II SA/Wa 1441/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Andrzej Kołodziej, Protokolant starszy sekretarz sądowy Izabela Kaliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi B. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji [...] w G. nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. Orzeczeniem numer [...] z dnia [...] maja 2015 roku Rejonowa Wojskowa Komisja Morsko - Lekarska w [...] uznała kandydata do służby wojskowej B. S. za niezdolnego do służby wojskowej z powodu tatuaży przedramienia lewego i prawego, ramienia lewego oraz pleców z powołaniem się na § 2 pkt 9 kategoria zdolności N – zał.1, Grupa I. W uzasadnieniu wskazano, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie 1 powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej na podstawie wykazu stanowiącego załącznik Nr 1 do Rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. (Dz.U. z 2010 r., Nr 15, poz. 80 ze zm.). Od powyższego orzeczenia B. S. wniósł odwołanie, w którym wskazał, iż przepisy nie zabraniają żołnierzowi tatuowania ciała, jednak nie wszystkie "rysunki" są dozwolone. Nie ma natomiast wyraźnych wytycznych dotyczących kryteriów granicy biegnącej pomiędzy tatuażem szpecącym i nieszpecącym. Podniósł, że komisje orzekające w poszczególnych częściach kraju bardzo odmiennie kwalifikują tatuaże, jedne komisje kwalifikują je według § 8 pkt 2 rozporządzenia inne według § 9 pkt 2 w ten sposób dyskwalifikując kandydata na żołnierza zawodowego. Zadeklarował noszenie ubrań zasłaniających tatuaże oraz obiecywał sukcesywne usuwanie posiadanych tatuaży. Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...], działając na podstawie przepisów § 11 ust. 1 oraz § 13 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), a także § 12 pkt 1 i § 30 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2010 r., Nr 15, poz. 80 z późn. zm.) utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu orzeczenia Komisja wskazała, że wojskowe komisje lekarskie orzekając o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej zobowiązane są do ścisłego stosowania obowiązujących przepisów wynikających z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 08 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r., Nr 15, poz. 80 z późn. zm.). Podniosła, iż w związku z treścią odwołania wezwała orzekanego w celu ponownej oceny rozległości i umiejscowienia oraz charakteru posiadanych tatuaży. W dniu [...].07.2015 r. komisja w składzie trzech niezależnych lekarzy orzeczników po przeprowadzeniu oględzin stwierdziła słuszność decyzji podjętej przez komisję pierwszej instancji. Rozległość i umiejscowienie tatuaży posiadanych przez badanego uniemożliwia ich całkowite ukrycie podczas służby wojskowej, co jest sprzeczne z regulaminem obowiązującym w wojsku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] B. S. zarzucił zaskarżonemu orzeczeniu: I) naruszenie przepisów postępowania, mogących mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia, tj: art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 z późn. zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy prawidłowa ocena posiadanych przez skarżącego tatuaży winna prowadzić do tezy, że tatuaże są możliwe do zakrycia pod mundurem wojskowym, co tworzyłoby słuszną egzegezę o konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji jak nieodpowiadającej prawu i orzeczeniu o zdolności skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej; art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 z późn. zm.) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wadliwa ocena tatuaży posiadanych przez skarżącego przez organ I instancji i zakwalifikowanie ich do gatunku tatuaży szpecących, podczas gdy tatuaże te są możliwe do zakrycia pod mundurem wojskowym, nie odnoszą się swoją symboliką do subkultury, kultury kryminogennej, treści obrażającej symbolikę Wojska Polskiego, co uzasadniałoby zastosowanie przez organ II instancji w/w przepisu i uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji oraz orzeczenie o uznaniu skarżącego za zdolnego do pełnienia zasadniczej służby wojskowej; art. 107 § 3 w zw. z art. 6 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 z późn. zm.) poprzez niewłaściwe uzasadnienie prawne zaskarżonej decyzji, które nie zawiera wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa, albowiem organ II instancji nie stypizował według jakiego przepisów prawa (vide – Rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej) nastąpiła kwalifikacja według § 2 pkt 9), a nadto organ przytoczył w treści uzasadnienia bliżej nieokreślony regulamin obowiązujący w wojsku, co implikuje naruszenie zasady legalności działania oraz przekonywania o słuszności wydanej decyzji. Art.7 w zw. z art. 77 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania, administracyjnego (Dz. U. Nr 30, poz. 168 z późn. zm.) poprzez nie skierowanie skarżącego w przypadku stwierdzenia rozległości tatuaży do poradni zdrowia psychicznego jako dalszych badań komisyjnych w celu stwierdzenia jego przydatności do pełnienia służby wojskowej, co powoduje, że organ ocenił stan faktyczny sprawy w zakresie rozległości i wpływu tatuaży na przydatność skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej w sposób nie wszechstronny, naruszający zasadę prawdy obiektywnej przy wydaniu rozstrzygnięcia w sprawie; II) naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - wydanego na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414 i 1822) poprzez jego niezastosowanie, z dalszym skutkiem błędnej wykładni, poprzez nie wskazanie jaki związek z pełnioną służbą wojskową ma "ułomność co do posiadania przez skarżącego rozległych tatuaży i ich usytuowanie", a także poprzez przyjęcie, że rozległość i umiejscowienie tatuaży uniemożliwia ich zakrycie pod mundurem wojskowym. Podczas gdy tatuaże te da się ukryć pod mundurem (długim rękawem); art. