II SA/Wa 1434/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska Sędziowie WSA Ewa Grochowska - Jung (spr.) Olga Żurawska - Matusiak Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania statusu weterana poszkodowanego oddala skargę. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15, art. 5 ust 1 i art. 8 oraz art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. nr 205, poz. 1203), utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] o odmowie przyznania M. S. statusu weterana poszkodowanego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. M. S. wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. wystąpił do Ministra Obrony Narodowej o przyznanie statusu weterana poszkodowanego w związku z doznanym uszczerbkiem na zdrowiu w czasie pełnienia służby w PKW w Siłach Międzynarodowych [...]. Do wniosku żołnierz dołączył: zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego, zaświadczenie potwierdzające udział w działaniach poza granicami państwa, protokół powypadkowy, orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w P. nr [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w sprawie ustalenia dla celów odszkodowawczych uszczerbku na zdrowiu oraz wyrok Sądu Rejonowego P. [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., sygn. akt [...], zmieniający decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w P. w sprawie przyznania jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku z dnia [...] lutego 2009 r. pozostającego w związku ze służbą wojskową. Organ, na podstawie przedstawionych do wniosku dokumentów, ustalił, że w dniu [...] lutego 2009 r. M. S. w pomieszczeniu służbowym podnosił z podłogi na stolik drukarkę. Podczas wykonywania tej czynności wnioskodawca nie zachował należytej staranności, w wyniku czego doznał urazu przeciążeniowego kręgosłupa [...]. Następnie w dniu [...] maja 2012 r. Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 104 § 1 kpa, art. 3 w zw. z art. 4 pkt 15, art. 5 ust 1 i art. 8 oraz art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań poza granicami państwa (Dz. U. nr 205, poz. 1203) oraz upoważnienia nr 22/MON Ministra Obrony Narodowej z 5 kwietnia 2012 r. dla Sekretarza Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej (Dz. Urz. MON, poz. 134), wydał decyzję nr [...], którą odmówił M. S. przyznania statusu weterana poszkodowanego, wskazując że opisane powyżej zdarzenie nie mieści się w definicji wypadku, zawartej w art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa. W dniu [...] maja 2012 r. M. S. zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy, rozstrzygniętej decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2012 r., wskazując, że wypadek któremu uległ miał miejsce podczas pełnienia służby i nie naruszył zasad bezpieczeństwa i higieny w zakresie maksymalnej masy przedmiotów podnoszonych na jednego pracownika. Zatem zostały spełnione przesłanki do przyznania mu statusu weterana poszkodowanego. W decyzji z dnia [...] czerwca 2012 r., utrzymującej w mocy decyzję I instancji, Minister Obrony Narodowej wskazał że zgodnie z art. 4 pkt 15 ustawy, wypadkiem pozostającym w związku z działaniami poza granicami państwa jest zdarzenie nagłe, wykonane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa oraz innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonaniem zadań przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zatem celem ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych. Cytowana definicja wypadku ma przede wszystkim odróżnić wypadek, określony w ustawie z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, od wypadku związanego z działaniami poza granicami państwa podejmowanymi bezpośrednio w realizacji celów, dla których została powołana misja. Skoro z protokołu powypadkowego wynika, że skarżący podczas podnoszenia drukarki nie zachował należytej staranności, to uznać należy, że wypadek ten nie mieści się w cytowanej powyżej definicji i z tego powodu nie przysługuje mu status weterana poszkodowanego. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. wniósł o jej uchylenie w całości. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2, art. 3 i art. 4 pkt 15 ustawy o weteranach działań poza granicami państwa, które miało wpływ na wynik sprawy, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że: a) nie jest możliwe przyznanie skarżącemu statusu weterana poszkodowanego, gdyż "przepisy ustawy o weteranach działań poza granicami państwa odnoszą się do uprawnień nadanych osobom poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa", podczas gdy skarżący doznał wypadku pozostającego w związku ze służbą wojskową poza granicami państwa, b) status weterana poszkodowanego przysługuje tylko i wyłącznie żołnierzom, którzy odnieśli urazy i rany w starciach zbrojnych, a przeciwny pogląd jest nietrafny. Zarzucił również naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i 80 kpa, poprzez niezebranie materiału dowodowego, mającego być podstawą rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji - oparcie rozstrzygnięcia w sprawie na materiale niekompletnym, z przekroczeniem zasady swobodnej oceny dowodów i brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wnikliwy, prawidłowy i wyczerpujący; naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 § 3 kpa w zw. art. 8 kpa, art. 9 kpa oraz art. 11 kpa, poprzez brak wskazania dowodów na potwierdzenie okoliczności stanowiących podstawę faktyczną podjęcia decyzji oraz brak wskazania przyczyn uznania wiarygodności poszczególnych dowodów; błędne ustalenie, że brak jest podstaw faktycznych do stwierdzenia, iż skarżący spełnił przesłanki przyznania statusu weterana poszkodowanego. