II SA/Wa 1388/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Agnieszka Góra-Błaszczykowska (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2011 r. sprawy ze skargi O. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazania udostępnienia danych osobowych - oddala skargę - O. w O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie udostępnienia danych osobowych. Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia 16 grudnia 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. (dalej jako ZUS) wniósł o udostępnienie danych osobowych wskazanych we wniosku osób fizycznych. Podał, że jako wierzyciel zwrócił się do O. w O. o udostępnienie danych osobowych osób, objętych wnioskiem z uwagi na toczące się postępowanie egzekucyjne, prowadzone przez ZUS. [...] poinformowała ZUS, że żądane dane będą udzielone po dokonaniu wpłaty 50 zł netto od każdego wniosku. Pomimo wezwań [...] nie podała podstawy prawnej do żądania 50 zł opłaty od każdego wniosku. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nakazał O. w O. udostępnienie danych osobowych osób, objętych wnioskiem ZUS. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Na uzasadnienie Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych (dalej jako GIODO) podał, że w ustawie o ochronie danych osobowych nie wprowadzono uregulowania dotyczącego odpłatności za udostępnienie danych ze zbioru, prowadzonego przez administratora danych. Ustawa nie uzależnia udostępnienia danych od wniesienia przez wnioskodawcę opłaty ustalonej przez administratora. GIODO nie jest uprawniony do weryfikacji zasadności pobierania opłat ani ustalania ich wysokości, a jedynie wskazał na obowiązek udostępnienia danych żądanych przez ZUS. Odnośnie braku zgody osób, których dotyczy wniosek, na udostępnienie ich danych osobowych, GIODO podkreślił, że art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uprawnia ZUS do przetwarzania danych osób objętych wnioskiem, w których posiadaniu jest [...], bez zgody tych osób. Wszystkie podmioty, do których zwróci się organ egzekucyjny, są obowiązane do udzielania mu informacji w określonym zakresie, chyba że przysługuje im prawo odmowy zeznań w charakterze świadka. W skardze do tutejszego Sądu O. w O. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła naruszenie prawa, tj. art. 36 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez przyjęcie, że [...] zobowiązana jest do bezpłatnego udostępniania danych osobowych. Skoro w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji GIODO stwierdził, że z decyzji I instancji nie wynikał bezpłatny obowiązek udostępnienia danych, to [...] mogła uzależnić jego wykonanie od uiszczenia przez wnioskodawcę opłaty i stanowisko to znajduje uzasadnienie w art. 36 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W odpowiedzi na skargę GIODO wniósł o jej oddalenie, zarzucając, że w ustawie o ochronie danych osobowych brak jest uzależnienia udostępnienia danych od wniesienia przez wnioskodawcę opłaty ustalonej przez administratora. GIODO w obu decyzjach wskazywał na obowiązek [...] nie zaś na nieodpłatny obowiązek udostępnienia żądanych przez ZUS danych, będących w posiadaniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając przedmiotową skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Sąd administracyjny sprawuje sądową kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta ogranicza się do zakresu określonego ustawą z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej w skrócie jako p.p.s.a.) oraz do spraw, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Stosownie do treści art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.) przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W myśl art. 36 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm. - cytowana dalej jako p.e.a.), w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów. Zgodnie z treścią § 1a, informacje i wyjaśnienia, o których mowa w § 1, udzielane są nieodpłatnie przez uczestników postępowania egzekucyjnego oraz organy administracji publicznej i jednostki im podległe lub przez nie nadzorowane. Zgodnie z treścią § 2 cytowanej ustawy, od wykonania żądania określonego w § 1 można uchylić się w takim zakresie, w jakim według przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego można odmówić zeznań w charakterze świadka albo odpowiedzi na zadane pytanie. Nie budzi wątpliwości Sądu, orzekającego w składzie niniejszym, że [...] ma obowiązek udzielenia Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych danych, objętych wnioskiem. Zatem prawidłowe i zgodne z prawem są wydane w sprawie decyzje GIODO. Kwestią wtórną jest odpłatność za udostępnione dane. Ewentualna opłata za udostępnione dane może zostać uiszczona dopiero po, a nie przed udostępnieniem żądanych przez ZUS danych. Dlatego zdaniem Sądu w aktualnym stanie faktycznym, gdy [...] w ogóle nie wykonała spoczywającego na niej obowiązku udostępnienia danych osobowych osób, objętych wnioskiem ZUS, żądanie opłaty jest przedwczesne. Sąd nie ma wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie do sytuacji prawnej [...] nie znajduje zastosowania § 1a p.e.a., stanowiący, że informacje i wyjaśnienia, o których mowa w § 1, udzielane są nieodpłatnie przez uczestników postępowania egzekucyjnego oraz organy administracji publicznej i jednostki im podległe lub przez nie nadzorowane. [...] nie jest żadnym z podmiotów, wymienionych w tym przepisie. [...] jest jednak "innym podmiotem" o którym mowa w art. 36 § 1 p.e.a., z czym wiąże się nałożony na nią przez cytowany przepis obowiązek udzielenia informacji, żądanych przez ZUS, z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Powinna więc zadośćuczynić wnioskowi ZUS i udostępnić żądane przez ten organ egzekucyjny dane. Nie może uzależniać udostępnienia danych od uprzedniego uiszczenia opłat, gdyż brak jest podstaw prawnych do takiego zachowania [...]. Uzależnienie wykonania obowiązku udzielenia informacji od uprzedniego opłacenia wniosku stawiałoby [...] na pozycji "kontrolera" czynności egzekucyjnych ZUS. Ten sposób działania [...] stanowiłby w istocie ochronę ewentualnych nieuczciwych dłużników ZUS. Nie ma żadnych podstaw, aby w tak uprzywilejowanej sytuacji stawiać [...], która w dodatku nie zadośćuczyniła istotnemu obowiązkowi wynikającemu z przepisów prawa. [...] swym zachowaniem uniemożliwia sprawne prowadzenie egzekucji przez ZUS. Jeżeli Sąd uznałby za prawidłowe takie zachowanie [...], to wkrótce żaden z organów administracji, prowadzących egzekucję, nie byłby w stanie egzekwować (przynajmniej części) należnych mu świadczeń z uwagi na nieudostępnienie mu informacji przez stosowne podmioty. W konsekwencji w przyszłości pracownicy - w tym również [...] - sami mogliby mieć kłopoty w uzyskiwaniu należnych im świadczeń od ZUS, który nie miałby wystarczających środków z uwagi na niemożność sprawnego prowadzenia postępowań egzekucyjnych. W tej sytuacji należało oddalić skargę, na zasadzie art. 151 p.p.s.a.