II SA/Wa 1408/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj Sędziowie WSA Iwona Maciejuk Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant straszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lipca 2015 r. sprawy ze skargi J.B. na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umieszczenia na liście osób uprawnionych do wynajmu mieszkania komunalnego na 2014 rok 1. stwierdza nieważność zaskarżonego aktu; 2. stwierdza, że zaskarżony akt nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Prezydenta Miasta [...] na rzecz J. B. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Naczelnik Wydziału Gospodarki Komunalnej, zawiadomił J. B., że w wyniku rozpatrzenia wniosku o wynajem mieszkania komunalnego nie został on umieszczony w projekcie listy osób uprawnionych do wynajmu mieszkania w 2014 r. Zgodnie bowiem z załącznikiem nr 1 pkt 6d do uchwały nr XI/127/2007 Rady Miasta Siedlce z dnia 25 maja 2007 r. (Mazow. 2007.170.4638 ze zm.) w sprawie trybu składania i rozpatrywania wniosków dotyczących wynajmu lokali z mieszkaniowego zasobu miasta, posiadanie tytułu prawnego do innego lokalu mieszkalnego powoduje dyskwalifikację wniosku. Z akt sprawy wnioskodawcy wynika, że jest on współwłaścicielem lokalu nr [...] przy ul. [...]. Organ pouczył także o prawie wniesienia uwag, zastrzeżeń i wniosków w terminie 14 dni od dnia wywieszenia projektu listy na tablicy ogłoszeń, tj. od dnia 30.01.2014 r. W odwołaniu "od projektu listy osób uprawnionych do najmu mieszkania w 2014 r." J. B. zarzucił rozstrzygnięciu błąd w ustaleniach faktycznych, skutkujący niewłaściwym zastosowaniem w stosunku do niego pkt 6d załącznika nr do powołanej uchwały Rady Miasta Siedlce z dnia 25 maja 2007 r. Zainteresowany wskazał, że postanowieniem Sądu Rejowego w [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie o sygn. akt [...], dokonano podziału majątku wspólnego jego i byłej żony. Jednym ze składników tego majątku wspólnego było prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w [...]. Na mocy w/w prawomocnego postanowienia opisany lokal mieszkalny został przyznany na wyłączną własność byłej żonie T. B.; stąd też odpada podana przez organ przesłanka umieszczenia na liście. Dodatkowo strona podniosła, iż powyższe rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w [...] jest uzasadnione tym, że na mocy wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2014 r. w sprawie o sygn. akt [...], orzeczono jej eksmisję z przedmiotowego lokalu. W odpowiedzi z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] na powyższe "odwołanie" od "projektu listy osób uprawnionych do wynajmu mieszkania komunalnego na 2014 r.", działający z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] Zastępca Prezydenta poinstruował J. B., że po zakończeniu postępowania w trybie odwoławczym, jego wniosek został zdyskwalifikowany z powodu zbycia udziału we współwłasności lokalu nr [...] przy ul. [...]. Zgodnie z pkt 6e załącznika nr 1 do uchwały nr XI/127/2007 Rady Miasta Siedlce z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie trybu i rozpatrywania wniosków dotyczących wynajmu lokali z mieszkaniowego zasobu miasta, dyskwalifikuje wniosku powoduje zbycie, przekazanie lokalu lub budynku mieszkalnego w okresie 5 lat od chwili złożenia wniosku. W piśmie z dnia 7 kwietnia 2014 r. J. B. podniósł, że przy rozpatrywaniu jego wniosku o najem mieszkania komunalnego w 2014 r. doszło do nieprawidłowości. Ponownie zarzucił, że wszystkie podjęte w jego sprawie decyzje w przedmiocie wynajmu mieszkania komunalnego, stają w sprzeczności nie tylko z obowiązującymi aktami prawa miejscowego, ale również wydawane są w zupełnym oderwaniu od obowiązujących ustaw cywilnoprawnych, które interpretowane są przez organ opatrznie, niewłaściwie, bez uprzedniej analizy w kontekście stanu faktycznego. Wniósł w związku z tym o umieszczenie go na liście osób uprawnionych do wynajmu mieszkania w 2014 r., a w konsekwencji nawiązania z nim umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu Miasta [...]