II SA/Wa 1436/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Sylwia Falkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2009 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia dyscyplinarnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] Szef Służby Celnej, na podstawie art. 157 § 1, art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po ponownym rozpatrzeniu, w związku z wyrokiem z dnia 7 stycznia 2008 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 1526/07, wniosku W. K. z dnia [...] listopada 2006 r. o stwierdzenie nieważności orzeczenia dyscyplinarnego Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia z dnia [...] kwietnia 2006 r. Dyrektora Izby Celnej w B. nr [...], odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia dyscyplinarnego Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] utrzymującego w mocy orzeczenie dyscyplinarne Naczelnika Urzędu Celnego w Z. z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Szef Służby Celnej podniósł, że na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest związany oceną prawną zawartą w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia [...] października 2006 r., sygn. akt [...], który oddalił skargę W. K. na te same orzeczenia dyscyplinarne, które były przedmiotem wniosku z dnia [...] listopada 2006 r. Od powyższej decyzji Szefa Służby Celnej W. K., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu skargi wskazał na naruszenie art. 156 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez przyjęcie, że postępowanie administracyjne odbywało się bez rażącego naruszenia prawa. Ponadto skarżący podkreślił, że zasadniczym dla oceny postępowania dyscyplinarnego jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Sąd analizuje zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania tej decyzji. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych – art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 § 1 kpa jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze – ten organ. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji (art. 157 kpa). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 kpa. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Zestawienie to stanowi katalog zamknięty przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji. Taka redakcja przepisu, zważywszy również na nadzwyczajny charakter tej instytucji, nie pozwala na stosowanie wykładni rozszerzającej względem tego przepisu. O tym czy miało miejsce rażące naruszenie prawa, decyduje przede wszystkim oczywistość tego naruszenia i zakres wpływu tego naruszenia na sposób załatwienia sprawy. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisami prawa poprzez proste ich zestawienie ze sobą (Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz – J. Borkowski, J. Jendrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński, Wydawnictwo Prawnicze - Warszawa 1985, s. 237, por. także Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz – B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck – Warszawa 1996, s. 716-721). Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. W związku z tak zakreślonymi granicami postępowania, organ nie gromadzi nowych dowodów w sprawie, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji ostatecznej dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym zakończonym wydaniem decyzji ostatecznej. Tak więc badany jest stan faktyczny jak i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności. Dokonując konkluzji powyższych wywodów należy podkreślić, że nie każde naruszenie prawa będzie stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności wydanej decyzji. Tylko rażące naruszenie prawa może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej zgodzić się należy z twierdzeniem organu, że wydając zaskarżone orzeczenie odmawiające stwierdzenia nieważności orzeczeń dyscyplinarnych dotyczących skarżącego, był związany prawomocnym orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., sygn. akt [...] dotyczącym przedmiotowych orzeczeń dyscyplinarnych, ponieważ zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, stwierdzenie nieważności decyzji, której uprzednie zbadanie przez sąd administracyjny pod kątem jej zgodności prawem zakończyło się oddaleniem skargi, stanowiłoby niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenie sądu. Również wskazać należy, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ani żaden organ administracji państwowej, ani inny wojewódzki sąd administracyjny nie może formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się temu poglądowi w pełnym zakresie. Istotnie Trybunał Konstytucyjny stwierdził niezgodność art. 70 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.), który ograniczał zakres podmiotowy obrońców w postępowaniu dyscyplinarnym wyłącznie do funkcjonariuszy celnych, z art. 42 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ogłoszenie orzeczenia nastąpiło 2 kwietnia 2007 r. i z tą datą zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, cytowany wyżej przepis przestał obowiązywać. Podkreślić należy, że powołany wyżej przepis nie stanowił podstawy prawnej prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego. Przypomnieć należy, że wniosek W. K. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego wniesiony po wydaniu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, został oddalony. Istotnie w miejsce uchylonego przepisu art. 70 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej ustawą z dnia 18 marca 2008 r. (Dz. U. Nr 53, poz. 311) wprowadzono art. 70 ust 1a o treści "Obwiniony ma prawo do obrony w szczególności może wybrać obrońcę spośród funkcjonariuszy celnych lub ustanowić swoim obrońcą radcę prawnego lub adwokata". Oznacza to, że nowelizacja nie wyeliminowała z grona obrońców z wyboru funkcjonariuszy celnych. Rozszerzono jedynie krąg obrońców o profesjonalnych prawników, tj. o radców prawnych i adwokatów. W toku postępowania dyscyplinarnego W. K. nie skorzystał z prawa do obrońcy z wyboru i prawidłowo, zgodnie z art. 70 ust. 2 ustawy o Służbie Celnej, został mu wyznaczony jako obrońca z urzędu funkcjonariusz celny. W takiej sytuacji, niezależnie od treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wyznaczenie obwinionemu obrońcy funkcjonariusza celnego nie może być uznane za rażące naruszenie prawa. Wobec powyższego w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie trudno zgodzić się ze skarżącym, że przy wydaniu tej decyzji doszło do rażącego naruszenia prawa. Dlatego wniosek o stwierdzenie nieważności orzeczenia dyscyplinarnego wydanego wobec skarżącego, z uwagi na rażące naruszenie prawa należało uznać za nieuzasadniony. Organy orzekające w sprawie dokonały właściwej analizy całości sprawy i prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności przedmiotowego orzeczenia. Orzeczenie to nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie jego nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 kpa. Zostało ono wydane przez właściwy organ, skierowano go do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej (przy jego wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa), nadaje się do wykonania, a jego wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jego nieważność z mocy przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, że jedynie wady tkwiące w samej decyzji dają podstawę do zastosowania powyższej regulacji. W takim stanie sprawy wszelkie zarzuty podniesione w skardze należało uznać za bezpodstawne. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji.