II SA/Wa 1444/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.) Stanisław Marek Pietras Protokolant asystent sędziego Małgorzata Kędzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2011 r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych stanowiącą 23 % podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r., Nr 50, poz. 291 z późn. zm.) decyzją z dnia [...] maja 2010 r., Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego po rozpatrzeniu wniosku E. K. z dnia 8 marca 2010 r. o przyznanie prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ podniósł, iż na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, Prezes KRUS może przyznać rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, jednak wymienione we wspomnianym artykule warunki muszą wystąpić łącznie, a niespełnienie choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia. Z zebranej w toku postępowania dokumentacji medycznej nie wynika by E. K. była całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym, a jej wiek i stan zdrowia nie są szczególnymi okolicznościami, które uniemożliwiają uzyskanie niezbędnych środków utrzymania. Nie ma więc podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Pismem z dnia 9 czerwca 2010 r. E. K. zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej wspomnianą wyżej decyzją. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ ponownie wymienił warunki opisane w art. 55 podnosząc, że E. K. ich nie spełnia. Wobec podnoszenia przez skarżącą faktu ciągłego pogarszania się stanu zdrowia, w uzasadnieniu decyzji przytoczony został art. 21 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników według którego za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym. Powyższe musi być stwierdzone orzeczeniem lekarza rzeczoznawcy KRUS. Jednak na podstawie orzeczeń lekarskich zgromadzonych w sprawie organ stwierdził, że skarżąca nie jest osobą całkowicie niezdolną do kontynuowania pracy w gospodarstwie rolnym. Wiek skarżącej nie jest również przeciwwskazaniem do wykonywania pracy. Pismem z dnia 2 sierpnia 2010 r. E. K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2010 r. Skarżąca zaznaczyła, że nie zgadza się z decyzją ani z jej uzasadnieniem. Wskazała, że pracę zawodową rozpoczęła w 1972 r., łącznie przepracowała [...] lat. Gdy zachorowała okazało się, że nie jest w stanie wykonywać pracy zawodowej i pozostaje bez środków do życia. Skarżąca wymienia swoje liczne choroby, opisuje, że lekarze stwierdzili, że już nigdy nie wróci do zawodu, ponieważ rehabilitacja nie przynosi żadnej poprawy, a stan zdrowia ulega ciągłemu pogorszeniu. W związku w powyższym skarżąca zmuszona była zlikwidować produkcję. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu administracji powtarzając argumenty przytaczane w zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpatrywana skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych względów niż w niej wskazane. W rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja z dnia [...] maja 2010 r. zostały wydane z upoważnienia Prezesa KRUS przez Zastępcę Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego J. P. Materialnoprawny przepis art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, który jest podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi, iż Prezes Kasy może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Przepis art. 36 ust. 1 pkt 1 -10 ustawy, wskazuje w jakich sprawach Prezes KRUS wydaje decyzje. W pkt 10 ust. 1 art. 36 ustawodawca wymienia wspomniany wyżej art. 55 dotyczący świadczeń w drodze wyjątku. Na podstawie ust. 2 art. 36 ustawy Prezes KRUS może upoważnić pracowników do wydawania decyzji w sprawach o których mowa w ust. 1 tego artykułu. Ponadto może on również postanowić, że określone decyzje będą wydawane z upoważnienia Prezesa przez pracowników Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Regulacja zawarta w art. 24 kpa normuje instytucję wyłączenia pracownika organu administracji publicznej, stworzona została w celu zagwarantowania bezstronnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dopuścił się w sprawie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego art. 24 § 1 pkt 5 z wz. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98., poz. 1071). Na podstawie art. 127 § 3 kpa do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy uznać należy za rodzaj odwołania zmierzający do ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Dlatego też wnioskodawca powinien być objęty zbliżonym do obowiązującego w postępowaniu odwoławczym, standardem ochrony interesów i uprawnień, do których należy obiektywizm i bezstronność. Stąd tez przy dwukrotnym rozpoznawaniu tej samej sprawy, należy dążyć do tego aby sprawa rozpatrywana była przez inny skład osobowy (patrz: wyrok NSA z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I OSK 781/10). W sytuacji ponownego rozpatrzenia wniosku przez ten sam organ (art. 127 § 3 kpa) należy koniecznie ocenić, czy jest możliwe zastosowanie przesłanki wyłączenia pracownika przewidzianej w art. 24 § 1 pkt 5 kpa. Wyłączenie pracownika organu od udziału w postępowaniu obejmuje wydanie decyzji, jak też podejmowanie czynności procesowych, mających lub mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 kpa jedną z przesłanek obligatoryjnego wyłączenia pracownika od udziału w postępowaniu jest okoliczność, że brał on udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Celem takiej regulacji było uniknięcie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji, wydanej przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym stanowiskiem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Pracownik, który raz podejmował czynności procesowe ma przez to ugruntowane poglądy zarówno na stan faktyczny, jak i na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Usprawiedliwione są zatem nasuwające się wątpliwości co do jego bezstronności oraz obiektywizmu (patrz: wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt I OSK 1164/10). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 3 kpa przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego jest wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej podlegający wyłączeniu zgodnie z art. 24, 25 i 27 kpa. Jak wspomniano wyżej Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, rozpoznając w trybie przepisu art. 127 § 3 kpa wniosek strony skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, dopuścił się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 24 § 1 pkt 5 kpa w zw. z art. 127 § 3 kpa, polegającego na wydaniu zaskarżonej decyzji przez tę samą osobę, która wydała decyzję bezpośrednio ją poprzedzającą. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O przyznaniu adwokatowi z urzędu wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej, orzeczono na podstawie art. 250 ppsa w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) ----------------------- 1