II SA/Wa 143/16
PostanowienieWSA w Warszawie2016-09-01
Skład orzekający: Iwona Malicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej stosunków pracy lub służbowych, w której skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, należy umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i rozpoznać wniosek o ustanowienie adwokata?Ratio decidendi
W przypadku, gdy skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. d PPSA (sprawy ze stosunków pracy i służbowych), postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych podlega umorzeniu jako zbędne. Jednocześnie, zgodnie z art. 262 PPSA, przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zastępstwa prawnego mają zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia, co uzasadnia rozpoznanie wniosku o ustanowienie adwokata, jeśli strona wykaże brak możliwości poniesienia kosztów profesjonalnego pełnomocnika.Stan faktyczny
Skarżący J. R. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata po tym, jak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił jego skargę na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Skarżący wskazał na swoją trudną sytuację materialną, będąc osobą starszą i schorowaną, utrzymującą się z niskiej emerytury i ponoszącą wysokie koszty utrzymania.Rozstrzygnięcie
1. Przyznano J. R. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. 2. Umorzono postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 1 września 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku J. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. R. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. przyznać J. R. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 czerwca 2016 r. oddalił skargę J. R. na postanowienie Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania.
Skarżący, po otrzymaniu nieprawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem, zwrócił się do Sądu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje sam w gospodarstwie domowym, jest osobą starszą i schorowaną, utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.108,53 zł netto (od marca 2016 r.).
Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego majątku (mieszka w mieszkaniu gminnym bez "podstawowych standardów") ani oszczędności. Do stałych kosztów utrzymania zaliczył czynsz za mieszkanie w wysokości 309,89 zł, opłaty za energię elektryczną - 183,80 zł, zakup węgla - 120 zł. Nadto oświadczył, że ponosi wydatki na wyżywienie w kwocie w kwocie 600 zł, na leczenie - 300 zł, na bilet miesięczny - 72 zł, na kartę telefoniczną - 50 zł, środki higieniczne i odzież - około 150 zł, na artykuły biurowe - 50 zł oraz dojazdy do sądów do Warszawy - 180 zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Niniejsza sprawa dotyczy właśnie tej kategorii spraw.
Zgodnie z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżący w tej sprawie jest zwolniony z ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć.
Natomiast art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron, korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa.
Stosownie do art. 245 § 1 i 3 cytowanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że J. R. wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jak wynika ze złożonego wniosku, skarżący jest osobą schorowaną, jedyny jego dochód stanowi świadczenie emerytalne w wysokości 2.108 zł netto miesięcznie, które prawie w całości jest przeznaczane na podstawowe koszty utrzymania - wyżywienie, ubranie, leczenie, czynsz, opał, energię elektryczną. W tej sytuacji uznać należy, że strona nie jest w stanie ponieść wydatków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. d, art. 262, art. 249a oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło