II SA/Wa 1424/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Adam Lipiński (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2010 r. sprawy ze skargi R.O. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania: 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego H.N. 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych stanowiących 22% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. R. O. w dniu 30 marca 2009 r. wystąpił do Sądu Rejonowego [...] w S. z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci akt postępowania sądowego o sygn. [...]. W odpowiedzi na ten wniosek, Sędzia powyższego Sądu [...], pismem z dnia [...] kwietnia 2009 r. poinformował zainteresowanego, że akta sprawy sądowej nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U, Nr 112, poz. 1198 ze zm.), natomiast przepisy innej ustawy – Kodeksu postępowania karnego, ściśle zakreślają krąg podmiotów, które mogą mieć dostęp do akt sprawy. R. O. nie będąc stroną powyższego postępowania takiego uprawnienia nie posiada (art. 38 § 1 w. w zw. z art. 156 § 1 Kpk). R. O. w piśmie z dnia 30 kwietnia 2009 r. zatytułowanym odwołaniem, skierowanym do Prezesa Sądu Okręgowego w S. stwierdził, iż na zasadzie art. 222 Kpa traktuje pismo Sądu Rejonowego z dnia [...] kwietnia 2009 r. za decyzję administracyjną i żąda jej uchylenia oraz udostępnienia informacji publicznej, a także wszczęcia procedury dyscyplinarnej względem osoby odpowiedzialnej za bezprawną odmowę udzielenia informacji. Skarżący podkreślił, że akta sprawy o sygn. [...] stanowią informację publiczną, a mimo to w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna, zaś pismo z dnia [...] kwietnia 2009 r. nie posiada uzasadnienia faktycznego ani prawnego, przez co narusza art. 16 ust. 2 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prezes Sądu Okręgowego w S. postanowieniem z dnia [...] maja 2009 r. uznał swoją niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Ministrowi Sprawiedliwości, jako organowi wyższego stopnia w rozumieniu art. 127 § 2 i art. 17 pkt 3 Kpa. Minister Sprawiedliwości postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], działając na podstawie art. 134 Kpa w zw. z art. 16 § 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, po rozpoznaniu pisma R. O. z dnia 30 kwietnia 2009 r., zwanego odwołaniem, stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż zgodnie z brzmieniem art. 127 § 1 Kpa, od decyzji wydanej w pierwszej instancji stronie służy odwołanie, do którego rozpatrzenia właściwy jest organ wyższego stopnia (art. 127 § 2 kpa). Zatem rozpatrzenie sprawy w trybie odwoławczym może nastąpić dopiero po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i wniesieniu odwołania od tej decyzji przez uprawniony do tego podmiot. Natomiast zgodnie z ustawą o dostępie do informacji publicznej (art. 16 ust. 1), wydanie decyzji jest dopuszczalne wyłącznie, gdy organ odmawia udostępnienia informacji publicznej lub umarza postępowanie w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 tej ustawy. W niniejszej sprawie organ stwierdził, iż wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego, w przeprowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji nie wydał decyzji. Za taką nie może być bowiem uznane pismo Sędziego Sądu Rejonowego [...] w S. [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r. Pismo, co przyznał sam skarżący w odwołaniu, nie spełnia wymogów jakim powinna odpowiadać decyzja (art. 104 § 2 i art. 107 Kpa). Pismo to należy potraktować, jako czynność informacyjną organu administracji, wydaną na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Organ odwoławczy, nie przesądzając sprawy co do prawidłowości postępowania organu pierwszej instancji podniósł, że strona ma prawo kwestionowania bezczynności organu, który jest dysponentem informacji w przypadku, gdy uznaje, iż żądane informacje są informacjami publicznymi i powinny być udostępnione w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Na postanowienie Ministra Sprawiedliwości R. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, polegającą na przyjęciu, że niedopuszczalne jest odwoływanie się obywatela do organu drugoinstancyjnego w przedmiocie odmowy udzielenia mu informacji publicznej z przebiegu jawnego postępowania karnego prowadzonego przeciwko wysokiemu rangą funkcjonariuszowi publicznemu o popełnione przezeń wykroczenia przeciwko wychowaniu w trzeźwość oraz zapobieganiu alkoholizmowi i taka informacja nie jest informacją publiczną w rozumieniu przepisów wskazanej ustawy; - naruszenie przepisów postępowania, polegające na zaniechaniu merytorycznej kontroli orzeczenia organu I instancji, naruszeniu art. 10 Kpa w związku z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, polegające na braku zapewnienia stronie udziału w postępowaniu, naruszeniu art. 107 Kpa, poprzez zaniechania uzasadnienia rozstrzygnięcia organu I instancji oraz pominięcie art. 65 §1 w związku z art. 222 Kpa. Wskazując na powyższe naruszenia, skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie organu do rozpatrzenia odwołania. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. R. O. w dodatkowym piśmie procesowym z dnia 2 listopada 2009 r. wskazał, iż zastosował się do sugestii organu, zawartej w uzasadnieniu postanowienia i wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na odmowę udzielenia mu przez Sąd Rejonowy w S. żądanej informacji, jednakże WSA w Szczecinie postanowieniem z dnia 8 października 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 1109/09 odrzucił jego skargę z powodu braku kognicji do jej rozpatrzenia. Nadto na rozprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o uznanie skargi jako skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Szczecinie, ponadto wniósł o ewentualne przekazane tej skargi do WSA w Szczecinie, gdyby WSA w Warszawie uznał się za niewłaściwy w tej sprawie. Wobec oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie tego wniosku – poparł skargę w jej pierwotnej postaci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Tak więc Sąd ten, nie orzeka o świadczeniu, ale jedynie bada, czy zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z obowiązującym prawem. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Po pierwsze przedstawiona na rozprawie zmiana skargi jest na tym etapie postępowania niedopuszczalna nie tylko na brak właściwości Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do jej rozpoznania, ale także dlatego, iż dotyczy innego organu – Prezesa Sądu Rejonowego [...] w S., a zatem nie Ministra Sprawiedliwości. W zakresie kontroli zaskarżonego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził jego zgodność z obowiązującym prawem. Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U, Nr 112, poz. 1198 ze zm.), przewiduje inny sposób załatwienia sprawy w zależności, czy żądana informacja należy do kategorii informacji publicznej czy też do tej kategorii nie należy. W pierwszym przypadku podmiot posiadający taką informację publiczną jest zobowiązany do jej udzielenia albo wydania decyzji, w której wskaże na przyczyny odmowy jej udzielenia. Natomiast w przypadku, gdy żądana informacja do kategorii informacji publicznej nie należy, wystarczające jest powołanie się na taką okoliczność w piśmie przez podmiot, który informacje posiada. Trafnie zatem Minister Sprawiedliwości stwierdził niedopuszczalność odwołania od pisma odmawiającego stronie dostępu do informacji publicznej, wskazując na przepis art. 134 Kpa w związku z przepisem art. 16 § 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, odwołanie przysługuje bowiem od decyzji danego organu, a nie od pisma. Organ trafnie argumentował także, iż pismo z dnia [...] kwietnia 2009 r. Sędziego Sądu Rejonowego [...] w S. [...] nie jest decyzją administracyjną, ani istotnych cech decyzji nie posiada. Przechodząc na grunt przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, z treści tego pisma w sposób jednoznaczny wynika, iż organ posiadający żądaną informację twierdzi, iż nie należy ona do kategorii informacji publicznej, co powoduje niemożność jej udzielenia w trybie powyższej ustawy i powoduje także niemożność wydania decyzji o odmowie jej udzielenia w trybie tej ustawy. Jednocześnie Minister Sprawiedliwości prawidłowo wskazał stronie proceduralny sposób poddania powyższego pisma kontroli sądu administracyjnego w drodze skargi na bezczynność organu (tu Prezesa Sądu Rejonowego [...] w S.), w zakresie załatwienia żądania strony z dnia 30 marca 2009 r. Tylko w takim procesie zostanie bowiem rozstrzygnięty problem, czy informacja, której udzielenia domagał się zainteresowany pismem z dnia 30 marca 2009 r. stanowi informacje publiczną – wówczas sąd administracyjny zobowiąże organ do zastosowania przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej i udzielenia tej informacji albo wydania stosownej decyzji administracyjnej uzasadniającej odmowę udzielenia takiej informacji publicznej (od takiej decyzji będzie stronie przysługiwało prawo odwołania do organu II instancji w postępowaniu administracyjnym, zaś do decyzji drugoinstancyjnej skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego), natomiast w przypadku gdy żądana informacja nie będzie zawierała się w kategorii informacji publicznej – oddali skargę na bezczynność organu. Z pisma skarżącego z dnia 2 listopada 2009 r. wynika, iż nie wystąpił on ze skargą na bezczynność organu w zakresie załatwienia jego pisma z dnia 30 marca 2009 r., co dobitnie wynika z sygnatury akt sprawy sądowo – administracyjnej. Przechodząc do dalszych zarzutów skargi, dotyczących naruszenia przez Ministra Sprawiedliwości przepisów postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdza całkowitą ich bezzasadność. Organ w żaden sposób nie mógł odnieść się do meritum sprawy to jest w zakresie zasadności załatwienia żądania strony wyrażonego w piśmie z dnia 30 marca 2009 r., albowiem jako organ odwoławczy może rozpoznać jedynie odwołanie od decyzji administracyjnej, taka zaś decyzja w niniejszej sprawie nie zapadła. Natomiast strona w żaden sposób nie sygnalizowała chęci zapoznania się z materiałem zgromadzonym w niniejszym postępowaniu administracyjnym, a zatem wobec czysto proceduralnego charakteru zapadłego rozstrzygnięcia, zarzut braku zapoznania skarżącego z materiałem sprawy jest niezrozumiały. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku. Natomiast w zakresie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej, świadczonej z urzędu, orzekł na zasadzie art. 250 cyt. ustawy.