II SA/Wa 1447/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Łukasz Bazyluk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości II SA/Wa 1447/07 UZASADNIENIE Dowódca Sił Powietrznych decyzją (bez daty) o nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 52 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) oraz § 3 - 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451) odmówił wyrażenia zgody na udzielenie [...] M. Ł. pomocy finansowej w postaci zwrotu kosztów kształcenia w systemie zaocznym na studiach podyplomowych na Uniwersytecie S. w zakresie [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M. Ł., zajmujący stanowisko służbowe o stopniu etatowym [...], wystąpił w dniu 26 czerwca 2006 r. z wnioskiem o udzielenie pomocy finansowej w związku z pobieraniem nauki w ramach zaocznych podyplomowych studiów - kierunek [...] na Uniwersytecie S. Organ odmawiając wyrażenia zgody na udzielenie pomocy finansowej wskazał, że M. Ł. spełnia stosownie do art. 172 ust. 1 powołanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, warunki do wyznaczenia na to samo lub równorzędne stanowisko służbowe. Stwierdził jednocześnie, że w wypadku prognozy wyznaczenia oficera na stanowisko o stopniu etatowym majora, niezbędne będzie do objęcia stanowiska ukończenie kursu studiów podyplomowych operacyjno-taktycznych. M. Ł. odwołał się od tej decyzji i wskazał, że dalsze kształcenie i podwyższanie kwalifikacji jest wręcz niezbędne do właściwego wypełniania zadań służbowych na zajmowanym stanowisku. Wskazał również, że kierunek studiów podyplomowych jest w pełni zgodny z wykonywaniem obowiązków. Minister Obrony Narodowej decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2007 r. po rozpoznaniu odwołania M. Ł., utrzymał w mocy decyzję Dowódcy Sił Powietrznych (bez daty) o nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z art. 52 ust. 4 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, pomoc w związku z pobieraniem nauki, może być udzielona wyłącznie w przypadku, gdy poziom i kierunek nauki jest zbieżny z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym stanowisku lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Wskazał również, że [...] M. Ł. spełnia wymagania kwalifikacyjne na obecnie zajmowanym stanowisku służbowym, co potwierdzają zapisy w karcie opisu zajmowanego przez zainteresowanego stanowiska służbowego. Organ podał, że jak wynika z tego dokumentu, wymaganym wykształceniem na stanowisku [...] jest posiadanie ukończonego kursu specjalistycznego dla [...], zaś wykształceniem preferowanym jest znajomość języka angielskiego na poziomie 1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Ministra Obrony Narodowej M. Ł. wniósł o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podał, że wbrew twierdzeniom decyzji dalsze kształcenie i podwyższanie kwalifikacji jest wręcz niezbędne do właściwego wypełniania zadań służbowych na zajmowanym stanowisku [...]. Wskazał ponadto, że kierunek studiów podyplomowych jest w pełni zgodny z wykonywanymi obowiązkami. Ponadto podał, że w dobie ciągłego unowocześniania [...], zarówno w zakresie procedur jak i wyposażania w specjalistyczny sprzęt, szkolenie w tym przedmiocie, a co za tym idzie podnoszenie kwalifikacji zawodowych jest konieczne. M. Ł. dodał również, że z faktu, iż spełniał na dzień 30 czerwca 2004 r. określonych w dotychczasowych przepisach wymagań co do zajmowanego stanowiska nie może prowadzić do niepodejmowania przez żołnierza zawodowego dalszego kształcenia. Skarżący powołał się ponadto na podobny do niego przypadek, w którym organ wojskowy wydał korzystną decyzję. Decyzji zarzucił skarżący również opieszałość postępowania administracyjnego w zakresie rozpoznania jego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Skarga okazała się zasadna. Zarówno bowiem zaskarżona decyzja Ministra Obrony Narodowej jak i poprzedzająca ją decyzja Dowódcy Sił Powietrznych (bez daty) o nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego, które miały wpływ na wynik sprawy. Wskazać należy, że zgodnie z art. 52 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), żołnierz zawodowy może pobierać naukę, jeżeli nie koliduje to z wykonywaniem zadań służbowych. O fakcie pobierania nauki żołnierz zawodowy pisemnie informuje dowódcę jednostki wojskowej, w której zajmuje stanowisko służbowe (ust. 2). Stosownie do ustępu 3 żołnierz zawodowy może wystąpić do organu, o którym mowa w ust. 5, o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki. Zgodnie zaś z ust. 4 powołanego artykułu pomoc, o której mowa w ust. 3 może być udzielona wyłącznie w przypadkach, gdy poziom i kierunek nauki są zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Decyzję w sprawie udzielenia pomocy, o której mowa w ust. 3, podejmuje organ uprawniony do wyznaczenia żołnierza zawodowego na wyższe od zajmowanego stanowiska służbowego. Wskazać należy, że wprawdzie decyzja w przedmiocie udzielenia żołnierzowi zawodowemu pomocy w związku z pobieraniem nauki, jest decyzją uznaniową to rozstrzygnięcie w sprawie wniosku nie może charakteryzować się dowolnością. W zakresie prowadzenia postępowania i orzekania organ związany jest bowiem rygorami procedury administracyjnej, określonej ustawą z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwaną dalej k.p.a. Powinien zatem przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 tej ustawy, w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. W przedmiotowej sprawie zarówno organ pierwszej instancji Dowódca Sił Powietrznych, jak i utrzymujący jego decyzję Minister Obrony Narodowej dopuścili się naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W świetle powołanego wyżej art. 52 ust. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, kwestią o podstawowym znaczeniu w toku rozpoznawania wniosku żołnierza o udzielenie pomocy w związku z pobieraniem nauki - po stwierdzeniu spełnienia przesłanek określonych w ust. 1, ust. 2 i ust. 3 tego przepisu jest ustalenie przez organ czy poziom i kierunek nauki podjętej przez M. Ł. był zbieżny z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Wskazać należy, że ustawodawca nie określił ani w przepisach wymienionej wyżej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, ani w przepisach aktu wykonawczego do niej, jakie kierunki nauki uznać należy za zbieżne z wymaganiami kwalifikacyjnymi dla poszczególnych stanowisk służbowych. Sytuacja taka powoduje, że ocena w zakresie spełnienia wymienionej przesłanki, winna być dokonana przez organ ze szczególną starannością i wnikliwością, a następnie uzasadniona w decyzji, w sposób pozwalający na ocenę prawidłowości dokonanych przez organ ustaleń. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że zarówno organ pierwszej instancji - Dowódca Sił Powietrznych jak i Minister Obrony Narodowej utrzymując decyzję w mocy nie wykazali w żaden sposób czy kierunek nauki podjętej przez M. Ł. na prowadzonych w systemie zaocznym podyplomowych studiach na Uniwersytecie S. na kierunku [...], jest czy też nie jest zbieżny z wymaganymi kwalifikacjami na zajmowanym lub na planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Zarówno w uzasadnieniu decyzji Dowódcy Sił Powietrznych jak i decyzji Ministra Obrony Narodowej znajduje się jedynie stwierdzenie, że [...] M. Ł. spełnia wymagania kwalifikacyjne na obecnie zajmowanym stanowisku służbowym, co potwierdzają zapisy w karcie opisu zajmowanego przez zainteresowanego stanowiska służbowego oraz, że jak wynika z tego dokumentu, wymaganym wykształceniem na stanowisku [...] jest posiadanie ukończonego kursu specjalistycznego dla [...], zaś wykształceniem preferowanym jest znajomość języka angielskiego na poziomie 1. Organy obu instancji nie uzasadniły jednak powyższego stwierdzenia, do czego były zobowiązane zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Naruszenie powołanego przepisu jest tym bardziej oczywiste, że w aktach administracyjnych postępowania administracyjnego znajduje się pismo Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] [...] T. M., Dowódcy Jednostki Wojskowej nr [...] [...] A. B. dotyczące wniosku M. Ł., z których jednoznacznie wynika, że poziom i kierunek nauki pobieranej przez M. Ł. są zbieżne z wymaganiami i kwalifikacjami na zajmowanym i planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Stwierdzili oni, że zasadne jest wyrażenie zgody na refundację kosztów nauki. Wskazać należy, że wprawdzie ani Dowódca Sił Powietrznych, ani Minister Obrony Narodowej nie byli związani w toku postępowania administracyjnego tymi opiniami, ale nie budzi wątpliwości Sądu, że obowiązkiem organów obu instancji było odniesienie się do treści tych opinii w treści decyzji oraz wskazanie dlaczego w ocenie organów obrany przez M. Ł. kierunek studiów nie jest zbieżny z wymaganiami kwalifikacyjnymi na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym i dlaczego organy nie podzielają oceny wyrażonej w ww. pismach dotyczących akceptacji wniosku skarżącego. Wskazać należy również, że oprócz pozytywnych opinii przełożonych skarżącego w aktach sprawy znajduje się również stanowisko Głównego Księgowego Jednostki Wojskowej nr [...] informujące o istniejących środkach finansowych na kształcenie przez M. Ł. I również do tej oceny organ nie ustosunkował się w żaden sposób. Podkreślić ponadto należy, że dokładne wyjaśnienie stronie przesłanek, którymi organ kierował się wydając takie, a nie inne orzeczenie jest szczególnie ważne zwłaszcza wówczas, gdy twierdzenia organu są sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Brak należytego uzasadnienia decyzji w tym przypadku stanowi podstawę do stwierdzenia przekroczenia przez organ granic swobodnej oceny dowodów. Na marginesie rozważań wskazać należy, że organ sporządzając obecnie kolejną kartę opisu stanowiska skarżącego podał jako wykształcenie preferowane studia podyplomowe, w zakresie [...], a zatem te studia, które skarżący ukończył i o dofinansowanie, których się ubiegał. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, okoliczności tej oczywiście nie brał pod uwagę w swoich rozważaniach z powodu wydania kolejnej oceny stanowiska już po wydaniu decyzji. Nie zmienia to jednak faktu, że tym razem organ uznał takie studia za zbieżne z wymaganiami i kwalifikacjami na zajmowanym lub planowanym do wyznaczenia stanowisku służbowym. Z powodów wyżej wskazanych zaskarżona decyzja Dowódcy Sił Powietrznych (bez daty) o nr [...], jako wydana z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. oraz decyzja Ministra Obrony Narodowej wydana z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., nie mogły ostać się w obrocie prawnym. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. Zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d tej ustawy skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Z akt sądowych sprawy nie wynika zaś, aby skarżący w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie poniósł koszty postępowania, o których mowa w art. 205 § 1 powołanej ustawy, co w konsekwencji skutkowało nieuwzględnieniem przez Sąd wniosku o zasądzenie kosztów.