II SA/Wa 1391/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia programu studiów postanawia odrzucić skargę. T. B. pismem z dnia 26 czerwca 2014 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Rektora [...] w sprawie ustalenia programu studiów jednolitych magisterskich na kierunku socjologia, w celu ukończenia przez niego studiów w rozpoczętym trybie. Podniósł, że nie zgadza się z koniecznością ponownego zaliczania przedmiotów z IV roku, albowiem je zaliczył. Wskazał, że w indeksie nie ma wpisów zaliczeń, ponieważ dziekanat nie wydał mu karty egzaminacyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że wszystkie oceny z zaliczonych przedmiotów wpisane do indeksu zostały skarżącemu uznane, a błędnie ustalone różnice programowe w decyzji organu I Instancji, skorygowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając wniesioną skargę, Sąd ma obowiązek przede wszystkim zbadać, czy jest ona dopuszczalna. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 ww. ustawy). T. B. wskazał, że przedmiotem jego skargi jest decyzja Prorektora ds. Studenckich i Kształcenia Uniwersytetu [...] w W. w sprawie ustalenia programu studiów jednolitych magisterskich na kierunku socjologia, w celu ukończenia przez niego studiów w rozpoczętym trybie. Zważywszy na autonomię szkół wyższych, "decyzja organów uczelni" to nie w pełni to samo, co decyzja organu administracji. Nakaz odpowiedniego stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), należy rozumieć w ten sposób, iż wszystkie gwarancje, jakie przysługują adresatowi decyzji administracyjnej na podstawie kodeksu, winny mieć także zastosowanie do decyzji rektora chyba, że szczególne cechy sprawy wprost to uniemożliwiają. Rozważając tę kwestię należy mieć na uwadze, że Uniwersytet, tak jak każda uczelnia wyższa, jest zakładem administracyjnym. Jest to więc jednostka organizacyjna, niebędąca organem państwowym ani organem samorządu, która została powołana do wykonywania zadań publicznych i jest uprawniona do nawiązywania stosunków administracyjnoprawnych. Zakład administracyjny (publiczny), jako jedna z form decentralizacji, nie podlega władzy hierarchicznej organów administracji rządowej i sprawuje funkcje administracji publicznej samodzielnie, korzystając z władztwa zakładowego. Władztwo zakładowe nie jest samoistnym władztwem państwowym, lecz częścią tego władztwa, wynikającą z upoważnienia organów zakładu do abstrakcyjnych, jak i konkretnych, regulacji na podstawie i w ramach ustaw. Istotę władztwa zakładowego stanowi więc zakres upoważnień dla organów zakładu do jednostronnego kształtowania stosunków prawnych z użytkownikami zakładu (w tym wypadku ze studentami). Działania organów uczelni podejmowane na podstawie regulaminu, potocznie nazywane decyzjami, nie są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że dotyczą indywidualnych spraw określonych również w ustawie. Działania te stanowią element procesu dydaktycznego uczelni i nie podlegają kontroli sądów administracyjnych (Komentarz do art. 162 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym., Paweł Orzeszko LEX). Z art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) wynika zasada, zgodnie z którą do wszelkich "decyzji podjętych przez organy uczelni w indywidualnych sprawach studenckich" stosuje się odpowiednio przepisy K.p.a. Powyższa ustawa – Prawo o szkolnictwie wyższym, co do niektórych sytuacji wprost określa, że przysługuje prawo wniesienia odwołania na decyzję, a co za tym idzie również zaskarżenia do sądu np. w przypadku decyzji w sprawie rekrutacji na studia (art. 169 ust. 8 cytowanej ustawy). Natomiast w zakresie nieuregulowanym wprost w ustawie, należy posiłkowo korzystać z ugruntowanego orzecznictwa sądowego. I tak do decyzji, o których mowa w art. 207 tej ustawy, należą w szczególności: rozstrzygnięcia stwierdzające złożenie egzaminu magisterskiego i postanawiające o nadaniu tytułu magistra, decyzja wydana po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nadaniu tytułu zawodowego magistra, decyzja o nadaniu stopnia naukowego, decyzja odmawiająca przyjęcia na studia wyższe, decyzja o skreśleniu z listy studentów – vide wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Bk 320/08, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń i Spraw. Zgodnie natomiast z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa, nie wydaje się w drodze decyzji administracyjnych aktów organów uczelni ze sfery aktów administracyjnych wewnętrznych. Do takich aktów zaliczono w szczególności: zgodę Dziekana wydziału na podjęcie dodatkowych studiów na innym kierunku tej samej bądź innej uczelni, odmowę udzielenia przez organy szkoły wyższej urlopu dziekańskiego studentowi, przyznanie, nieprzyznanie lub cofnięcie stypendium socjalnego studentowi. Do zdarzeń niepodlegających reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego zaliczono także ocenę egzaminatora, będącą jego wyłącznym atrybutem – vide powołany wyżej wyrok WSA w Białymstoku. W doktrynie wskazuje się również, że jednostronne działania prawne organów zakładu skierowane na wywołanie konkretnych, indywidualnie oznaczonych skutków prawnych w ramach stosunku zakładowego, które nie wypływają na sam byt tego stosunku (tzw. akty wewnętrzne) nie wymagają wydawania decyzji indywidualnych, a co za tym idzie nie podlegają reżimowi Kodeksu postępowania administracyjnego (E. Ochendowski: Zakład administracyjny jako podmiot administracji państwowej, Poznań 1969, s. 214). Takie akty zakładowe wewnętrzne nie są również zaskarżalne do sądu administracyjnego. Zaskarżeniu natomiast podlegają akty zakładowe zewnętrzne, czyli rozstrzygnięcia, które mają znaczenie dla praw i obowiązków studenta, przesądzające o nawiązaniu, odmowie nawiązania, przekształceniu bądź rozwiązaniu stosunku zakładowego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 19 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 774/10, LEX nr 694361, stwierdził, że "możliwość uregulowania organizacji i toku studiów oznacza, że ustawodawca nie zdecydował się poddać wszystkich decyzji podejmowanych w indywidualnych sprawach studentów kontroli sądów administracyjnych. Kognicji sądów administracyjnych podlegają decyzje wskazane wyraźnie w ustawie - Prawo o szkolnictwie wyższym. I tak, w drodze decyzji rozstrzyga się w sprawie przyjęcia na studia (art. 169 ust. 7 i 8), stypendiów np. socjalnych (art. 175 ust. 1 i 2), skreślenia z listy studentów (art. 190 ust. 1, 2 i 3), czy stwierdzenia nieważności postępowania w sprawie nadania tytułu zawodowego (art. 193)". Zgodnie z art. 160 ust. 1 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, organizację i tok studiów oraz związane z nim prawa i obowiązki, określa regulamin studiów. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie wydane decyzje, dotyczące ustalenia programu jednolitych studiów magisterskich, w celu ukończenia przez skarżącego studiów w rozpoczętym trybie, należało uznać za akty zakładowe wewnętrzne, związane z tokiem studiów. W takiej sytuacji skarga T. B. na decyzję Rektora [...] z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 cyt. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.