II SA/Wa 1420/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, , Protokolant specjalista Monika Gieroń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej także: Ministrem, organem) zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej: K.p.a., w związku z art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2024 r. poz. 1121, ze zm.), zwanej dalej: ustawą zaopatrzeniową, umorzył w całości postępowanie prowadzone z wniosku A. W. (zwanej dalej także: wnioskodawczynią, skarżącą) o zastosowanie wobec niej art. 8a ww. ustawy. Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2025 r. A. W., beneficjentka renty rodzinnej po zmarłym emerycie – T. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o wyłączenie stosowania wobec niej, na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wnioskodawczyni opisała przebieg służby swojego męża podnosząc, że teczka akt osobowych jej męża oraz dokumenty zgromadzone w aktach organu nie pozwalają na przypisanie mu działań bezprawnych, które mogłyby być kwalifikowane jako działania na rzecz totalitarnego państwa. Nie ma też jakichkolwiek podstaw by przyjąć, że ww. podejmował w inkryminowanym okresie realne i aktywne działania w ramach pełnionej służby, świadczące o działalności na rzecz totalitarnego państwa, w tym, że angażował się w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Ponadto sama informacja o przebiegu służby nie jest wystarczającym dowodem takiej służby uzasadniającym radykalną i oderwaną od zindywidualizowanej winy funkcjonariusza ingerencją w jego prawo do świadczeń. W związku z powyższym wnioskiem, pismem z dnia [...] maja 2025 r. Minister zwrócił się do Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (zwany dalej także: Dyrektorem ZER) o przekazanie informacji, czy wnioskodawczyni ma ustalone przez ww. organ prawo do emerytury, renty lub renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenie. W odpowiedzi na przedmiotowe wystąpienie w piśmie z dnia [...] maja 2025 r. Dyrektor ZER wskazał, że wnioskodawczyni posiada prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu, której wysokość określono z uwzględnieniem art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wraz z pismem organ emerytalny przekazał kopię decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r., wydanej na podstawie art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, w związku z otrzymaną z Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, informacją o przebiegu służby T. W. Nr [...], z której wynika, że ww. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] stycznia 1954 r. do dnia [...] lutego 1990 r. Jednocześnie organ emerytalny poinformował, że na skutek odwołania A. W. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2017 r., Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział [...], wyrokiem z dnia [...] lutego 2025 r. (sygn. akt [...]) zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił wnioskodawczyni prawo do renty rodzinnej w wysokości obowiązującej przed dniem 1 października 2017 r. Wobec powyższego w dniu [...] maja 2025 r. organ emerytalny wydał decyzję o ponownym ustaleniu wysokości renty rodzinnej. Wyrównanie należnych świadczeń zostało wypłacone w maju 2025 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, w związku z powyższymi ustaleniami, wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...], umorzył w całości postępowanie prowadzone z wniosku A. W. o wyłączenie stosowania wobec niej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że zgodnie dokumentacją przekazaną przez Zakład Emerytalno-Rentowy MSWiA wnioskodawczyni nie podlega regulacjom zawartym w art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, a zatem postępowanie administracyjne prowadzone w trybie at. 8a ww. ustawy jest bezprzedmiotowe. W skardze na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało wypływ na treść zaskarżonego orzeczenia oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 105 § 1 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że zachodzi jakakolwiek przyczyna powodująca, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości, bowiem o bezprzedmiotowości postępowania w sprawie można mówić, gdy zachodzi brak jego strony lub brak przedmiotu, czyli brak jest podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia, co w realiach niniejszej sprawy nie wystąpiło, w szczególności, że wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...] dotyczył zmiany decyzji Dyrektora ZER