II SA/Wa 1421/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Sędziowie WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Przemysław Szustakiewicz Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wolnych dni w tygodniu roboczym w związku z odbywaniem praktyk na aplikacji radcowskiej oddala skargę Komendant [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...], decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu Postępowania Administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 52 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 892 z późn. zm.), odmówił M. K. przyznania dni wolnych w tygodniu roboczym w okresie od dnia [...] kwietnia 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r. w związku z odbywaniem praktyk na aplikacji radcowskiej w Departamencie Prawnym MON oraz jednego dnia w tygodniu roboczym w związku z praktykami na aplikacji radcowskiej w sądach i organach administracji publicznej. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że M. K. pełni zawodową służbę wojskową w [...] Oddziale Żandarmerii Wojskowej na stanowisku związanym bezpośrednio z realizacją zadań określonych w art. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej (Dz. U. Nr 123, poz. 1353 z późn. zm.). [...] M. K. przedłożył informację nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., w której poinformował Komendanta [...], iż w terminie od dnia [...] kwietnia 2010 r. do dnia [...] maja 2010 r. będzie uczestniczył w praktykach w Departamencie Prawnym Ministerstwa Obrony Narodowej w związku z wykonywaniem aplikacji radcowskiej. Ponadto ww. żołnierz zawodowy złożył wniosek nr [...] z dnia [...] marca 2010 r. do Komendanta [...], z prośbą o umożliwienie uczestnictwa w zajęciach określonych programem nauczania (tj. praktyk w sądach i organach administracji publicznej), poprzez przyznanie jednego dnia wolnego w tygodniu roboczym, nie określając konkretnego dnia, w którym zamierza w nich uczestniczyć. Dalej organ podał, że Komendant [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej nie dokonał skierowania służbowego zainteresowanego żołnierza celem podwyższenia swoich kwalifikacji w postaci odbycia aplikacji radcowskiej. Ponadto M. K. poinformował Komendanta [...] o rozpoczęciu aplikacji radcowskiej dopiero po zdanym egzaminie i przyjęciu na listę aplikantów (pismo nr [...] z dnia [...] grudnia 2009 r.). Dalej organ podkreślił, iż ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65) w art. 34 ust. 1 stanowi, że pracownikowi wpisanemu na listę aplikantów radcowskich przysługuje, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia, zwolnienie od pracy w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych. Należy mieć na uwadze, że nie jest to także przepis, którego realizacja zaprzeczać może podstawowym prawom pracodawcy wynikającym z wiążącego obie strony stosunku pracy. Wynikająca z przepisu art. 34 ust. 1 ustawy o radcach prawnych konkurencyjność praw i obowiązków pracownika oraz praw i obowiązków pracodawcy nabiera szczególnej wagi w przypadku łączącego obie strony administracyjno-prawnego stosunku służby. W tym przypadku ustawodawca, przewidując szczególne wymogi wynikające ze służby aplikantów radcowskich będących żołnierzami w czynnej służbie wojskowej, stwierdził w art. 75 ustawy o radcach prawnych, że stosunek służbowy tej grupy zawodowej w zakresie nieokreślonym wskazaną ustawą, określają przepisy odrębnych ustaw – w tym przypadku przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Z przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że żołnierze zawodowi poddani są szczególnej dyscyplinie w zakresie wykonywania przez nich obowiązków służbowych, jak również w zakresie korzystania przez nich z przysługujących im uprawnień. Podyktowane jest to szczególną wagą realizowanych przez nich zadań w zakresie obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem realizacja przez żołnierza zawodowego jego ustawowych uprawnień, w konkretnym jednostkowym przypadku powinna podlegać ograniczeniom wynikającym z potrzeb w zakresie realizacji zadań jednostki wojskowej, w której żołnierz zawodowy pełni służbę. Organ stwierdził, że na podstawie art. 52 ust. 1 tejże ustawy (który stanowi, iż żołnierz zawodowy może pobierać naukę, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem przez niego zadań służbowych), pobieranie nauki (w tym przypadku odbywanie praktyk), przez żołnierza koliduje z wykonywaniem zadań służbowych. Ponadto wskazał, iż zgodnie z art. 52 ust. 4 cyt. ustawy (pomoc o której mowa w ust. 3, może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym), poziom i kierunek nauki odbywanej przez M. K. nie jest zbieżny z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym przez ww. żołnierza stanowisku służbowym oraz na ewentualnym planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Zainteresowany spełnia wymagania kwalifikacyjne na obecnie zajmowanym stanowisku służbowym. W dniu [...] kwietnia 2010 r. M. K. wniósł odwołanie od decyzji nr [...] Komendanta [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] z dnia [...] marca 2010 r. Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2010 r. na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa, po rozpatrzeniu odwołania M. K., uchylił w całości zaskarżoną decyzję nr [...] Komendanta [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...] z dnia [...] marca 2010 r. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji wobec jego bezprzedmiotowości. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że przepisy prawa materialnego, tj. zarówno ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, jak i ustawa o radcach prawnych nie przewidują rozstrzygnięcia kwestii udzielenia zwolnienia od zajęć w celu uczestniczenia w obowiązkowych zajęciach szkoleniowych w formie decyzji administracyjnej. Tak więc, sprawę należało załatwić zwykłym pismem, informującym stronę o sposobie załatwienia jej wniosku. Pogląd taki znajduje poparcie zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 grudnia 1985 r. przyjął, że "stwierdzenie zawarte w art. 104 k.p.a., że załatwienie sprawy następuje przez wydanie decyzji, odnosi się tylko do sytuacji, gdy z mocy przepisów prawa materialnego lub innych, załatwienie sprawy powinno nastąpić w tej formie" (III SA 988/85 ONSA 1985, nr 2, poz. 38 z glosą J. Borkowskiego). Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 1982 r., SA/Wr 362/82 ONSA 1982, nr 2, poz. 8: "Organy administracji załatwiają sprawę przez wydanie decyzji, o których mowa w art. 104 k.p.a., ale tylko w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych (art. 1 § 1 pkt 1 k.p.a.) co oznacza, że forma działania organów ma wynikać z prawa materialnego". Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy bowiem do czynienia wówczas, gdy brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, tzn. podmiotu, przedmiotu lub, jak w omawianym przypadku, podstawy materialnoprawnej do wydania rozstrzygnięcia. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów. Decyzji zarzucił naruszenie art. 104 kpa, oraz naruszenie art. 34 ust. 1 w zw. z art. 75 ustawy o radcach prawnych. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że w jego ocenie, sprawa powinna być rozstrzygnięta w drodze decyzji administracyjnej. Podkreślił ponadto, że regulacje zawarte w ustawie o radcach prawnych wyznaczające obowiązki aplikanta radcowskiego będącego żołnierzem zawodowym, a stanowiące materialną podstawę uprawnienia do uczestnictwa w zajęciach związanych z aplikacją zawarte są w art. 34 ust. 1 i art. 75 ustawy o radcach prawnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem. Na wstępie podkreślić należy, że organy administracji załatwiają sprawę przez wydanie decyzji, o których mowa w art. 104 kpa, ale tylko w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych (art. 1 § 1 pkt 1 kpa), co oznacza, że forma działania organów ma wynikać z przepisów prawa materialnego. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, wskazać należy, że wniosek zawierający prośbę o umożliwienie uczestnictwa w zajęciach określonych programem nauczania aplikacji radcowskiej poprzez przyznanie jednego dnia wolnego w tygodniu roboczym, nie należy do kategorii spraw indywidualnych, dla których załatwienia zarówno ustawa o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jak i ustawa o radcach prawnych przewiduje formę decyzji administracyjnej. W cytowanej ustawie o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, wyraźnie określone są przypadki, w których organ załatwia je w formie decyzji administracyjnej i przedmiotowy wniosek do takich nie należy. Zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy, żołnierz zawodowy może pobierać naukę, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem przez niego zadań służbowych, a zgodnie z ust. 3, żołnierz zawodowy może wystąpić do dowódcy z wnioskiem o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki. Z powyższego przepisu wynika, że żołnierz może pobierać naukę, tylko wówczas gdy nie koliduje to z wykonywaniem zadań służbowych. Dopiero, gdy spełniony jest warunek, będący bezwzględną zasadą, można mówić o przysługującej pomocy żołnierzowi zawodowemu w związku z pobieraniem nauki. Zdaniem Sądu, powyższe uregulowanie pozwala na wyprowadzenie tezy, że wniosek zawarty w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Wobec powyższego, należy zgodzić się z organem, że decyzja nr [...] Komendanta [...] Oddziału Żandarmerii Wojskowej w [...], została wydana bez podstawy prawnej, co stanowi wadę decyzji, stanowiącą przesłankę do stwierdzenia przez organ administracji jej nieważności w trybie art. 156 § 1 pkt 2 kpa Dlatego prawidłowo organ II instancji, stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania organu I instancji, uchylił decyzję i umorzył postępowanie I instancji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.