II SA/Wa 1404/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1404/17 w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Wa 1404/17. A. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego. Wnioskiem z dnia 20 listopada 2017 r. wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 27 listopada 2017 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis powyższego orzeczenia został doręczony dorosłemu domownikowi wnioskodawcy - żonie w dniu 5 grudnia 2017 r. A. S. w piśmie z dnia 11 grudnia 2017 r. wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Rozpatrując złożony sprzeciw, należy wskazać, że A. S. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata złożył w przedmiocie odmowy wszczęcia przez Prezesa Rady Ministrów postępowania w sprawie przyznania mu świadczenia specjalnego. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e cytowanej ustawy, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsza sprawa należy do kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, dlatego skarżący w tej sprawie jest zwolniony, na podstawie wskazanego wyżej przepisu, z obowiązku uiszczania w sprawie jakichkolwiek kosztów sądowych. Jednocześnie art. 249a powołanej ustawy stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Oznacza to, że w niniejszej sprawie nie ma podstaw do złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a złożony wniosek, jako zbędny, na podstawie art. 249a P.p.s.a., podlega umorzeniu. Nie ma bowiem potrzeby rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, skoro skarżący jest zwolniony z ustawy z obowiązku ich ponoszenia. Odnosząc się natomiast do rozstrzygnięcia referendarza sądowego w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata, należy wskazać, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie przede wszystkim w stosunku do osób bezrobotnych, samotnych, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych (jedzenie, mieszkanie). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną oraz pasierbem. Podniósł, że nie posiada żadnych nieruchomości ani oszczędności, a jedynie udział w wysokości 60% wartości pojazdu inwalidzkiego [...] rocznik 2007 o wartości 7.800 zł. Wnioskodawca oświadczył, że jego żona oraz pasierb posiadają wspólnie mały jednokondygnacyjny dom wiejski nieotynkowany oraz nieocieplony. Ze złożonego oświadczenia wynika, że na miesięczny dochód gospodarstwa domowego składa się emerytura wnioskodawcy w kwocie 4.397,84 zł, renta żony wnioskodawcy w kwocie 1.789,89 zł oraz wynagrodzenie pasierba wnioskodawcy w kwocie 1.467,19 zł – łącznie 7.655 zł netto miesięcznie. Natomiast do stałych kosztów utrzymania wnioskodawca zaliczył: zakup opału (w tym transport) 8 ton x 850 zł – 6.800 zł za rok, opłaty za energię elektryczną w wysokości 150 zł miesięcznie, opłaty za wodę - 120 zł miesięcznie, zakup gazu (10 butli) - 480 zł rocznie, wywóz szamba - 700 zł rocznie, wywóz śmieci - 75 zł co 2 miesiące, opłaty za telefon - 70 zł miesięcznie, opłaty za internet - 71 zł miesięcznie, ubezpieczenie domu - 480 zł rocznie, podatek - 420 zł rocznie, prywatne wizyty lekarskie - średnio 200 zł miesięcznie, zakup lekarstw - średnio 200 zł miesięcznie, prywatne badania poza NFZ - średnio 100 zł miesięcznie. Nadto wnioskodawca podał, że poniósł koszty wybudowania wiaty na pojazd inwalidzki w kwocie 2.800 zł, koszty wyjazdów na konieczne turnusy rehabilitacyjne wynoszą 8.000 zł rocznie, a utrzymanie pojazdu inwalidzkiego, w tym naprawa, paliwo, ubezpieczenie, amortyzacja, w 2017 r. wyniosło 3.500 zł. Wnioskodawca wskazał również, że w 2016 r. dokonał zakupu obecnego pojazdu inwalidzkiego za 15.500 zł oraz poniósł koszt remontu tego pojazdu na poziomie 2.000 zł, a także naprawy wersalki w wysokości 700 zł. Oznacza to, że stałe koszty utrzymania, na które składają się nie tylko stałe opłaty, ale również wskazane przez wnioskodawcę koszty leczenia oraz utrzymania samochodu inwalidzkiego wynoszą średnio około 2.650 zł. Nadto z uzyskiwanych środków są zaspakajane inne usprawiedliwione potrzeby rodziny. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że skarżący i członkowie jego rodziny pozostają w ubóstwie, bowiem wszyscy członkowie rodziny posiadają stałe dochody, przekraczające najniższe świadczenia. A jak już podniesiono wyżej, zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). Z tego względu, w ocenie Sądu, sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2017 r. odpowiada prawu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.