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414 i 1822) poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że tatuaże jakie posiada skarżący należy zaliczyć do kategorii tatuaży szpecących uniemożliwiających mu pełnienie służby wojskowej, podczas gdy skarżący wypełnia dyspozycję w/w przepisu w zakresie przesłanej pozytywnych do pełnienia funkcji żołnierza zawodowego, a "ułomność w postaci posiadania tatuaży" możliwych do zasłonięcia pod mundurem nie stanowi warunku sine qua non do wyzucia go z pełnienia służby wojskowej, przy zaliczeniu innych wymaganych badań; § 2 pkt 9 załącznika numer 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach - wydanego na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414 i 1822) - wykazu chorób lub ułomności uwzględnianego przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej (...) poprzez jego niezastosowanie i nie skierowanie skarżącego – w przypadku stwierdzenia rozległości jego tatuaży do poradni zdrowia psychicznego w ramach badań komisyjnych. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] wniosła o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W ramach tak pojętej kontroli sądowej, m. in. aktów organów administracji wojskowej sąd administracyjny nie jest uprawniony do weryfikacji orzeczeń komisji lekarskich z punktu widzenia medycznej oceny warunków zdrowotnych badanego. Sąd nie może też zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to Komisja w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie. O ile organ administracji publicznej nie naruszy zasady swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 80 Kpa oraz innych przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności traktujących o obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i wyczerpującego zebrania całokształtu materiału dowodowego, to brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. ' Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się więc do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania komisji lekarskich w tych sprawach. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 z późn. zm.), zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Minister Obrony Narodowej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia w dniu 8 stycznia 2010 r. wydał rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 z późn. zm.). Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia określa ono wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa. Natomiast § 2 rozporządzenia stanowi, że wykazy chorób lub ułomności, o których mowa w § 1 i 3, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia. Wykaz chorób lub ułomności, o którym mowa w § 1 pkt 2, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia. Kontrola orzeczenia ustalającego zdolność do pełnienia służby wojskowej, które z natury rzeczy obejmuje zagadnienia wymagające wiedzy specjalistycznej, sprowadza się przede wszystkim do oceny prawidłowości prowadzonego postępowania, a w szczególności prawidłowego zastosowania przepisów procesowych i materialnych. W ramach tak pojętej kontroli sąd administracyjny nie posiada uprawnień do oceny orzeczeń komisji lekarskich w zakresie ich medycznych ustaleń i nie może dokonywać ich zmiany, np. poprzez zmianę kategorii zdolności do służby wojskowej. Wskazać jednak należy, że wojskowe komisje lekarskie działające w sprawach żołnierzy czy kandydatów do zawodowej służby wojskowej w zakresie ustalenia zdolności do służby są organami administracji publicznej i podejmują swe rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej nazywanych orzeczeniami, które podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Immanentnym składnikiem decyzji (orzeczenia) jest uzasadnienie (art. 107 § 1 k.p.a. ). Wskazać należy, iż w przedmiotowej sprawie orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Morsko -Lekarskiej w [...] faktycznie wcale takiego uzasadnienia nie zawiera. Ogranicza się bowiem do stwierdzenia, że na podstawie wykonanych badań rozpoznanie 1 powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. Nie ulega również wątpliwości, iż jako rozpoznanie organ I instancji wskazał tatuaże przedramienia lewego i prawnego, ramienia lewego oraz pleców wskazując § 2 pkt 9 - tatuaże szpecące. Wojskowe komisje lekarskie w wydanych w sprawie orzeczeniach uznały skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej z powołaniem się na § 2 pkt 9 załącznika do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.). Nie ulega zdaniem sądu wątpliwości, iż tatuaże mogą być zakwalifikowane jedynie jako ułomności fizyczne ponieważ z pewnością nie są schorzeniami. Wskazać natomiast należy, że zgodnie z § 2 załącznika do rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. w punkcie 8 zostały wykazane tatuaże nieszpecące natomiast w pkt 9 tatuaże szpecące. Bezsporne jest również, iż obowiązujące przepisy nie definiują pojęcia "szpecące", tym samym zdaniem Sądu organy winny w sposób dokładny uzasadnić przyczyny, dla której kwalifikują tatuaże skarżącego jako szpecące. Jest to potrzebne nie tylko po to, by przekonać stronę o słuszności rozstrzygnięcia ale także umożliwić organowi wyższej instancji lub sądom kontrolę zaskarżonych aktów. Zgodzić się również należy ze skarżącym, że w objaśnieniach szczegółowych, do § 2 załącznika do rozporządzenia wskazano w pkt 9, iż osoby z rozległymi szpecącymi tatuażami należy kierować do poradni zdrowia psychicznego w ramach badań komisyjnych, czego w stosunku do skarżącego nie uczyniono. Tym samym zdaniem Sądu uznać należy, iż zaniechanie w tym zakresie oraz brak precyzyjnego określenia w uzasadnieniu decyzji na jakiej podstawie organ uznał, że tatuaże skarżącego są szpecące (§ 2 pkt 9) uniemożliwiają prawidłową kontrolę wydanego przez organ orzeczenia. Rozpoznając ponownie sprawę komisja lekarska uwzględni powyższe uwagi i oceny prawne i w ich świetle raz jeszcze oceni rzeczywisty wpływ tatuaży posiadanych przez skarżącego na jego zdolność do zawodowej służby wojskowej a podjęte rozstrzygnięcia należycie uzasadni. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.