II SA/Wa 141/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sędziowie WSA Adam Lipiński, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant specjalista Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi D. S. na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby - oddala skargę - Centralna Komisja Lekarska (CKL) orzeczeniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania D.S., uchyliła orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej (RKL) w [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] stwierdzające u kandydata zaburzenia aktywności i uwagi - § 80 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. z 2014 r., poz. 1898) i wydała nowe rozpoznając wyłącznie rozległe i widoczne tatuaże przednich powierzchni obu przedramion – § 3 pkt 2 załącznika do tego rozporządzenia – uznając za niezdolnego do służby w Policji – kategoria N. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że po analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej i przeprowadzonym ponownym badaniu psychologicznym i psychiatrycznym w Poradni Zdrowia Psychicznego w [...] stwierdzono sprawność intelektualną badanego na poziomie dobrym, a osobowość uznano za prawidłową. Dodatkowo badania na widzenie obuoczne, widzenie zmierzchowe oraz na olśnienie pozostają w normie. Ponadto zaznaczyła, że uwzględniła przedstawiony przez kandydata wynik badania neuropsychologicznego, które pozostaje w normie w stosunku do wieku i doświadczenia. Dodatkowo podczas badania fizykalnego stwierdzono u strony rozległe i widoczne tatuaże przednich powierzchni obu przedramion, które nie będą osłaniane przez odzież używaną przez funkcjonariusza – na przedramieniu lewym tatuaż o wymiarach: 8x26 cm – wizerunek [...], a na przedramieniu prawym tatuaż o wymiarach: 6x19 cm – element [...]. W ocenie organu odwoławczego rozpoznanie u kandydata rozległych i widocznych tatuaży przednich powierzchni obu przedramion, kwalifikuje go do § 3 pkt 2 załącznika do powołanego wyżej rozporządzenia i oznacza, że jest niezdolny do służby w Policji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D.S. wniósł o uchylenie orzeczenia CKL z dnia [...] listopada 2016 r. oraz orzeczenia komisji lekarskiej I instancji uznając je za krzywdzące i dyskryminujące, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 107 § 1 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a., poprzez niepełne uzasadnienie, co przesądza, że tatuaże są bliznami znacznie szpecącymi lub upośledzającymi sprawność ustroju oraz nieuzasadnienie rzeczywistego wpływu tatuaży na zdolność do służby w Policji, 2. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 3 pkt 2 załącznika do rozporządzenia z dnia 19 grudnia 2014 r., poprzez jego błędne zastosowanie, gdyż jego tatuaże nie są szpecące lub upośledzające sprawność ustroju w stopniu znacznym. W ocenie skarżącego zaskarżone orzeczenie nie zostało szczegółowo uzasadnione, podczas gdy taki obowiązek wynika z przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) oraz z art. 39 ust. 5 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Wskazał, że wyłącznie komisja lekarska drugiej instancji uznała tatuaże za okoliczność negatywną w zakresie zdolności do służby w Policji. Podkreślił, że w kwalifikacji orzeczniczej należy brać pod uwagę wielkość, lokalizację i szpecący charakter. Centralna Komisja Lekarska stwierdziła, że są to tatuaże rozległe, a jest to pojęcie nieostre i ocena jego znaczenia może być różnie interpretowana. Wielkość tatuaży wskazana przez komisję lekarską drugiej instancji nie wpisują się w zakres pojęciowy rozległości. Każdy z tatuaży zajmuje jedynie część przedramienia i z całą pewnością żaden z nich nie obejmuje więcej niż połowy powierzchni każdego z przedramienia. Ponadto CKL nie odniosła się precyzyjnie do lokalizacji tatuaży, a także pominęła kwestie ich wyglądu. Nie stwierdziła, czy tatuaże są znacznie szpecące lub znacznie upośledzające sprawność ustroju. Zaznaczył, że punktem wyjścia dla tych rozważań jest negatywny stereotyp tatuaży. Dla niektórych kojarzą się one z elementem kryminalnym, a dla innych jest to rodzaj ozdoby, sztuki. Zdaniem skarżącego żaden z tatuaży nie jest wulgarny, ani obraźliwy. Niczego bowiem nie symbolizują, nie przedstawiają żadnych tekstów zasługujących na szczególne potępienie, nie propagują niepożądanych wizerunków czy zjawisk, a zatem są neutralne dla otoczenia. Podkreślił, że istniejące na jego ciele tatuaże mogą być co najwyżej nieznacznie szpecące, a ich kolorystyka, neutralność i bezpretensjonalność nie pozwalają na ich zaszeregowanie do § 3 pkt 2 załącznika powołanego wyżej rozporządzenia. Organ niesłusznie odnosi się do tatuaży traktując je wszystkie jednakowo. W ten sposób orzeczona wobec niego niezdolność do służby w Policji w istocie zamyka mu drogę do służby publicznej, choć spełnia wszystkie wymagania fizyczne i psychiczne. Zwrócił również uwagę, że kwalifikując tatuaże do kategorii § 3 pkt 1 załącznika do rozporządzenia należałoby uznać, że jest zdolny do służby. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 1316/14 podał, że w odniesieniu do kandydatów do służby w Policji kolejność wskazanych przez prawodawcę kategorii jest następująca: "Z/N". Odzwierciedla ona relację "zasada-wyjątek", co oznacza, że w przypadku kandydatów posiadanie tatuażu, co do zasady, nie stanowi przeszkody w orzeczeniu zdolności do służby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi było orzeczenie CKL z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], które dotyczyło określenia zdolności D.S., jako kandydata, do służby w Policji. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1822 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu (Dz. U. z 2014 r., poz. 1898). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wspomniane komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych są w omawianym przypadku organami administracji publicznej, a ich orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby, stanowią decyzje administracyjne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 354/09, LEX nr 586410 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10, LEX nr 595620). Od ostatecznych orzeczeń komisji lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia konkretnej osoby na potrzeby ustalenia kategorii zdolności do służby, przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Z art. 32 ustawy o komisjach lekarskich wynika, że rejonowa komisja lekarska przeprowadza badanie lekarskie kandydata do służby, funkcjonariusza Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej, Biura Ochrony Rządu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego i Służby Więziennej, funkcjonariusza zwolnionego z tych służb, emeryta, rencisty, pracownika, kandydata do pracy lub osoby skierowanej do komisji lekarskiej, zwanych dalej "osobą badaną", i sporządza protokół badania komisji lekarskiej, który zawiera wyszczególnienie wszystkich chorób i ułomności, także tych, które nie obniżają zdolności do służby (ust. 1). Komisja lekarska może skierować osobę badaną na badanie specjalistyczne, psychologiczne oraz zlecić wykonanie badań dodatkowych w wyznaczonym terminie (ust. 2). Natomiast w przypadku gdy przeprowadzone badania i zgromadzona dokumentacja nie pozwalają na wydanie orzeczenia, a z aktualnej wiedzy medycznej wynika, że do wydania orzeczenia niezbędna jest obserwacja w podmiocie leczniczym, komisja lekarska może skierować osobę badaną na taką obserwację. Obserwacja w podmiocie leczniczym może nastąpić po wyrażeniu zgody przez osobę badaną (ust. 3). Stosownie zaś do treści art. 39 ust. 1 powołanej powyżej ustawy, orzeczenie komisji lekarskiej zawiera rozpoznanie lekarskie w języku polskim według terminologii klinicznej, z uwzględnieniem lokalizacji i stopnia nasilenia oraz z powołaniem na odpowiednie pozycje, paragrafy i punkty lub inne jednostki klasyfikacyjne z wykazów, o których mowa w art. 33 ust. 3. Ustawa nie precyzuje, jakie elementy powinno zawierać uzasadnienie orzeczenia komisji lekarskiej, poza stwierdzeniem, że powyższe orzeczenia, uzasadnia się szczegółowo (art. 39 ust. 5 ustawy). Zaznaczyć należy, że kontrola orzeczenia komisji lekarskiej przez sąd administracyjny w powyższym zakresie ma charakter ograniczony i sprowadza się w istocie do jej badania pod względem formalnym. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia jedynie, czy orzeczenie wydała właściwa komisja lekarska, czy jej skład był zgodny z wymogami określonymi w przepisach aktów wykonawczych regulujących te kwestie, a ponadto, czy stwierdzone schorzenia dawały podstawę do zawartego w orzeczeniu określenia kategorii zdolności do służby. Innymi słowy, chodzi tu o stwierdzenie zgodności zaskarżonego orzeczenia z wymogami zawartymi w ustawie o komisjach lekarskich i rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. w sprawie wykazu chorób i ułomności wraz z kategoriami zdolności do służby w Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej oraz Biurze Ochrony Rządu. Tryb postępowania przed komisjami lekarskimi uregulowany w przepisach powołanego rozporządzenia wykonawczego Ministra Spraw Wewnętrznych, wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 8 ust. 2 ustawy o komisjach lekarskich, ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory k.p.a. Sąd zatem nie jest uprawniony do oceny fachowości przeprowadzonych u skarżącego badań, a zatem weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z tego punktu widzenia. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować D.S. do innej kategorii zdolności do służby, niż uczyniła to komisja w oparciu o przeprowadzone badania, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań innej komisji, celem weryfikacji dotychczasowych badań. Sąd kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz, czy dokonana kwalifikacja zdolności do służby jest z tym materiałem spójna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie CKL odpowiada prawu. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane po analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej i przeprowadzonym ponownym badaniu psychologicznym i psychiatrycznym w Poradni Zdrowia Psychicznego w [...], w wyniku których stwierdzono u kandydata sprawność intelektualną na poziomie dobrym, a osobowość uznano za prawidłową. Dodatkowo badania na widzenie obuoczne, widzenie zmierzchowe oraz na olśnienie pozostają w normie. CKL zaznaczyła, że uwzględniła przedstawiony przez kandydata wynik badania neuropsychologicznego, który pozostaje w normie w stosunku do wieku i doświadczenia. Jednakże podczas badania fizykalnego stwierdzono u D.S. rozległe i widoczne tatuaże przednich powierzchni obu przedramion, które nie będą osłaniane przez odzież używaną przez funkcjonariusza – na przedramieniu lewym tatuaż o wymiarach: 8x26 cm – wizerunek [...], a na przedramieniu prawym tatuaż o wymiarach: 6x19 cm – element [...]. W związku z tym CKL uchyliła zaskarżone orzeczenie RKL w [...] i wydała nowe uznając kandydata za niezdolnego do służby w Policji z rozpoznaniem: rozległe oraz widoczne tatuaże obu przednich powierzchni przedramion. Taki tryb postępowania znajduje podstawę w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o komisjach lekarskich podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. W § 3 pkt 2 załącznika do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. (dział II – Skóra, tkanka podskórna i węzły chłonne) zostały ujęte "Blizny znacznie szpecące lub upośledzające sprawność ustroju". Zgodnie z objaśnieniami do powyższego paragrafu według punktów 1-3 należy kwalifikować między innymi tatuaże; osoby z tatuażami kieruje się do poradni zdrowia psychicznego i jest wymagana opinia psychiatryczna. Biorąc powyższe pod uwagę, wbrew twierdzeniu skarżącego, organ orzeczniczy prawidłowo przeprowadził postępowanie orzecznicze, bowiem należycie rozważył okoliczności i fakty istotne dla wyniku postępowania, ustalone na podstawie niezbędnych badań lekarskich, w wystarczający sposób zebrał i ocenił materiał dowodowy, a następnie w przekonywujący sposób uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Nie naruszył zatem przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, w szczególności rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 grudnia 2014 r. Należy zwrócić uwagę, że sam skarżący nie podważa ustaleń dokonanych przez komisję lekarską w toku procesu orzeczniczego lecz jedynie zarzuca lakoniczność i ogólnikowość uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia. Zdaniem Sądu wadliwość ta nie ma bezpośredniego przełożenia na stosowanie przepisów prawa materialnego, a tym samym nie uprawdopodabnia oddziaływania na wynik sprawy, które dawałoby podstawę do uwzględnienia skargi. Odnosząc się zaś do powołanego w skardze wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lutego 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 1316/14 należy wskazać, że nie jest on miarodajny w niniejszej sprawie, bowiem został wydany w odmiennym stanie faktycznym i prawnym. W Polsce zaś nie obowiązuje zasada precedensu, a każda sprawa ma charakter indywidualny. Reasumując, zdaniem Sądu, organ opierając się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania miał wystarczające podstawy do zastosowania § 3 pkt 2 załącznika powołanego wyżej rozporządzenia, który w odniesieniu do kandydata nakłada obowiązek orzeczenia kategorii N zdolności do służby w Policji. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d tej ustawy, skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.