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga M. S. analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o weteranach działań wojennych poza granicami państwa (Dz. U. nr 205, poz. 1203 ), weteranem działań poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem", może być osoba, która brała udział, na podstawie skierowania, w działaniach poza granicami państwa w ramach: 1) misji pokojowej lub stabilizacyjnej, kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub zapewniania bezpieczeństwa państwa, nieprzerwanie przez okres, na jaki została skierowana, jednak nie krócej niż przez okres 60 dni; 2) grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, łącznie przez okres nie krótszy niż 60 dni. Natomiast stosownie do art. 3 cytowanej ustawy weteranem poszkodowanym w działaniach poza granicami państwa, zwanym dalej "weteranem poszkodowanym", może być osoba, która biorąc udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa, doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadań lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że M. S. pełnił służbę w działaniach poza granicami państwa w Polskim Kontyngencie Wojskowym w Siłach Międzynarodowych [...] w okresie od dnia [...] marca 2007 r. do [...] września 2007 r. na stanowisku [...] oraz w okresie od dnia [...] października 2008 r. do [...] marca 2009 r. na stanowisku [...]. Niesporny jest też fakt, że w dniu [...] lutego 2009 r. skarżący, przy wykonywaniu obowiązków służbowych (przenosząc drukarkę), uległ wypadkowi, w wyniku którego doznał uszczerbku na zdrowiu (urazu kręgosłupa), z tytułu którego przyznano mu świadczenie odszkodowawcze. Sporna jest natomiast kwalifikacja tego wypadku i określenie, czy mieści się on w definicji wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa. Ustalenie bowiem tej okoliczności będzie miało wpływ na uzyskanie, bądź też nie, przez skarżącego statusu weterana poszkodowanego. Zgodnie z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, przez wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa należy rozumieć zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uszczerbek na zdrowiu, które zaistniało podczas lub w związku z: a) działaniami podejmowanymi w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, b) zamachem lub innym bezprawnym działaniem wymierzonym przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa, c) innymi działaniami pozostającymi w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań: – przez żołnierza, z wyłączeniem przypadków, w których żołnierz przy wykonywaniu zadań nie przestrzegał przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, – określonych w akcie utworzenia kontyngentu policyjnego, kontyngentu Straży Granicznej, grupy ratowniczej Państwowej Straży Pożarnej, w skierowaniu do wykonywania zadań ochronnych Biura Ochrony Rządu lub w skierowaniu do wykonywania zadań mających na celu zapewnianie bezpieczeństwa państwa. Przepis ten wskazuje zatem, że wypadek pozostający w związku z działaniami poza granicami państwa to takie zdarzenie nagłe i zewnętrzne, powodujące uszczerbek na zdrowiu, jeżeli zaistniało ono w sytuacjach wskazanych w tym przepisie. Strony niniejszego postępowania różnią się co do rozumienia zwrotu "innych działań pozostających w bezpośrednim związku z wykonywaniem zadań przez żołnierza". Zatem dla zrozumienia tego pojęcia należy dokonać jego wykładni, aby zrozumieć je zgodnie z treścią nadaną mu przez prawodawcę (por. M. Zieliński, "Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki", Warszawa 2008, Wydawnictwo LexisNexis, str. 61 i nast.). Wykładnia prawa dokonywana jest wedle utrwalonych reguł i kryteriów. Jakkolwiek przyjęło się dawać pierwszeństwo wykładni językowej, to coraz częściej stosuje się także pozostałe sposoby interpretacji lub wspólny wynik kilku spośród nich. W praktyce dominuje wykładnia stanowiąca kompilację różnych sposobów, niesprzecznych ze sobą, wśród których wykładnia językowa jest wzmacniana pozostałymi, szczególnie gdy reguły językowe nie doprowadziły do uzyskania jednoznaczności interpretacyjnej danego zwrotu (tamże). Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1685/11 podkreślił, że prymat wykładni gramatycznej można zachować tylko w odniesieniu do przepisów sformułowanych w sposób niebudzący wątpliwości z punktu widzenia potocznie i powszechnie stosowanego języka oraz tylko wówczas, gdy ten sposób wykładni daje wynik niekolidujący z wynikami innych metod. Zatem tylko wówczas poprzestanie na językowym ich wyłożeniu byłoby uzasadnione, bo wtedy znaczenie przepisów na gruncie językowym byłoby dla wszystkich jednoznaczne. W niniejszej sprawie stan taki jednak nie zachodzi, ponieważ pojawiły się w niej różne wersje rozumienia omawianego zwrotu. Dlatego też, dla ustalenia jego sensu i znaczenia, należy odwołać się do innych metod wykładni, w tym wykładni celowościowej cytowanego przepisu. Wskazówką przy dokonywaniu tego procesu może być uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa, w którym wskazano, że projekt szanuje normę wynikającą z art. 19 Konstytucji, nakazującą zagwarantowanie stosownych uprawnień weteranom walk o niepodległość. Stąd też zakłada przyznanie uprawnień dla weteranów poszkodowanych w wyniku działań bojowych, bądź działań skierowanych przeciwko tym weteranom. Weterani ci z narażeniem zdrowia, a bardzo często również życia, wypełniali i wypełniają nadal postawione przed nimi zadania poza granicami państwa, tak aby pomóc w utrzymaniu pokoju na świecie, którego stabilność jest gwarantem pokoju dla Rzeczypospolitej Polskiej. Przewidziane w projekcie uprawnienia, choć częściowo różne z uprawnieniami przysługującymi weteranom walk o niepodległość, nie podważają konstytucyjnej zasady ich szczególnego traktowania. Odnosząc się natomiast do art. 3 ustawy, w projekcie wyjaśniono, że o status weterana poszkodowanego będzie mogła ubiegać się osoba, która brała udział na podstawie skierowania w działaniach poza granicami państwa i doznała uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z tymi działaniami lub choroby nabytej podczas wykonywania zadania lub obowiązków służbowych poza granicami państwa, z tytułu których przyznano jej świadczenia odszkodowawcze. Dotyczy to w szczególności sytuacji, w których osoba została poszkodowana w wyniku np. wybuchu miny pułapki lub zachorowała na chorobę występującą tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu (np. choroby tropikalne). Nie przewiduje się możliwości nadania statusu weterana poszkodowanego osobie ewakuowanej do kraju z innych powodów medycznych, niezwiązanych z wypadkiem lub chorobą nabytą w rejonie działania poza granicami państwa (por. uzasadnienie projektu ustawy o weteranach działań wojennych poza granicami państwa, Sejm RP VI kadencji, nr druku 3754). Z powyższego wynika, że wolą ustawodawcy było przyznanie statusu weterana poszkodowanego osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w związku z wykonywaniem działań stricte bojowych lub sytuacji związanych bezpośrednio z pobytem poza granicami państwa, jako realizację konstytucyjnej normy nakazującej zagwarantowanie stosownych uprawnień określonemu kręgowi osób. Na takie określenie kręgu podmiotów uprawnionych wskazują też wprost wyliczone w pkt a i b art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy działania podejmowane w ramach uderzenia na przeciwnika bądź odparcia jego uderzeń, oraz zamach lub inne bezprawne działania wymierzone przeciwko osobie, która brała udział w działaniach poza granicami państwa. Ustawodawca dąży zatem do pewnego wyróżnienia i docenienia osób, które narażają swoje życie i zdrowie, mają bezpośredni kontakt z wydarzeniami i sytuacjami, do których nie dochodzi w warunkach pokojowych. Dlatego też szersze, zaproponowane przez skarżącego, określenie podmiotów uprawnionych do przyznania przedmiotowego statusu, doprowadziłoby do zmiany charakteru tego uprawnienia - na równi traktowanoby osoby podejmujące działania bojowe, czy np. chorujące na choroby występujące tylko w rejonie działania misji, czy kontyngentu, które znalazły się w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia i zdrowia i osoby, które co prawda biorą udział w działaniach poza granicami państwa, jednak wykonują prace np. biurowe, bez bezpośredniego narażenia życia i zdrowia. Należy dodatkowo zaznaczyć, że ustawodawca zagwarantował też odpowiednią ochronę osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku, który nie mieści się w definicji z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy, ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. nr 83, poz 760 z późn. zm.). Powyższe uprawnia do stwierdzenia, że wypadek, któremu uległ skarżący podczas podnoszenia drukarki, nie mieści się w definicji wypadku z art. 4 pkt 15 cytowanej ustawy. Skarżący nie działał bowiem w sytuacji bezpośredniego zagrożenia, stąd też, w ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił, że status weterana poszkodowanego mu nie przysługuje. Nie zasługują też na uwzględnienie zarzuty skarżącego, dotyczące naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego. Organ zgromadził bowiem w sprawie wystarczający materiał dowodowy, na podstawie którego ustalił stan faktyczny i następnie wydał decyzję administracyjną, odpowiadającą wymogom art. 107 kpa. Bez znaczenia pozostaje również zarzut skarżącego, dotyczący nieprzeanalizowania protokołu powypadkowego. Co prawda skarżący ma rację, że stwierdzenia zawarte w tymże protokole różnią się od siebie, a nawet zdają się wykluczać, jednak nie ma to wpływu na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie, ponieważ organ poczynił szersze założenie, że wypadek skarżącego nie miał charakteru wypadku pozostającego w związku z działaniami poza granicami państwa, a zatem nie było potrzeby w niniejszym postępowaniu dokonywania oceny czy skarżący przestrzegał, bądź też nie, przepisów bhp. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji.