II SA/Wa 1436/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska - Jung Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Asesor WSA Przemysław Szustakiewicz Protokolant Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Z. T. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] maja 2005 r., którą to decyzją - wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) odmówiono Z. T. przyznania świadczenia w drodze wyjątku W uzasadnieniu decyzji organ podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie te przesłanki winny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ wskazał ponadto, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.) utraciło moc na podstawie art. 194 w związku z art. 3 omawianej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wśród świadczeń przewidzianych w jej art. 3 nie ma wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki i choćby z tej przyczyny wykluczona jest, co do samej zasady, możliwość przyznania skarżącej tego świadczenia. Ponadto skarżąca nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego wynoszącego dla kobiet 60 lat jak również nie uznana została za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Z. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o zmianę decyzji podniosła swoją trudną sytuację materialną związana z chorobą córki i wskazała na niemożność w związku z tym podjęcia zatrudnienia. Wskazała również, że przepracowała ponad 27 lat. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny W Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługują na uwzględnienie. Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa. Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługują wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie spełnia przynajmniej jednego z tych warunków. Organy orzekające prawidłowo uznały, iż skarżąca nie spełnia warunku jakim jest niemożność podjęcia pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek. Zarówno stan zdrowia skarżącego (brak orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy) oraz wiek (49 lat) nie umożliwiają podjęcie pracy. Sama okoliczność, że skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji materialnej nie uzasadnia przyznania przedmiotowego świadczenia, które nie jest świadczeniem socjalnym przyznawanym wyłącznie według potrzeb. Z tego względu Sąd uznał za niezasadne ustosunkowanie się do pozostałych elementów sprawy, szeroko rozważanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jak i objętych argumentacją skarżącej, a dotyczących możliwości zastosowania w sprawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989 r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149 ze zm.). Rozporządzenie to utraciło bowiem moc z dniem 1 stycznia 1999 r. na podstawie art. 194 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DZ. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). A zatem nie mogło stanowić podstawy prawnej przyznania skarżącej wcześniejszej emerytury. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 151 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.