą ustania tego stosunku wygasają wszelkie decyzje dotyczące innych kwestii z tym stosunkiem związanych, w tym decyzja o zawieszeniu, której byt prawny jest zależny od bytu stosunku służbowego. Podsumowując organ wskazał, że w przyszłości nie jest wykluczony powrót funkcjonariusza do służby w myśl art. 109 u.s.c., jeżeli spełnione zostaną określone w nim warunki. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik skarżącego zarzucił jej: I. Rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 105 pkt 10 u.s.c. w związku z art. 23 ust. 1 i 3 ustawy u.s.c. poprzez: 1. błędne jego zastosowanie i wydanie zaskarżonej decyzji, mimo że w obrocie prawnym istniała decyzja Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] września 2009 r. o przedłużeniu okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, co narusza zasadę zaufania obywateli do państwa, 2. wydanie zaskarżonej decyzji z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, ewentualnie: 3. błędną wykładnię i uznanie, że zwolnienie ze służby w trybie art. 105 pkt 10 u.s.c. może nastąpić, mimo zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i dalszego istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", wskazanej w przepisie art. 23 ust. 3 u.s.c. Wskutek powyższego wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem praw podmiotowych skarżącego, wynikających z decyzji o zawieszeniu w wykonywaniu obowiązków służbowych, ewentualnie (na wypadek, gdyby Sąd uznał, iż nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego), II. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. 1. art. 6, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., poprzez: a) ograniczenie się organu do wykorzystania schematu uzasadniania z innych, podobnych postępowań i stwierdzenia, iż z analizy materiału dowodowego wynika, że Dyrektor Izby Celnej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy bez jakiegokolwiek wskazania przez organ administracji publicznej, na jakich to dowodach oparł swoje rozstrzygnięcie, dlaczego odmówił wiarygodności i mocy dowodowej przedstawionym przez stronę skarżącą dowodom, b) brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne uzasadnienie wydanej decyzji, w szczególności w zakresie elementów dotyczących uznania administracyjnego, c) brak udowodnienia, że wskazywany jako przyczyna zwolnienia fakt "blokowania etatów" stanowi rzeczywisty i racjonalny powód zwolnienia, a nadto brak rozważenia w tym aspekcie słusznego interesu skarżącego, 2. art. 15 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 i 2 k.p.a. poprzez naruszenie zasady dwuinstancyjności, polegające na ograniczeniu rozpatrzenia odwołania do częściowej oceny zasadności zarzutów podniesionych w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji, a przez to uchylenie się od kontroli instancyjnej i pozbawienie skarżącego możliwości merytorycznego rozstrzygnięca sprawy, 3. art. 7 k.p.a. poprzez brak realizacji zasady proporcjonalności. Organ nie realizował uznania administracyjnego w sposób odpowiadający uzasadnionemu interesowi obywatela, podczas gdy organ działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków, 4. art. 130 § 1 i 2 oraz art. 108 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ pierwszej instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych, tj. dokonanie zwolnienia skarżącego ze służby celnej z dniem doręczenia decyzji nieostatecznej. Z uwagi na powyższe uchybienia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz decyzji organu pierwszej instancji, a nadto zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniósł w szczególności, że organ w niniejszej sprawie, stosując przepis art. 105 pkt 10 u.s.c., nie realizował swej kompetencji w zakresie obowiązków wynikających z uznania administracyjnego, tym samym nie realizował tego upoważnienia co do istoty. Organ instrumentalnie wybrał i zastosował wskazany przepis, uznając go za uprawnienie do samowoli, bez zachowania elementarnych warunków formalnych podejmowania decyzji uznaniowej. Tym samym nastąpiło przekroczenie ramy celu i zadań postawionych przed organem w normie upoważniającej. Pełnomocnik skarżącego wskazał również, że wydając decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby, organ pierwszej instancji wydał decyzję, która jest w sposób oczywisty sprzeczna z treścią decyzji o przedłużeniu okresu zawieszenia. Toczące się postępowanie karne bowiem nie zostało zakończone, a w rezultacie w obrocie prawnym istnieją dwie sprzeczne w treści decyzje – jedna zawieszająca funkcjonariusza w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego oraz druga o zwolnieniu ze służby. Decyzja o przedłużeniu zawieszenia nie została wykonana, nie wygasła (zawieszenie nie trwało do zakończenia postępowania karnego), nie została uchylona, lecz nadal znajduje się w obrocie prawnym. Zdaniem wnoszącego skargę, celem przepisu art. 105 pkt 10 u.s.c. z całą pewnością nie jest sankcjonowanie zawieszonego funkcjonariusza, który objęty jest domniemaniem niewinności. Takie działanie organu drugiej instancji narusza wprost wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP, zasadę pewności prawa oraz zasadę zaufania obywateli do państwa. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Odniósł się ponadto do zarzutów skargi, nie podzielając argumentacji przytoczonej na ich poparcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 105 pkt 10 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. u.s.c., zgodnie z którym funkcjonariusza celnego można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Niewątpliwie decyzja wydawana na tej podstawie ma charakter uznaniowy, co nie oznacza jednak pozostawienia organowi całkowitej i niekontrolowanej swobody w tym zakresie. Granice uznaniowości wyznaczają bowiem z jednej strony przesłanki zwolnienia zawarte w powołanym przepisie art. 105 pkt 10, z drugiej zaś przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98. poz. 1071 ze zm.), ustanawiające reguły prowadzenia prawidłowego postępowania administracyjnego. Tak więc organy Służby Celnej, podejmując decyzję administracyjną o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby na podstawie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej, są w szczególności zobowiązane do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Winny też w sposób należyty i wyczerpujący informować strony o kolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Muszą wreszcie wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 §1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Organy orzekające w niniejszej sprawie nie uchybiły wskazanym regulacjom. Bezsporne jest bowiem, że Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r., zawiesił skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych na okres od [...] czerwca 2009 r. do [...] września 2009 r. Następnie zaś decyzją z dnia [...] września 2009 r. ww. organ przedłużył okres zawieszenia do czasu zakończenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Nie budzi również wątpliwości okoliczność, iż przeciwko skarżącemu został skierowany do Sądu Rejonowego w C. akt oskarżenia, natomiast postępowanie karne przed Sądem nie zostało zakończone, co wynika z pisma Sądu Rejonowego w C. [...] z dnia [...] października 2011 r. Zostały zatem spełnione przesłanki fakultatywnego zwolnienia funkcjonariusza Służby Celnej ze służby, określone w art. 105 pkt 10 u.s.c. Bezspornie bowiem upłynął dwunastomiesięczny okres zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych oraz nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia toczącego się postępowania karnego. Stąd też zarzut błędnego zastosowania powyższego przepisu, w przypadku istnienia w obrocie prawnym decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] września 2009 r. o przedłużeniu zawieszenia skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, wydanej na podstawie art. 23 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), nie jest uzasadniony. Już z samej treści przepisu art. 105 pkt 10 u.s.c. wynika, że zwolnić można funkcjonariusza, jeżeli nie ustąpiły przyczyny będące podstawą zawieszenia. Chodzi zatem bezdyskusyjnie o sytuację, kiedy w obrocie prawnym znajduje się decyzja o zawieszeniu funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych. Brak jest racjonalnych podstaw do innej wykładni powołanego przepisu, natomiast wykładnia zaproponowana przez pełnomocnika skarżącego spowodowałyby w istocie niemożność stosowania powołanego art. 105 pkt 10 u.s.c. Nie jest w związku z tym trafna argumentacja zawarta w skardze o istnieniu w obrocie prawnym sprzecznych decyzji, jednej o zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego, drugiej zaś o zwolnieniu ze służby w trakcie trwania zawieszenia. Oczywistym jest bowiem, że wydanie decyzji zwalniającej ze służby powoduje utratę bytu prawnego decyzji zawieszającej. Powyższe stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2007 r., sygn. akt I OSK 1757/06, Lex nr 344069, w którym Sąd stwierdził, że "Z istoty zawieszenia w czynnościach służbowych wynika bowiem, że instytucja ta powiązana jest z istniejącym stosunkiem służbowym. W momencie zwolnienia ze służby decyzja o zawieszeniu wygasa.". Nie sposób zgodzić się też w tych okolicznościach z zarzutem wydania decyzji z przekroczeniem określonych w przepisie art. 105 pkt 10 u.s.c. granic uznania administracyjnego. Nie znajdują również uzasadnienia zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Sąd podziela stanowisko pełnomocnika skarżącego, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, ma obowiązek, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywateli, jeśli nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Tym nie mniej podkreślenia wymaga, iż w interesie społecznym leży prawidłowe wykonywanie zadań nałożonych na Służbę Celną określonych w przepisie art. 1 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, polegających na zapewnieniu ochrony i bezpieczeństwa celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier. Zwrócić też trzeba uwagę na doniosłość prawidłowego wykonywania zadań Służby Celnej w kontekście zapewnienia realizacji zaplanowanych wpływów do budżetu państwa. Należy wskazać ponadto, że stosunek służbowy funkcjonariusza celnego ma charakter administracyjnoprawny, którego istotą jest m.in. wzmożona stabilność zatrudnienia, na co wielokrotnie zwracał uwagę w swoich orzeczeniach Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 