II SA/Wa 1430/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie WSA Andrzej Wieczorek, Konrad Łukaszewicz (spr.), Protokolant sekretarz Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2019 r. sprawy ze skargi M. F. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie było orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (zwanej dalej: "Komisją Centralną") z dnia [...] czerwca 2018 r. o numerze [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: M. F. (zwany dalej: "Skarżącym") został skierowany w dniu [...] kwietnia 2018 r. przez Wojskową Komendę Uzupełnień w [...] do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (zwanej dalej: "Komisją Rejonową") w celu ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Orzeczeniem z dnia [...] maja 2018 r. o numerze [...] Komisja Rejonowa rozpoznała u Skarżącego "cechy osobowości nieprawidłowej nieznacznie upośledzającej zdolności adaptacyjne", wobec czego uznała go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – orzekając kategorię N. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż orzekany został uprzednio uznany za niezdolnego do służby w Żandarmerii Wojskowej z powodu cech osobowości nieprawidłowej na podstawie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] listopada 2007 r., podtrzymanego orzeczeniem odwoławczym Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. Ponadto wskazano, iż na podstawie orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2008 r. Skarżący otrzymał kategorię zdrowia A z diagnozą "cechy osobowości niedojrzałej". Zdaniem Komisji Rejonowej, opiniowany nie odbył żadnej psychoterapii, która ma podstawowe znaczenie terapeutyczne w przypadkach zaburzeń struktury osobowości. Wskazano również, iż aktualnie przeprowadzone badania psychiatryczno-psychologiczne, w tym z wykorzystaniem metod testowych wykazały obecność u orzekanego cech osobowości niedojrzałej emocjonalnie. Stwierdzone zaburzenie nakazuje zakwalifikowanie Skarżącego do kategorii N – jako niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Skarżący wywiódł odwołanie, w którym wskazał, iż od dnia [...] września 2017 r. pełnił służbę przygotowawczą w [...] Batalionie [...] w [...], w trakcie której uzyskał pozytywną opinię służbową, w tym w zakresie jego cech osobowych. Wskazał następnie, iż po zakończeniu służby przygotowawczej dwukrotnie podchodził do kwalifikacji do zawodowej służby wojskowej w [...]. Podczas obu kwalifikacji przeprowadzona została rozmowa z psychologiem w tej jednostce i w jego ocenie, za każdym razem nie było żadnych przeciwwskazań do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zauważył także, iż po udanym przejściu kwalifikacji wojskowej w [...], został skierowany na badania psychologiczne w Wojskowej Pracowni Psychologicznej w [...], które przeszedł w dniu [...] kwietnia 2018 r. otrzymując orzeczenie psychologiczne o braku przeciwwskazań psychologicznych do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Do odwołania Skarżący załączył 7 dokumentów, w tym opinię służbową żołnierza służby przygotowawczej oraz orzeczenie psychologiczne z dnia [...] kwietnia 2018 r. Zaskarżonym orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Komisja Centralna utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Rejonowej z dnia [...] maja 2018 r. W uzasadnieniu podniesiono, iż analiza dokumentacji orzeczniczej wykazała, że Komisja Rejonowa przeprowadziła stosowne konsultacje specjalistyczne i badania diagnostyczne, na podstawie których ustalono prawidłowe rozpoznanie: "Cechy osobowości nieprawidłowej nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne". Organ wskazał, iż przy redagowaniu orzeczenia Komisja Rejonowa posiłkowała się także wydanymi wcześniej orzeczeniami dotyczącymi Skarżącego, w tym: (1) orzeczeniem Komisji Rejonowej z dnia [...] listopada 2007 r.; (2) orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] stycznia 2008 r. oraz (3) orzeczeniem Komisji Rejonowej z dnia [...] lutego 2008 r. Następnie Komisja Centralna zauważyła, iż zgodnie z orzeczeniem pierwszej instancji Skarżący nie podjął żadnej psychoterapii, która ma podstawowe znaczenie w przypadkach zaburzeń osobowości, co jest bardzo istotne w przypadku kandydatów do zawodowej służby wojskowej, której specyfika może spowodować z dużym prawdopodobieństwem gwałtowne pojawienie się i nasilenie objawów chorobowych oraz wpłynąć na progresję zmian chorobowych, co stanowi zdecydowane przeciwwskazanie do pełnienia zawodowej służby wojskowej. W ocenie organu odwoławczego, Komisja Rejonowa prawidłowo zastosowała przepisy rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.; zwanego dalej: "rozporządzeniem") i brak było podstaw do uchylenia tego orzeczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na orzeczenie Komisji Centralnej z dnia [...] czerwca 2018 r. Skarżący powtórzył w całości argumentację przedstawioną w odwołaniu, ponownie powołując się na wnioski płynące z dokumentów, jakie przedstawił wraz z nim. Dodatkowo wskazał, iż Komisja Centralna nie dała mu szansy na obronę poprzez przeprowadzenie swoich badań. Badania takie mogłyby wyjaśnić wszystkie powstałe rozbieżności. Natomiast Komisja Centralna niejako "podpisała się" pod orzeczeniem Komisji Rejonowej, wbrew istniejącym rozbieżnościom w orzeczeniach. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w wydanych decyzjach. Dodatkowo wskazano, iż odmienna ocena psychologiczna zawarta w orzeczeniach psychologicznych Wojskowej Pracowni Psychologicznej w [..] nie wpływa na prawidłowość oceny dokonanej przez organy, bowiem to wojskowe komisje lekarskie ustalają zdolność psychiczną i fizyczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej, wydając decyzję administracyjną, którego to przymiotu nie posiadają orzeczenia wojskowych pracowni psychologicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wskazać na wstępie należy, iż w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się w zasadzie do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej. Podkreślić również trzeba, iż nie budzi wątpliwości Sądu prezentowany w orzecznictwie pogląd, że tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi ma charakter szczególny i stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.). Wojskowe komisje lekarskie mają bowiem obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu, zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. Zgodnie z § 17 ust. 1 rozporządzenia, wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów dołączonych do skierowania przez podmiot kierujący, w szczególności na podstawie dokumentów wymienionych w kolejnych punktach tego przepisu. Stosowanie do § 18 ust. 1 rozporządzenia, orzeczenie wydawane jest niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów. Jednocześnie, w myśl § 22 ust. 1 rozporządzenia, od orzeczenia przysługuje odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...]. W niniejszej sprawie nie jest sporne, że Komisja Rejonowa wydała orzeczenie z dnia [...] maja 2018 r. na podstawie dokumentów dołączonych do skierowania oraz po przeprowadzeniu badań lekarskich, co prowadzi do uznania zgodności tego orzeczenia ze wskazanymi wyżej regulacjami rozporządzenia. Natomiast kontrola postępowania odwoławczego przeprowadzonego przez Komisję Centralną, wykazała – zdaniem Sądu – istotne naruszenie przepisów postępowania. Zauważyć bowiem należy, iż w uzasadnieniu do zaskarżonego orzeczenia z dnia [...] czerwca 2018 r., będącego w istocie powtórzeniem stanowiska Komisji Rejonowej, organ w żadnej mierze nie odniósł się do twierdzeń Skarżącego wywiedzionych w odwołaniu, nie dokonał ich analizy ani oceny, nie odniósł się również do przedstawionych wraz z odwołaniem dowodów. Wskazać należy, iż zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia, Komisja Centralna rozpatrując odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. W ocenie Sądu, zawarte w tym przepisie określenie "na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy", obejmuje także dokumenty przedstawione przez odwołującego się wraz z odwołaniem. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia nie tylko jego literalne brzmienie, ale również zestawienie go z treścią § 17 ust. 1 rozporządzenia, w którym jest mowa tylko o "załączonych do skierowania" dokumentach dotyczących stanu zdrowia żołnierza. W kontrolowanej sprawie nie można było nie dostrzec, że Skarżący powołał się w odwołaniu na badania psychologiczne, jakie przeszedł w związku z wojskową służbą przygotowawczą, jak również, że dołączył do odwołania m. in. orzeczenie psychologiczne Wojskowej Pracowni Psychologicznej w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., zatem orzeczenie wydane na dzień przed skierowaniem go do Komisji Rejowej, jak również na niecały miesiąc przed badaniem psychologicznym przeprowadzonym w dniu [...] maja 2018 r. na potrzeby niniejszego postępowania orzeczniczego. Z orzeczenia tego bezspornie wynika, iż wobec Skarżącego stwierdzono brak przeciwskazań psychologicznych do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Niezależnie od tego, iż jak to słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę, orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej należy traktować odmiennie od orzeczenia psychologicznego, to nie zmienia to obowiązku organu odwoławczego, by odnieść się do argumentów odwołania, tym bardziej, że przedstawione wraz z nim orzeczenie stwierdzało brak przeciwskazań psychologicznych do "zawodowej" służby wojskowej i było wystawione na niecały miesiąc przed orzeczeniem Komisji Rejonowej. Zdaniem Sądu nie bez znaczenia jest przy tym również i to, że orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. zostało wystawione przez uprawnionego psychologa na podstawie § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 lutego 2015 r. w sprawie badań psychologicznych osób zgłaszających chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 245), po przeprowadzeniu badań psychologicznych, obejmujących m. in. ocenę cech osobowości (§ 6 pkt 2). Co jednak najbardziej istotne, zgodnie z przepisami tego aktu wykonawczego, Skarżący został skierowany do wojskowej pracowni psychologicznej przez właściwą jednostkę organizacyjną Sił Zbrojnych w oparciu o skierowanie (§ 3 ust. 1 pkt 1). Zatem przyjąć należy, iż orzeczenie wydane w tym trybie nie może być uznane za dokument wystawiony w procedurze zainicjowanej przez samego zainteresowanego, a tym samym za dokument o charakterze prywatnym. Podkreślić przy tym należy, iż jakkolwiek Sąd nie posiada kompetencji do dokonywania oceny przeprowadzonych wobec Skarżącego badań, to jednak stwierdza, że wskazane orzeczenie psychologiczne było dokumentem "znajdującym się w aktach sprawy" i organ miał obowiązek wziąć je pod uwagę, czego nie uczynił. Gdyby bowiem przyjąć założenie, że Komisja Centralna orzeka tylko na podstawie dokumentów przekazanych przez Komisję Rejonową i nie bierze pod uwagę twierdzeń zawartych w odwołaniu oraz dokumentów przedłożonych przez stronę, to w istocie oznaczałoby to tylko powtórzenie stanowiska zajętego w orzeczeniu pierwszej instancji. To zaś przeczyłoby istocie postępowania odwoławczego i czyniło je w zasadzie iluzorycznym. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że organ naruszył § 23 ust. 2 rozporządzenia, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Końcowo podnieść należy, iż Sąd uchylił zaskarżone orzeczenie wyłącznie z przyczyn formalnych i nie oznacza to, że oceniał w jakiejkolwiek mierze zdolności Skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenie w tym zakresie wyda Komisja Centralna po przeprowadzeniu prawidłowego postępowania odwoławczego, zgodnie z poczynionymi przez Sąd wskazaniami. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. – jak w sentencji wyroku.