z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], natomiast wniosek skierowany do organu dotyczył zastosowania wobec skarżącej art. 8 ustawy zaopatrzeniowej; 2. art. 7 i art. 77 K.p.a. poprzez ustalenie, że skarżąca nie podlega regulacji prawnej zawartej w art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...] wynika, że w stosunku do skarżącej nadal ma zastosowanie art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, bowiem Sąd Okręgowy w [...] ustalił skarżącej prawo do policyjnej renty rodzinnej w wysokości ustalonej przed dniem 1 października 2017 r., a nie wyłączył stosowania względem niej art. 24a, ponadto, ustalenie prawa do policyjnej renty rodzinnej w wysokości ustalonej przed dniem 1 października 2017 r. powoduje, że świadczenie będzie wypłacane w wadliwej wysokości, ukształtowanej przez bezprawną decyzją Dyrektora ZER z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] o obniżeniu renty rodzinnej skarżącej na podstawie art. 15b ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy wskazany przepis nie obejmował swoim zakresem rent rodzinnych; 3. art. 105 § 1 K.p.a. poprzez umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w sytuacji, gdy wobec skarżącej nadal faktycznie stosowane są ograniczenia w zakresie renty rodzinnej, a zatem istnieje możliwość i podstawa do wyłączenia stosowania przepisu art. 24a ustawy zaopatrzeniowej; 4. art. 8a w zw. z art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, polegające na odmowie zastosowania tego przepisu w sytuacji, gdy w realiach sprawy zaistniały przesłanki do wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 24a, określone w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W związku z powyższymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniosła nadto o dopuszczenie dowodu z dokumentów tj.: 1) wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r., sygn. akt [...] wraz z uzasadnieniem, w celu wykazania treści rozstrzygnięcia i przyjęcia przepisów, które mają obowiązywać przy ustalaniu renty rodzinnej; 2) apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...], w celu wykazania, że decyzja Dyrektora ZER z dnia [...] maja 2025 r. o ponownym ustaleniu wysokości renty rodzinnej została wydana w oparciu o nieprawomocny wyrok; 3) wydruku z portalu informacyjnego, celem wykazania faktu zawisłości sprawy z apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...] przed Sądem Apelacyjnym w [...] i braku przymiotu prawomocności wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...]; 4) decyzji Dyrektora ZER z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] celem wykazania obniżenia renty rodzinnej wnioskodawczyni na podstawie art. 15b ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy wskazany przepis nie obejmował swoim zakresem rent rodzinnych. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w związku ze złożoną przez nią apelacją od wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...], wyrok ten nie jest prawomocny. Nieprawidłowe było zatem procedowanie przez Dyrektora ZER w jej sprawie, nie było też podstaw do wydawania decyzji z dnia [...] maja 2025 r. o ponownym ustaleniu wysokości renty rodzinnej. Powyższa okoliczność jest istotna, bowiem w związku z wydaniem decyzji z dnia [...] maja 2025 r. organ wysnuł wniosek, że postępowanie w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej stało się bezprzedmiotowe. Skarżąca wyjaśniła, że renta rodzinna została jej obniżona w 2009 r., na skutek wydania decyzji Dyrektora ZER z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w oparciu o art.15b ustawy zaopatrzeniowej. Ww. decyzji skarżąca nie zaskarżyła. Bezspornym jest jednak, że tzw. pierwsza ustawa dezubekizacyjna nie obejmowała swoim zakresem rent rodzinnych. W 2009 r. doszło więc do bezprawnego obniżenia świadczenia skarżącej. Jak podkreślano w uzasadnieniu projektu do tzw. drugiej ustawy dezubekizacyjnej, w ustawie z 2009 r. pominięte zostały renty rodzinne, co uzasadniało objęciem zakresem ustawy z 2017 r. również rent rodzinnych. Skarżąca podniosła, że bezprzedmiotowość może wynikać z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, zawsze jednak oznacza brak przedmiotu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania występuje zatem, gdy nie ma konkretnej sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania, w której organ byłby władny, a jednocześnie zobligowany - na podstawie przepisów prawa materialnego - podjąć rozstrzygnięcie. Ponadto, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej - w formie decyzji administracyjnej – ingerencji organu administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego jest bowiem brakiem przedmiotu postępowania powodującym, że nie można wydać decyzji rozstrzygającej na podstawie przepisów prawa materialnego o prawach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W ocenie skarżącej taka sytuacja nie występuje jednak w niniejszej sprawie, a stwierdzenie o braku przesłanki "bezprzedmiotowości" wynika z przyczyn prawnych, jak i faktycznych. W zakresie przyczyn prawnych wskazała, że wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...] dotyczył zmiany decyzji Dyrektora ZER z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...], natomiast wniosek skierowany do Ministra dotyczył zastosowania wobec skarżącej art. 8 ustawy zaopatrzeniowej. Tym samym nie sposób uznać, że zachodzi jakakolwiek przyczyna powodująca, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe w całości. Ponadto organ wadliwie ustalił, że skarżąca nie podlega regulacji prawnej zawartej w art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy z wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. sygn. akt [...] wynika, że w stosunku do skarżącej nadal ma zastosowanie art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, bowiem Sąd Okręgowy w [...], zgodnie z literalnym brzmieniem sentencji, ustalił A. W. prawo do policyjnej renty rodzinnej w wysokości ustalonej przed dniem 1 października 2017 r., a nie wyłączył stosowania względem niej art. 24a. Skarżącej znane są sentencje, w których zamiast ustalać danemu wnioskodawcy świadczenie w wysokości przed dniem 1 października 2017 r., Sąd wyłącza względem danego wnioskodawcy stosowanie art 15c, 22a, 24a ustawy zaopatrzeniowej. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że sąd pracy ustalił skarżącej prawo do świadczenia w określonej wysokości, a nie wyłączył w sentencji stosowania art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Co więcej, ustalenie prawa do policyjnej renty rodzinnej w wysokości ustalonej przed dniem 1 października 2017 r. powoduje, że świadczenie będzie wypłacane w wadliwej wysokości, ukształtowanej przez bezprawną decyzję Dyrektora ZER z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] o obniżeniu renty rodzinnej skarżącej na podstawie art. 15b ustawy zaopatrzeniowej, podczas gdy wskazany przepis nie obejmował swoim zakresem rent rodzinnych. Z powyższego wynika, że pomimo wydania przez Dyrektora ZER decyzji z dnia [...] maja 2025 r. o ponownym ustaleniu wysokości renty rodzinnej, istnieje określony przedmiot sprawy, ponieważ wobec skarżącej nadal faktycznie stosowane są ograniczenia w zakresie renty rodzinnej, zatem istniej możliwość i podstawa do wyłączenia stosowania przepisu art. 24a w procedurze z trybu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W zakresie natomiast przyczyn faktycznych (braku wystąpienia bezprzedmiotowości postępowania) skarżąca wskazała, że okres wysługi jej męża wynosił 36 lat, 1 miesiąc i 6 dni. Ten bardzo długi okres wysługi liczony był przed dniem 1 października 2017 r. przy zastosowaniu współczynnika 0,7% za każdy dodatkowy rok wysługi - w związku z wydaniem bezprawnej decyzji Dyrektora ZER z dnia [...] grudnia2009 r. nr [...]. W przypadku natomiast, gdy Minister wydaje decyzję w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, w treści decyzji wyłącza stosowanie art. 15c, art. 22a oraz 24a tej ustawy. W konsekwencji takiej sentencji decyzji, Dyrektor ZER przelicza cały okres służby przy użyciu współczynnika 2,6%, zamiast 0,7%. Natomiast po wydaniu wyroku, w którym sądy przywracają świadczenie w wysokości ustalonej przed dniem 1 października 2017 r., Dyrektor ZER dokonuje przeliczenia świadczenia za zakwestionowany okres, przy użyciu współczynnika 0,7%. Jest to okoliczność znana Sądowi z urzędu dlatego też skarżąca ograniczy się do wskazania, że brak jest podstaw do różnicowania sytuacji osób, wobec których wydawane są pozytywne wyroki sądowe, i wobec których Minister wydaje pozytywne decyzje w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. W tym aspekcie ujawnia się faktyczny przedmiot postępowania przed organem - czy skarżąca będzie miała rentę rodzinną przeliczaną przy użyciu współczynnika 2,6%, czy też 0,7%. Kwestia ta jest istotna, w świetle długotrwałości wysługi męża skarżącej. Za przedmiot postępowania administracyjnego można uznać co najmniej różnicę pomiędzy współczynnikiem 2,6%, a współczynnikiem 0,7%. Dodatkowo, o istnieniu przedmiotu postępowania przed organem dobitnie świadczy szczególna sytuacja skarżącej, związana z bezprawnym obniżeniem renty rodzinnej na skutek wydania decyzji Dyrektora ZER MSWiA z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]. Poprzez wydanie decyzji o umorzeniu postępowania skarżąca będzie więc co najmniej podwójnie pokrzywdzona. Mając na uwadze fakt, że świadczenie przed październikiem 2017 r. było obliczane w sposób niewłaściwy, tj. bez podstawy prawnej, to przywracanie świadczenia w wysokości ustalonej przed dniem 1 października 2017 r. doprowadzałoby do utrwalania tego błędu. Wydanie przez organ decyzji w trybie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej konwalidowałoby natomiast ten błąd. Zdaniem skarżącej w jej sprawie spełniona została ogólna przesłanka z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyroki z: 4 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 4201/21, 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK1895/19, 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19 i 14 lipca 2020 r. sygn. akt IOSK 2514/19), unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa - z tego właśnie względu - zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. W sprawach dotyczących zastosowania art. 8a ustawy zaopatrzeniowej sądy administracyjne badają, czy organ przy wydaniu decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz, czy organ uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami, w ten sposób, aby nie można mu było zarzucić dowolności. Badaniu podlega zatem, czy przy podjęciu decyzji została spełniona, zawarta w art. 7 K.p.a., powinność uwzględnienia słusznego interesu społecznego i słusznego interesu strony. Przy czym zaakceptowanie zakresu, w jakim organ uczynił użytek z przyznanego mu uprawnienia, zależy od ustalenia czy stan faktyczny sprawy został ustalony i wszechstronnie wyjaśniony w świetle wszystkich przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. W niniejszej sprawie natomiast organ nie dokonał wszystkich miarodajnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego i prawnego, co uzasadnia wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz. 935); zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2025 r. nr [...] umarzająca postępowanie prowadzone z wniosku A. W. o wyłączenie stosowania względem niej przepisów art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin na podstawie art. 8a tej ustawy. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. art. 105 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8a powołanej ustawy zaopatrzeniowej. Zgodnie z art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Natomiast art. 105 § 1 K.p.a. stanowi, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, iż umorzenie postępowania ma miejsce wtedy, gdy wystąpi trwała i nieusuwalna przeszkoda w kontynuacji postępowania, a więc wówczas, gdy brak jest przedmiotu postępowania administracyjnego. Przedmiotem tym jest sprawa administracyjna, toteż postępowanie to jest bezprzedmiotowe wówczas, gdy sprawa, która miała być załatwiona decyzją administracyjną nie miała tego charakteru przed datą wszczęcia postępowania lub utraciła ten charakter w jego toku (tak M. Jaśkowska i A. Wróbel w Komentarzu do kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, i cytowana tam literatura). Sprawę administracyjną określają elementy podmiotowe i przedmiotowe. Brak któregokolwiek z nich uzasadnia pogląd o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Inaczej mówiąc, brak podstaw prawnych lub faktycznych, materialnych lub procesowych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy powoduje brak przedmiotu postępowania. Decyzja o umorzeniu postępowania zapada więc w sytuacji, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub organ administracji stwierdził oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego bezprzedmiotowość postępowania rozumiana jest jako brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Podkreślić należy, że umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest obligatoryjne oraz, że decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania, co do istoty sprawy oraz kończy jej zawisłość w danej instancji. W sprawie niniejszej nie jest kwestią sporną, iż decyzją Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA z dnia [...] sierpnia 2017 r., ustalono skarżącej wysokość renty rodzinnej po zmarłym mężu od dnia 1 października 2017 r. na podstawie art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Na skutek odwołania skarżącej od powyższej decyzji, Sąd Okręgowy w [...] [...] Wydział [...], wyrokiem z dnia [...] lutego 2025 r. (sygn. akt [...]) zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił skarżącej prawo do renty rodzinnej w wysokości ustalonej przed dniem 1 października 2017 r. Na podstawie tego nieprawomocnego wyroku Sądu Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA wydał w dniu [...] maja 2025 r. decyzję o ponownym ustaleniu skarżącej wysokości renty rodzinnej począwszy od dnia 1 czerwca 2025 r. z pominięciem art. 24a ustawy zaopatrzeniowej oraz przyznał wyrównanie należnego świadczenia za okres od [...] października 2017 r. do [...] maja 2025 r. Skarżąca od tej decyzji się nie odwołała. Z powyższego wynika, że skarżącej obniżono rentę rodzinną na podstawie art. 24a ustawy zaopatrzeniowej, zaś następnie - wobec stosownego orzeczenia sądowego - przywrócony je do wysokości uprzedniej, dokonując wyrównanie za okres, gdy wypłacano je w niższej kwocie. Celem prowadzenia postępowania administracyjnego, wobec treści art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, jest natomiast ustalenie, czy w przypadku określonego funkcjonariusza wystąpiły szczególne okoliczności, uzasadniające odstąpienie od reguł ogólnych ustawy zaopatrzeniowej, co do obniżenia uposażenia - wyrażonych w art. 15c, 22a i 24a. Nie jest natomiast celem prowadzenia danego postępowania - kończonego rozstrzygnięciem o charakterze władczym - wyłącznie ocena służby funkcjonariusza, czy to na rzecz totalitarnego państwa (np. w kontekście krótkotrwałości czy charakteru), ani warunków jej pełnienia na rzecz państwa demokratycznego (np. z narażeniem życia). Ewentualne sformułowanie określonych konstatacji w danym zakresie determinuje wyłącznie potrzeba ustalenia, czy zachodzą przesłanki zastosowania wyjątku od reguł ogólnych obniżenia uposażenia - przewidzianych ustawą zaopatrzeniową. W myśl natomiast, wyrażonej art. 6 K.p.a. zasady legalizmu, mającej także rangę normy konstytucyjnej – tak art. 7 Konstytucji RP – organ administracji może działać tylko w granicach prawa. Dotyczy to również sfery wydawania władczych rozstrzygnięć (decyzji administracyjnych) w rozumieniu art. 104 K.p.a.. Wynika stąd, że gdy nie ma obiektywnie podstaw do rozważania ewentualnego zastosowania wyłączenia, przewidzianego w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, prowadzenie postępowania wobec konkretnego wniosku nie znajduje żadnego uzasadnienia. Unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej stanowi bowiem podstawę do wyłączenia, z uwagi na określone w tym przepisie przesłanki, stosowania rygorystycznych przepisów umożliwiających obniżenie wysokości dotychczas otrzymywanych świadczeń emerytalno-rentowych i przywrócenie świadczenia w wysokości sprzed zastosowania ustawowego obniżenia świadczenia emerytalnego lub rentowego na podstawie art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Skoro jednak skarżącej przywrócono świadczenie rentowe w wysokości w jakiej przysługiwało jej przed zastosowaniem w stosunku do niej art. 24a ustawy zaopatrzeniowej to brak jest podstaw do zastosowania w stosunku do niej art. 8a tej ustawy. Odpadła więc podstawa prawna do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza bezprzedmiotowość postępowania z przyczyn przedmiotowych. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony w licznych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazujący, iż postępowanie administracyjne zmierzające do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej staje się bezprzedmiotowe wówczas, gdy zmienia się stan faktyczny i nie ma już podstaw prawnych do rozpoznania wniosku o wyłączenie stosowania art.15c, 22a i 24a ustawy zaopatrzeniowej (np. wyroki: z 29 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 722/23, z 2 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2398/23, publ. CBOSA). Podnoszona przez pełnomocnika skarżącej kwestia wadliwość decyzji Dyrektora ZER z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] o obniżeniu renty rodzinnej skarżącej na podstawie art. 15b ustawy zaopatrzeniowej, nie mogła być natomiast przedmiotem oceny organu w sprawie zainicjowanej wnioskiem skarżącej o zastosowanie w stosunku do niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, gdyż nie mieści się w granicach sprawy administracyjnej zainicjowanej tym wnioskiem. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.