grudnia 1999 r., sygn. akt SK 14/98, OTK ZV nr 7/1999, poz. 163). Jednakże sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach tylko przywilejów, a bardziej służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne itd. Nie ulega wątpliwości, że na osobach pełniących służbę publiczną ciąży szczególny obowiązek troski o dobro wspólne, a idea dobra wspólnego zakłada ofiarność z ich strony, z którą łączyć się mogą kwalifikowane wymagania i odpowiedzialność (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r., sygn. akt K 1/04, OTK ZV nr 9/17/2009, poz. 93). Interes społeczny, pojmowany jako troska o dobro wspólne, wymaga zapewnienia prawidłowej realizacji zadań nałożonych na Służbę Celną. Natomiast sytuacja, kiedy funkcjonariusz jest zawieszony w wykonywaniu obowiązków służbowych i nie może ich wykonywać, powoduje dezorganizację służby oraz konieczność wykonywania przepisanych mu zadań przez innych funkcjonariuszy jako czynności dodatkowych. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organów administracji celnej, popartą szczegółowymi analizami etatowymi. Istotna jest przy tym okoliczność, iż w przypadku zawieszenia funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, następuje swoista "blokada etatu", gdyż przepisy dotyczące Służby Celnej nie przewidują możliwości zatrudnienia na miejsce funkcjonariusza zawieszonego w pełnieniu obowiązków służbowych innej osoby. Ważąc interes społeczny oraz słuszny interes funkcjonariusza, należy mieć w niniejszej sprawie na uwadze także charakter przestępstwa, o które został on oskarżony, pozostającego w związku z pełnioną służbą, a polegającego na przyjmowaniu korzyści majątkowych. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego i popełnione z winy umyślnej, zaś ustawodawca w takim przypadku przewidział obligatoryjne zawieszenie funkcjonariusza w pełnieniu obowiązków służbowych na okres 3 miesięcy. Intencją ustawodawcy było zatem odsunięcie funkcjonariusza celnego od wykonywania obowiązków służbowych w tym okresie. Zatem taka możliwość istnieje również w sytuacji przedłużenia okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, do czasu zakończenia postępowania karnego. Nie znajduje uzasadnienia w rozpatrywanej sprawie zarzut naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ organy w sposób wyczerpujący zebrały i oceniły materiał dowodowy, wskazując dokładnie, jak sytuacja zawieszenia skarżącego oraz innych funkcjonariuszy w pełnieniu obowiązków służbowych, dezorganizuje pracę komórki organizacyjnej, w której pełnią służbę. O wadliwości zaskarżonej decyzji nie przesądza też podnoszony przez pełnomocnika skarżącego zarzut wykorzystania schematu uzasadnienia z innych podobnych postępowań. Nic nie stoi bowiem na przeszkodzie, by w sprawach, w których stan faktyczny jest analogiczny i dotyczą one funkcjonariuszy pełniących służbę w tych samych lub równorzędnych jednostkach organizacyjnych oraz z tych samych przyczyn zostali zawieszeni w pełnieniu obowiązków, posłużyć się w uzasadnieniach decyzji podobną argumentacją. Obszerne uzasadnienia tak zaskarżonej decyzji, jak i utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...], wbrew zarzutom skargi, spełniają wymogi przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W szczególności organy wskazały fakty, które uznały za udowodnione oraz dowody, na których się oparły, którym zaś odmówiły mocy dowodowej. Dotyczy to w szczególności podnoszonych kwestii dotychczasowej nienagannej służby pełnionej przez skarżącego oraz pominięcia zasady domniemania niewinności. Okoliczność bowiem, że skarżący pełnił dotychczas swoją służbę nienagannie, nie ma decydującego znaczenia w sprawie, gdyż w żaden sposób nie może usprawiedliwiać pozostawienia go w służbie wobec ponad 12-miesięcznego i trudnego do przewidzenia zakończenia okresu zawieszenia w wykonywaniu obowiązków służbowych. Natomiast w odniesieniu do kwestii pominięcia zasady domniemania niewinności należy stwierdzić, że nie ma ona zastosowania w sprawie, gdyż to nie od ustalenia winy lub jej braku, lecz od zawieszenia w czynnościach służbowych ponad 12 miesięcy, uzależnione jest zastosowanie art. 105 pkt 10 ustawy o Służbie Celnej. Także zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności jest nietrafny, albowiem organ odwoławczy, by nie powielać argumentacji organu pierwszej instancji, w całości ją podtrzymał, a nadto wyczerpująco odniósł się do zarzutów odwołania. Całkowicie chybiony jest też zarzut naruszenia art. 130 § 11 i § 2 oraz art. 108 § 1 k.p.a., poprzez pominięcie faktu naruszenia przez organ I instancji zasady niewykonalności decyzji nieostatecznych. Uszła bowiem uwadze pełnomocnika skarżącego regulacja zawarta w przepisie art. 188 ust. 4 u.s.c., zgodnie z którą złożenie wniosków, o których mowa w ust. 1 i ust. 3 oraz odwołania, o którym mowa w ust. 2, nie wstrzymuje wykonania decyzji. Oznacza to, że decyzja w sprawie zwolnienia ze służby, wydana na podstawie art. 105 pkt 10 u.s.c., jest natychmiast wykonalna, natomiast przepis art. 188 ust. 4 u.s.c. jest lex specialis w stosunku do art 130 § 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. Z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło