II SA/Wa 1402/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], działając na podstawie przepisu art. 127 § 2 i art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy rozkaz personalny Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] o zwolnieniu L.K. z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 112 pkt 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 10 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 50, poz. 483). Jak ustalił organ, [...] L.K. pełniący służbę wojskową od [...] r., ostatnio na stanowisku [...] w [...], otrzymał dostateczną ocenę ogólną w okresowej opinii służbowej obejmującej okres od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2006 r. sporządzonej przez przełożonego żołnierza. Szef Sztabu Generalnego zweryfikował prognozę przebiegu służby oficera i określił w prognozie bliższej zwolnienie wymienionego z zawodowej służby wojskowej. Dowódca [...] na podstawie § 10 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej wystąpił z wnioskiem o jego zwolnienie. Szef Sztabu Generalnego WP przychylił się do wniosku i zwolnił L.K. z zawodowej służby wojskowej i przeniósł go do rezerwy. Uzasadniając rozstrzygnięcie, organ uznał za nieuzasadnione zarzuty żołnierza dotyczące rzetelności i prawidłowości jego opiniowania. Zwrócił uwagę, że opinia okresowa żołnierza sporządzona przez jego przełożonego w [...] była przedmiotem badania w trybie odwoławczym przez Dowódcę [...], który dla zbadania podniesionych w odwołaniu zarzutów powołał specjalną komisję, co w jego ocenie, prowadziło do wyjaśnienia zasadności wniesionego środka odwoławczego. Zdaniem organu, powołanie tej komisji nie naruszyło obowiązujących przepisów prawa. Zwrócono uwagę na fakt, że dowódca jednostki wojskowej, w której pełnił służbę L.K. nie skorzystał z przysługującego mu na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej uprawnienia i nie wystąpił do organu zwalniającego z wnioskiem o zatrzymanie żołnierza w dalszej służbie wojskowej. W dniu 9 lipca 2007 r. skargę na powyższą decyzję złożył L.K., wnosząc alternatywnie o stwierdzenie nieważności lub uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak i rozkazu ją poprzedzającego. W dniu 9 stycznia 2008 r. skarżący skierował do Sądu pismo procesowe uzupełniające zarzuty skargi. Wnoszący skargę zarzucił organowi naruszenie art. 6 - 9, art. 11, art. 14 § 1, art. 67 § 1 w związku z art. 68 § 1 i § 2, art. 73 § 1 i § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, a ponadto art. 26 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 3, 6, 10 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 43, poz. 397). Zdaniem skarżącego, postępowanie w przedmiocie opinii służbowej było przeprowadzone wadliwie, a wydana opinia jest tendencyjna i nierzetelna. Stwierdził, że jego przełożony podał nieprawdę w sporządzonej opinii okresowej, a organ rozpatrujący odwołanie od tej opinii zaniechał czynności sprawdzających. Organ działał na szkodę interesu strony. Zwrócił uwagę na fakt, że wbrew obowiązującym przepisom wręczono mu niepotwierdzoną za zgodność z oryginałem kopię wydanej opinii. Jego zdaniem procedury opiniowania winny być zakończone na 6 miesięcy przed upływem kadencji na zajmowanym stanowisku służbowym. Podał, że w jego przypadku procedury te zakończyły się dopiero w lutym 2007 r. Podniósł, że data wydania i podpisania opinii była antydatowana, ponieważ w dacie w niej wskazanej, tj. [...] grudnia 2006 r., wystawiający opinię przełożony był nieobecny w służbie z powodu choroby. Podał, że wskazuje na to również fakt, że skarżącego zapoznano z tą opinią dopiero w dniu [...] stycznia 2007 r. W ocenie wnoszącego skargę, nieprawidłowości w procesie opiniowania skutkują wadliwością zaskarżonej decyzji o zwolnieniu ze służby. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka I.P. w sprawie sporządzonej opinii okresowej oraz sprawdzenie taśmy z kamery wideo i systemu rejestracji wejść i wyjść z jednostki wojskowej na okoliczność potwierdzenia nieobecności jego przełożonego podpisującego opinię okresową w jednostce wojskowej w dniach od [...] grudnia 2006 r. do [...] stycznia 2007 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie należy wskazać, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 112 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Przepis ten wskazuje, że organ wojskowy może zwolnić żołnierza zawodowego ze służby w przypadku otrzymania dostatecznej ogólnej oceny w okresowej opinii służbowej. Zaznaczyć należy, że przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie była legalność rozkazu personalnego w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej, a nie wydana w sprawie opinia służbowa. Wydawanie okresowych opinii służbowych należy do sfery podległości służbowej między przełożonym a podwładnymi, a więc do spraw o jakich mowa w art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Opinie służbowe nie podlegają zatem kognicji sądu administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania ich zasadności, czy słuszności. Opinie są wydawane w postępowaniu, które nie ma charakteru administracyjnego, a jedynie jest postępowaniem wewnętrznym, odrębnym i niezależnym, odbywającym się w ramach wewnętrznych struktur organów wojskowych, do którego nie mają również zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - art. 3 § 3 pkt 2. Tryb opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych określa ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Zgodnie z art. 26 ust. 1 tej ustawy żołnierz zawodowy podlega opiniowaniu służbowemu. Od wydanej opinii przysługuje prawo wniesienia odwołania do wyższego przełożonego (ust. 8), który może zaskarżoną opinię: utrzymać w mocy, zmienić lub ją uzupełnić, uchylić i wydać nową. Opinia wydana wskutek odwołania jest ostateczna (ust. 9). Warunki, tryb opiniowania żołnierzy zawodowych, zapoznawanie ich z treścią opinii służbowych, wnoszenie i rozpatrywanie od nich odwołań określa rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 1 marca 2004 r. w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych (ust. 10). W przypadku wniesienia odwołania, przełożony rozpatrujący odwołanie dokonuje na oryginale opinii okresowej adnotacji o sposobie rozpatrzenia odwołania, potwierdzając ten fakt własnoręcznym podpisem (§ 11 ust. 4). Jak wynika z akt sprawy, L.K. otrzymał dostateczną ocenę w opinii okresowej sporządzonej za okres od [...] lipca 2004 r. do [...] grudnia 2006 r., która stała się podstawą wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu ze służby wojskowej i przeniesieniu do rezerwy. Żołnierz został z nią zapoznany w dniu [...] stycznia 2007 r. i złożył od niej odwołanie. O sposobie rozpatrzenia odwołania został poinformowany zgodnie z § 11 ust. 3 powołanego rozporządzenia podczas rozmowy służbowej w dniu [...] lutego 2007 r. Fakt, iż organ odwoławczy powołał specjalną komisję do zbadania zasadności złożonego odwołania od opinii okresowej pozostaje bez wpływu na jej prawidłowość, ponieważ odwołanie rozstrzygnął organ właściwy. Również doręczenie skarżącemu niepotwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii wydanej opinii jest naruszeniem procedury niemającym wpływu na wynik rozpoznawanej sprawy zwłaszcza, że skarżący nie formułuje zarzutu, że doręczona mu kopia opinii odbiega od jej oryginału. Opiniowanie okresowe powinno być przeprowadzone na sześć miesięcy przed dniem upływu kadencji. Nie oznacza to jednak, co do zasady, że uchybienie temu terminowi wyklucza możliwość wydania takiej opinii. W cenie Sądu, termin określony przepisem art. 26 ustawy pragmatycznej ma charakter instrukcyjny, a zatem każde jego naruszenie winno być przedmiotem indywidualnej oceny z punktu widzenia jego wpływu na wynik sprawy. Nawet przyjmując, że w rozpoznawanej sprawie opiniujący skarżącego przeprowadził opiniowanie na pięć miesięcy i 23 dni przed dniem upływu jego kadencji, to fakt ten nie miał wpływu na skuteczność tej opinii. W tym względzie, skład orzekający w przedmiotowej sprawie nie podzielił stanowiska wyrażonego przez inny skład tego Sądu wyrażony w wyroku z dnia 15 marca 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 63/06 (LEX nr 202333). Zdaniem Sądu, przeprowadzona procedura opiniowania nie naruszyła przepisu art. 26 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz powołanego rozporządzenia w sprawie opiniowania żołnierzy zawodowych w stopniu powodującym konieczność uchylenia wydanej w jej następstwie decyzji zwolnieniowej. Decyzja podjęta w sprawie zwolnienia skarżącego ze służby przez Ministra Obrony Narodowej ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż ustawodawca przyznał organowi możliwość wyboru sposobu postępowania z oficerem, który otrzymał dostateczną ocenę okresową. Granice tego uznania określa przepis art. 7 kpa, który stanowi o obowiązku uwzględnienia interesu społecznego (w tej konkretnej sytuacji interes zawodowej służby wojskowej) i słusznego interesu obywatela (w rozpoznawanej sprawie żołnierza). Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, ale zakres ich kontroli zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami (por. wyrok NSA z 28 kwietnia 2003 r. sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543). Wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości, pozostaje już jednak poza kontrolą sądowoadministracyjną. Sąd administracyjny nie jest władny wkraczać w to uznanie, gdyż wtedy musiałby dokonać oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia słuszności i celowości, wykraczając poza granice określone w art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W związku z uznaniowym charakterem przedmiotowych rozstrzygnięć zakres sądowej kontroli był w przedmiotowej sprawie ograniczony głównie do sprawdzenia formalnych przesłanek wydania decyzji, które w niniejszej sprawie zostały spełnione. Organ wskazał fakty i przyczyny uzasadniające rozwiązanie ze skarżącym stosunku służbowego. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy. Organ w uzasadnieniu decyzji zwrócił uwagę, że wydając decyzję o zwolnieniu przychylił się do wniosku Dowódcy [...] o zwolnienie skarżącego ze służby. W związku z tym Szef Sztabu Generalnego zweryfikował prognozę przebiegu służby i określił w prognozie bliższej zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Podkreślono, że dowódca jednostki wojskowej, w której wymieniony pełnił służbę nie wystąpił z inicjatywą zatrzymania żołnierza do dalszej służby w trybie przepisu § 10 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej. Reasumując, skoro zaskarżone rozstrzygnięcie w przedmiocie rozwiązania stosunku służbowego zawiera wszystkie elementy, o których mowa w art.107 § 1 - § 3 Kpa, a jego merytoryczne uzasadnienie choć dość syntetyczne jest poprawne, jak też nie budzi wątpliwości przeprowadzone przez organ postępowanie, to stwierdzić należy, że działania Ministra Obrony Narodowej nie mogą być uznane za dowolne. W związku ze złożonymi przez skarżącego wnioskami dowodowymi należy stwierdzić, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję (art. 133 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Od tej zasady istnieje wyjątek, o którym mowa w art. 106 § 3 tej ustawy, zgodnie z którym Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zatem w świetle powołanego przepisu przeprowadzenie dowodów wnioskowanych przez skarżącego w piśmie procesowym z dnia 9 stycznia 2008 r. było niedopuszczalne. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.