. W odpowiedzi na powyższe organ w piśmie z dnia 23 kwietnia 2014 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Ponadto w odniesieniu do wyroku sądu z dnia [...] maja 2014 r. sygn. akt [...], w sprawie eksmisji z lokalu nr [...] przy ul. [...] poinformował, że w spawie tej sąd nie orzekał o uprawnieniach wnioskodawcy do lokalu socjalnego, a zatem zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy o zmianie Kodeksu Cywilnego (Dz. U. z 2005 r., nr 31, poz. 266 ze zm.), gmina Miasto [...] nie została zobowiązana do wskazania oferty wynajmu lokalu socjalnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "na pisma Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. oraz z dnia [...] marca 2014 r., znak [...] informujące o nie umieszczanie na projekcie listy osób uprawnionych do wynajmu mieszkania komunalnego w 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi". J. B. wniósł także o zwolnienie z ponoszenia opłat sądowych oraz uwzględnienie jego skargi w całości. W uzasadnieniach ponownie wskazał na rażące błędy w ustaleniach faktycznych, skutkujące niewłaściwym zastosowaniem w stosunku do niego przepisów pkt 6e i 6d załącznika nr 1 do uchwały nr XI/127/2007 Rady Miasta Siedlce z dnia 25 maja 2007 r. W sprawie trybu składania i rozpatrywania wniosków dotyczących wynajmu lokali z mieszkaniowego zasobu miasta. Powtórzył argumentację odnoszącą się do braku przesłanek do zastosowania pkt 6d w/w załącznika. Natomiast w odniesieniu do pkt 6e dotyczącego zbycia przez skarżącego udziału we współwłasności lokalu mieszkalnego stwierdził, że posiadany przez niego tytuł prawny do władania przedmiotowym lokalem ograniczał się wyłącznie do zapisu w księdze wieczystej, gdyż będąc współwłaścicielem, ani go nie posiadał, ani nim nie zarządzał, ani też nie mógł z niego korzystać z uwagi na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt [...], orzekający eksmisję skarżącego z w/w lokalu. Skarżący podniósł, że organ nietrafnie powołuje się na zbycie przez niego prawa do lokalu mieszkalnego. Za zbyciem lokalu, które winno znajdować uzasadnienie w aspekcie przyznawania lokalu komunalnego, mamy do czynienia w sytuacji kiedy dana osoba sama – na skutek konkretnej czynności prawnej pozbawia się prawa do lokalu mieszkalnego sprzedając je lub dając innej osobie, tym samym pozbawiając się miejsca zamieszkania. On natomiast prawa do zamieszkania w tym lokalu został pozbawiony na mocy orzeczenia eksmitującego, zapadłego przed Sądem Okręgowym w [...], zaś ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym w [...] była jedynie konsekwencją powyższego. Skarżący stwierdził także, że organ naruszył szereg norm postępowania administracyjnego, nie zapewnił mu czynnego udziału w postępowaniu, nie zgromadził i nie przeanalizował całokształtu materiału dowodowego, nie umożliwił także skarżącemu zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w tym zakresie. Jednocześnie skarżący wskazał, iż działając na podstawie art 101 ustawy o samorządzie gminnym, pismem z dnia 3 lipca 2014 r. wezwał Prezydenta Miasta [...] do usunięcia naruszenia prawa, chociaż wymogi tego rodzaju wezwania wypełniały już wcześniejsze pisma– z lutego i marca 2014 r. Swoje stanowisko skarżący podtrzymał w piśmie procesowym z dnia 6 lipca 2015 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta [...] wniósł: 1. o jej odrzucenie jako przedwczesnej na podstawie art 5891 pkt 6 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (ppsa), 2. o jej odrzucenie jako wniesionej z przekroczeniem terminu określonego w art 53 §2 ppsa, na postawie art 5841 pkt 2 ppsa. W przypadku nieuwzględnienia wniosków z pkt 1 lub 2, wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. W uzasadnieniu podał, że pismo skarżącego z dnia 3 lipca 2014 r. zatytułowane , wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wpłynęło do organu w dnu 7 lipca 2014 r., w związku z czym w momencie złożenia skargi (14 lipca 2014 r.), nie upłynął jeszcze termin do złożenia odpowiedzi przez organ. Zatem skarga winna być odrzucona jako przedwczesna. Całkowicie bezpodstawne byłyby więc wnioski skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem organu, nawet gdyby potraktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa znajdujące się w aktach sprawy pismo skarżącego z dnia 7 kwietnia 2014 r., to i tak wówczas skarga powinna podlegać odrzuceniu na podstawie art 58 §1 pkt 2 ppsa, jako wniesiona z przekroczeniem terminu. Pismo organu z dnia 23 kwietnia 2014 r. stanowiące odpowiedź na pismo skarżącego z 7 kwietnia 2014 r., zostało mu bowiem doręczone w dniu 28 kwietnia 2014 r., zatem termin do złożenia skarg wpłynąłby wówczas w dniu 28 maja 2014 r. Jednocześnie w ocenie organu, skarżący nie wskazał okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi: brak pouczenia o prawie wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a następnie skargi do sądu administracyjnego od ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie umieszczenia na liście osób, którym ma być przydzielony lokal komunalny, nie może być uznany za okoliczności usprawiedliwiające nieterminowe złożenie skargi, gdyż obowiązek takiego pouczenia nie wynika z ani przepisów ustawowych, ani też uchwały z dnia 25 maja 2007 r. W odniesieniu zaś do meritum sprawy organ podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Przepis o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "Ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach m.in na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Skarga oceniona w świetle wskazujących kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Zagadnienie charakteru odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, budziło wątpliwości w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchwałą w składzie 7 sędziów NSA z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt IOPS4/08 (o NSA i WSA 2008/6/90, prok. i Pr-wkł. 2009/3/55) rozstrzygnął, że "uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy, odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na wynajem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą przede wszystkim działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.)". Obecnie utrwalony jest także pogląd, że zakresem kognicji sądów administracyjnych są objęte uchwały (zarządzenia) organów gminy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na wynajem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, a także skreślenia z tej list (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie 2 grudnia 2014 r., sygn. akt IOSK 1243/13, Lex nr 1646151). W niniejszej sprawie aktem podlegającym kontroli sądu jest umowa umieszczenia J. B. na liście osób uprawnionych do wynajmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu Miasta [...], zakomunikowana skarżącemu w piśmie z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] Prezydenta Miasta [...], po zatwierdzeniu ostatecznej listy przez Prezydenta Miasta [...]. Powyższe wynika z uchwały nr XI/127/2007 Rady Miasta Siedlce z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie zasad gospodarowania mieszkaniowym zasobem Miasta Siedlce (Dz. Urz. Woj. Maz. nr 170, poz. 4638 ze zm.), dalej "uchwała nr XI/127/2007". Stosownie bowiem do §11 ust. 4 w/w uchwały, projekt listy opiniowany jest przez Komisję Gospodarki Mieszkaniowej Rady Miasta Siedlce. Natomiast w myśl ust. 5 , projekt list jw. po zatwierdzeniu przez Prezydenta Miasta umieszczony jest przez 14 dni na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta i w tym terminie odwoławczym zainteresowani mają prawo wnieść uwagi, zastrzeżenia i wnioski do Prezydenta Miasta. Wreszcie zgodnie z ust. 6, po rozpatrzeniu ewentualnych uwag i wniosków przez Prezydenta Miasta, zaopiniowanie wniesionych korekt przez Komisję Gospodarki Mieszkaniowej, listę ostateczną zatwierdza Prezydent Miasta. Odnosząc się w pierwszej kolejności do wniosków organu o odrzucenie skargi jako przedwczesnej i ewentualnie jako wniesionej z uchybieniem terminu, należy stwierdzić, iż są one niezasadne. Zauważyć bowiem trzeba, że prawomocnym postanowieniem z dnia 16 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/WA1408/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił J. B. termin do wniesienia skargi na akt Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]. W postanowieniu tym Sąd przyjął, iż pismo organu z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] doręczone w dniu 28 kwietnia 2014 r., stanowiło odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Wskazane pismo było odpowiedzią na pismo skarżącego z dnia 7 kwietnia 2014 r., w którym zwracając uwagę na szereg nieprawidłowości w toku rozpatrywania jego wniosku, dopatrzył się umieszczenia na liście osób uprawnionych do wynajmu mieszkania z mieszkaniowego zasobu Miasta [...] w 2014 r. Zatem pismo skarżącego z 7 kwietnia 2014 r. wniosło niewątpliwie charakter wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W związku z tym trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi do Sądu, o którym mowa w art. 53 § 2 Ppsa, rozpoczął swój bieg w stosunku do skarżącego od [...] kwietnia 2014 r. Oczywistym jest więc, że skarżący wnosząc skargę w lipcu 2014 r., uchylił terminowi do jej wniesienia, jednakże, co Sąd wskazał wcześniej, został on przywrócony. Odnosząc się do meritum sprawy należy wskazać, iż przyczyną odmowy umieszczenia skarżącego na liście osób uprawnionych do wynajmu mieszkania komunalnego z zasobu mieszkaniowego Miasta [...] na 2014 r., było zbycie przez skarżącego udziału we współwłasności lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. W woli ścisłości wypada nadmienić, iż J. B. oraz jego była żona T. B., posiadali wspólne spółdzielcze własnościowe prawo do przedmiotowego lokalu. Jednakże Sąd Okręgowy w [...] I Wydział Cywilny wyrokiem z dnia [...] maja 2011 r., sygn. akt [...], orzekł eksmisję J. B. z mieszkania położonego w [...] przy ul. [...] nr [...]. Ponadto w wyniku ugody zawartej przed Sądem Rejonowym w [...],[...] Wydział Cywilny w dniu [...] kwietnia 2013 r., w sprawie o sygn. akt [...] o podział majątku wspólnego, spółdzielcze własnościowe prawo do w/w lokalu mieszkalnego otrzymała T. B. Powołany przez organ pkt 6e załącznika nr 1 do uchwały nr XI/127/2007 stanowi, iż dyskwalifikację wniosku powoduje zbycie, przekazanie lokalu lub budynku mieszkalnego w okresie 5 lat od chwili złożenia wniosku. W zaskarżonym akcie Prezydent Miasta [...] w ogóle nie wyjaśnił pojęcia "zbycie", natomiast kategorycznie stwierdził, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy do zbycia udziału w przedmiotowym lokalu doszło. Podkreślenia wymaga, iż w obowiązujących przepisach prawa brak jest definicji "zbycia", a ponadto, że pojęcie to budziło kontrowersje, m.in. na tle ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w uchwale w składzie 5 sędziów z dnia 30 października 2000 r. (sygn. akt IOPK 16/00) stwierdził m.in., że: "przy dokonywanej językowej wykładni nie sprecyzowanego zwrotu prawnego ważną rolę odgrywa ustalenie wzajemnej reakcji miedzy językiem prawnym a językiem potocznym. [...] W języku potocznym pojęcie "zbycie" rozumiane jest jako >sprzedaż, odstąpienie czegoś za pieniądze, pozbycie się czegoś przez sprzedaż < (poz. Słownik języka polskiego – Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1983, s. 988). W potocznym rozumieniu interpretowany zwrot nie jest więc równoznaczny ani z pojęciem > obrót <, ani też bardziej z kodeksowym pojęciem > przeniesienie własności < rzeczy lub praw. Zwrot ten w języku potocznym w zakresie jego rozumienia zbliżony jest do czynności prawnej w postaci sprzedaży, a więc umowy wzajemnej i odpłatnej." Sąd podkreślił ponadto, że takie rozumienie tego zwrotu prawnego "znajduje wsparcie przy zastosowaniu wykładni celowościowej tego pojęcia". Podkreślając powyższe zapatrywania należy stwierdzić, że w okolicznościach niniejszej sprawy stanowcze przyjęcie przez organ, iż skarżący zbył udziału we współwłasności lokalu mieszkalnego budzi wątpliwość. Tym samym powołanie się wyłącznie na wskazany pkt 6e załącznika nr 1 uchwały nr XI/127/2007, jest istotnym naruszeniem prawa, co skutkuje stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O rozstrzygnięciu zaskarżonego aktu orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy.