II SA/Wa 1415/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras Andrzej Góraj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. O. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby funkcjonariusza w Straży Granicznej – oddala skargę – Rozkazem personalnym z [...] marca 2013 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej zwolnił ze służby [...] M. O., działając na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.). Ustalił bowiem, że funkcjonariusz od 2006 r. pozostaje w zawieszeniu w wykonywaniu czynności służbowych, z uwagi na toczące się przeciwko niemu postępowanie karne. Od powyższego rozkazu odwołanie wniósł skarżący. Komendant Główny Straży Granicznej, rozpoznając sprawę, decyzją z [...] maja 2013 r. utrzymał w mocy skarżony rozkaz personalny, uchylając go jedynie w zakresie daty zwolnienia i ustalając nową datę zwolnienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia stwierdził, że stan faktyczny sprawy wyczerpuje przesłanki wskazane w treści powołanego przepisu ustawy o Straży Granicznej. W ocenie zaś organu odwoławczego, pozostawanie w służbie osoby, wobec której zostały sformułowane tak poważne zarzuty, dotyczące popełnienia przestępstwa na służbie, sprzeczne jest z interesem służby. Rzutuje bowiem na jej wizerunek i zaufanie społeczne. Organ podkreślił również, iż długotrwała absencja skarżącego i niemożność wykonywania obowiązków służbowych dezorganizuje pracę innych funkcjonariuszy, uniemożliwiając prawidłowe funkcjonowanie formacji. Z powyższym rozstrzygnięciem skarżący nie zgodził się i wywiódł skargę do tutejszego Sądu, wnosząc o uchylenie skarżonej decyzji. Zarzucił jej naruszenie: - art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.) oraz w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy i nieodniesienie się do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, w szczególności brak wskazania konkretnych okoliczności dotyczących odwołującego, które powodują negatywne konsekwencje dla służby. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy zaistniały podstawy do zwolnienia skarżącego ze służby. Przedmiotową materię reguluje przepis art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), który stanowi, iż funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku upływu 12 miesięcy okresu zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia. Aby więc możliwym stało się zwolnienie funkcjonariusza, w oparciu o powyższą normę prawną, muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki: - funkcjonariusz musi być zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych przez okres przekraczający 12 miesięcy; - nadal muszą istnieć podstawy zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych. Nadto, z uwagi na fakt, iż omawiana norma prawna przyznaje organowi uprawnienie do działania w ramach granic uznania administracyjnego, organ, korzystając z uprawnienia nadanego mu przez ustawodawcę, winien, w sposób wyczerpujący, uzasadnić motywy, jakimi się kierował przy zwalnianiu strony ze służby. Przechodząc do realiów niniejszej sprawy wskazać należy, iż okolicznością niesporną jest fakt, że skarżący był zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Poza sporem jest także okoliczność, iż w chwili wydawania spornej decyzji istniały nadal przyczyny będące podstawą zawieszenia. Postępowanie karne toczące się wobec skarżącego nie zostało bowiem zakończone. Powyższe sprawia, iż spełnione zostały minimalne wymogi sformułowane przez ustawodawcę, umożliwiające organowi zwolnienie funkcjonariusza ze służby. Organ, wydając skarżoną decyzję, nie uchybił więc przepisom prawa. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd nie dopatrzył się także przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego. Motywy przytoczone przez organ administracji w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Wynika z nich, że organy obu instancji brały pod uwagę okoliczność, że zawieszenie w czynnościach służbowych trwało ponad rok i nadal trudno przewidzieć, kiedy toczące się postępowanie karne, które legło u podstaw jego zawieszenia, zostanie prawomocnie zakończone. Należy zgodzić się z oceną organu odwoławczego, że w interesie społecznym nie leży dalsze pozostawanie w służbie funkcjonariusza Straży Granicznej, zawieszonego w czynnościach służbowych przez tak długi czas. Organ, podejmując decyzję w należyty sposób wyważył interes społeczny i słuszny interes strony i w sposób przekonujący uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Wskazał na trudności w wykonaniu zadań nałożonych na Straż Graniczną, wynikające z braków kadrowych, spowodowanych m.in. przez długotrwałe zawieszenie w pełnieniu obowiązków służbowych funkcjonariuszy. Nadto, w ocenie Sądu, sposób uzasadnienia zaskarżonych decyzji, w których organy obu instancji obszernie przedstawiły problemy kadrowo-organizacyjne, związane z niewykonywaniem przez funkcjonariusza obowiązków służbowych, nie daje podstaw do stwierdzenia istnienia dowolności w działaniu organu. Nadmienić także należy, że organy, wydając kwestionowane decyzje, kierowały się dobrem służby i przez ten pryzmat oceniany był słuszny interes skarżącego. Organ, podejmując decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby, wyjaśnił, że w sprawie przeszkodą do uwzględnienia słusznego interesu funkcjonariusza był interes społeczny, tzn. dobro Straży Granicznej. W tym zakresie w pełni należy się zgodzić z uzasadnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 31 marca 1998 r., sygn. akt K 24/97, który podkreślił, że sprawowanie służby publicznej nie może być ujmowane w kategoriach tylko przywilejów, lecz należy je ujmować raczej w kategoriach służby, posłannictwa, roztropnej troski o dobro wspólne. W tym miejscu wartym przywołania jest też wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 października 2004 r. w sprawie o sygn. akt K 1/04, w myśl którego: "Każdy funkcjonariusz Służby Celnej z uwagi na potrzebę zapewnienia bezstronności i rzetelności wykonywanych obowiązków, a także transparentność zawodową i majątkową, co w sposób bezpośredni wiąże się z doniosłością zadań tej służby – jest poddany licznym ograniczeniom również w zakresie korzystania z praw chronionych konstytucyjnie". Aktualności powyższemu wyrokowi nie odbiera fakt, że dotyczył on funkcjonariuszy Służby Celnej. Stwierdzenia w nim zawarte mają bowiem charakter uniwersalny, jeśli chodzi o funkcjonariuszy szeroko rozumianych służb mundurowych. W świetle powyższego, uznać należy, że orzekające w sprawie organy prawidłowo uznały, iż skoro skarżącemu jako funkcjonariuszowi publicznemu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowej – w tym konkretnie przypadku Służby Granicznej – której jest funkcjonariuszem, to waga i rodzaj zarzuconego czynu (przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego) przemawiały za zwolnieniem ze służby. Co więcej, organy słusznie zwróciły uwagę, że przejawem interesu społecznego w tej sprawie były także względy natury organizacyjnej – przedłużająca się absencja funkcjonariusza dezorganizowała pracę w jednostce, w której pełnił służbę i utrudniała prawidłową realizację nałożonych na Służbę Graniczną zadań. W ocenie tutejszego Sądu, za pozostające bez wpływu na rozstrzygnięcie, należało uznać przyczyny długotrwałości toczącego się przeciwko skarżącemu postępowania karnego. Sposób prowadzenia postępowania karnego nie może być przedmiotem oceny czy dywagacji organów Służby Granicznej. Organy te, prowadząc postępowanie w oparciu o przepis art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), ustalają jedynie, czy upłynął 12-miesięczny okres zawieszenia i czy w dalszym ciągu istnieją przyczyny będące podstawą zawieszenia. Z akt sprawy wynika, że w obydwu przypadkach istnienie powyższych przesłanek zostało przez organy prawidłowo ustalone. Należy też podkreślić, że organ w tym postępowaniu nie był uprawniony ani zobowiązany do rozstrzygania o winie funkcjonariusza w rozumieniu przepisów prawa karnego. Z tego powodu organy nie mogły również ustalać prawdopodobieństwa skazania funkcjonariusza za zarzucany czyn, ani oceniać wartości zgromadzonego w postępowaniu przygotowawczym materiału dowodowego, a tym bardziej odnosić się w jakikolwiek sposób do winy skarżącego, czy jego niewinności. Reasumując, zwolnienie ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy o Straży Granicznej (Dz. U. z 2011 r. Nr 116, poz. 675 ze zm.), jest uprawnieniem pracodawcy związanym z przedłużającą się niemożnością świadczenia pracy przez funkcjonariusza. Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie zaistniały, wynikające z ww. przepisu, przesłanki zwolnienia skarżącego ze służby, a organy wykazały, że interes służby, który w rozpoznawanej sprawie jest tożsamy z interesem społecznym, przemawia za koniecznością niezwłocznego rozwiązania stosunku służbowego, to zaskarżonej decyzji nie można skutecznie postawić zarzutu naruszenia prawa. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze oraz uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).