II SA/Wa 1398/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Bogumiła Kobierska, Protokolant starszy specjalista, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu komunalnego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] maja 2019 r. podjął uchwałę nr [...], odmawiającą zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu komunalnego J. K. ze względu na brak potwierdzenia zamieszkiwania na terenie Dzielnicy [...], w budynku przy ul. K. [...] w W. Jako podstawę prawną wskazano art. 6 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. z 2015 r. poz.1438 ze zm.), § 50 ust. 1 w związku z § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik Nr [...] do uchwały Rady W. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy ([...]), § 6 pkt 8 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725 j.t.) oraz § 24 ust. 1 w związku z § 2 i § 22 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132 poz. 3937, z późn. zm.). Uzasadniając uchwałę, organ stwierdził, że J. K. wystąpiła z wnioskiem o najem lokalu z zasobu W., wskazując, jako miejsce zamieszkania, lokal zajmowany na podstawie umowy użyczenia w budynku prywatnym, usytuowanym przy ul. K. [...] w W. Komisja Mieszkaniowa w dniu [...] kwietnia 2019 r. przeprowadziła wizję lokalową, podczas której nie potwierdzono zamieszkiwania wnioskodawczyni w lokalu usytuowanym w budynku przy ul. K. [...] w W. Na posiedzeniu w dniu [...] kwietnia 2019 r. Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała zakwalifikowanie J. K. do najmu lokalu z zasobów W. Organ podniósł, że z uwagi na to, iż zgodnie z § 22 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W., wnioski o wynajem lokalu komunalnego powinny być składane w urzędzie dzielnicy, w której zamieszkuje wnioskodawca, nie ma podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wystąpienia J. K. o najem lokalu na terenie Dzielnicy [...] W. Zarząd Dzielnicy [...], biorąc pod uwagę powyższe ustalenia, na podstawie § 24 ust. 1 ww. uchwały odmówił zakwalifikowania i umieszczenia wnioskodawczyni na liście osób oczekujących na najem lokalu komunalnego na terenie Dzielnicy [...]. J. K. w dniu [...] maja 2019 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] i wniosła o stwierdzenie jej nieważności. Zaskarżonej uchwale zarzuciła błędne przyjęcie, że nie zamieszkuje w miejscu zamieszkania przy ul. K. [...], po jednorazowej i niezapowiedzianej wizycie w dniu [...] kwietnia 2019 r., w sytuacji, gdy przedstawiła umowę najmu potwierdzającą tytuł do pomieszczenia w przedmiotowym domu oraz fakt zamieszkiwania w nim. Stwierdziła, że wyciąganie wniosków, na podstawie jednorazowego niezastania jej w miejscu zamieszkania, że tam nie mieszka, jest absolutnie nieuzasadnione i miało na celu pozbawienie jej prawa do starania się o lokal z zasobów W. w Dzielnicy [...]. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. Odnosząc się do skargi organ stwierdził, że wszechstronnie i skrupulatnie rozpatrzył wszystkie okoliczności sprawy i zapoznał się dokumentami złożonymi w sprawie. Organ podniósł, że fakt niezamieszkiwania skarżącej pod podanym adresem został ustalony również na podstawie informacji udzielonych przez właścicieli lokalu, oględzin lokalu, w którym nie znajdowały się żadne rzeczy osobiste, wskazujące na zamieszkiwanie tam jakiekolwiek osoby, a nie tylko na podstawie niezastania skarżącej w miejscu zamieszkania. Wobec powyższych okoliczności fakt niezamieszkiwania został przez organ wystarczająco potwierdzony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że przepisy uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), dalej uchwały Rady m. st. Warszawy z 9 lipca 2009 r., stanowią kompletną regulację, określającą zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W. i dlatego to tylko te przepisy prawa miejscowego winny być w postępowaniu uchwałodawczym, opartym na przepisach ww. uchwały, stosowane. W art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1234, z późn. zm.) ustawodawca określił działania organu gminy, jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej. Nadto, w § 22 ust. 2 uchwały Rady m. st. Warszawy z 9 lipca 2009 r., wyraźnie wskazano na obowiązek organu dokonania wnikliwej analizy wniosków. Niniejsza sprawa jest istotna z punktu widzenia skarżącej, albowiem dotyczy jej uprawnień mieszkaniowych, czyli jednej z podstawowych spraw bytowych człowieka. Tego typu sprawy nie mogą być załatwiane powierzchownie, ale wymagają szczególnej staranności i obiektywizmu oraz - co jest istotne dla wszelkich działań organów - działania w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Obywatel ma prawo oczekiwać od organu dokładnego i rzetelnego zbadania jego sprawy i zgromadzenia przez organ materiału, potrzebnego do dokonania ustaleń niezbędnych do wyjaśnienia sprawy. W niniejszej sprawie organ naruszył obowiązek dokładnego i rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób mogący mieć niewątpliwie istotny wpływ na jej wynik. Przepis § 22 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. stanowi, że wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu, z wyłączeniem spraw wymienionych w § 40 i § 40a, wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacją potwierdzającą posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w przypadku osób bezdomnych – w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce faktycznego zamieszkania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w Warszawie – w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy. Wnioski w sprawach, w których wymagane jest weryfikowanie kryterium dochodowego, składane są dodatkowo wraz z oświadczeniami i dokumentami wydanymi przez podmioty wskazane w § 1 pkt 25, potwierdzającymi wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania. Zatem dla ustalenia właściwości miejscowej zarządu danej dzielnicy do rozpatrzenia sprawy, należy wyjaśnić, czy urząd danej dzielnicy jest właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Natomiast, gdy wnioskodawca jest osobą bezdomną i nieposiadającą ostatniego miejsca zamieszkania w W. – właściwym będzie każdy urząd dzielnicy W. W okolicznościach przedmiotowej sprawy stanowisko organu, iż skarżąca nie zamieszkuje w lokalu przy ul. K. [...] w W., nie znajduje jednak jednoznacznego potwierdzenia w aktach sprawy. Przeprowadzona jednorazowo wizja lokalowa nie daje podstawy do stwierdzenia, iż skarżąca podała we wniosku o zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu nieprawdziwe informacje o zamieszkiwaniu w przedmiotowym lokalu. Z protokołu wizji lokalowej, przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2019 r., wynika, że w przedmiotowym lokalu nie zastano skarżącej, zaś właściciele lokalu, od których skarżąca wynajmuje pokój nie byli w stanie określić gdzie i na jak długo wyjechała. Wskazać należy, że czasowe opuszczenie przez daną osobę lokalu, a nawet okresowe wyjazdy, nie wykluczają zamieszkiwania przez tę osobę w lokalu. Trzeba bowiem zamieszkiwanie rozumieć w ujęciu cywilistycznym, które nie oznacza wyłącznie fizycznego przebywania w lokalu. Kodeks cywilny w art. 25 określa, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Pojęcie to jest konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Powszechnie przyjmuje się, że te dwa elementy muszą występować łącznie. Przebywanie, w świetle poglądów piśmiennictwa, to czynnik zewnętrzny, fizyczny i trwały, ale niekoniecznie ciągły. Cecha trwałości związana jest z zamiarem stałego pobytu, tj. nie tymczasowego, okazyjnego. Decydujące znaczenie ma ustalenie, że przebywanie w danym miejscu nosi cechy założenia tam ośrodka, centrum osobistych i majątkowych interesów danej osoby. W przypadkach bardziej skomplikowanych stanów faktycznych postuluje się – w imię realizacji zasady jednego miejsca zamieszkania, przyjętej w art. 28 k.c. – wskazanie jako miejsca zamieszkania tej miejscowości, z którą dana osoba jest najściślej związana, uwzględniając w ramach dokonywanej oceny całokształt okoliczności konkretnego przypadku, nie wyłączając adresu zameldowania (zob. E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 25 kodeksu cywilnego, Lex 2014). Stosując powyższe rozważania, przez analogię do ustalenia zamieszkiwania skarżącej w budynku przy ul. K. [...] w W., należy stwierdzić, że organ - na podstawie jednorazowej wizji lokalowej - nie miał podstaw do przyjęcia, że J. K. nie zamieszkuje w miejscu zameldowania. Ponadto zdaniem Sądu, brak w zajmowanym przez J. K. pomieszczeniu, rzeczy do niej należących wcale nie musi świadczyć, że w nim nie przebywa zważywszy, że jest osobą wychodzącą z bezdomności, co jednoznacznie wynika z akt sprawy. W tej sytuacji należy stwierdzić, że organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego oraz nie załatwił sprawy z poszanowaniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Tym samym organ dopuścił się również naruszenia przepisu § 22 ust. 5 uchwały Rady m. st. Warszawy z 9 lipca 2009 r., poprzez jego zastosowanie, podczas gdy nie było ku temu podstaw. Przepis art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 z późn. zm.) stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Zgodnie z treścią art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.