II SA/Wa 1449/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Protokolant Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2008 r. sprawy ze skargi E.D. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji; 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata W. Z. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), powiększoną o należny podatek od towarów i usług w wysokości 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Oddziału Regionalnego "Mazowsze" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 37a i art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zobowiązał E. D. i B. D. do uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego w P. przy ul. [...], miesięcznie za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia 1 lipca 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 28 listopada 2000 r. Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w N. przydzielił A. D., jako pracownikowi cywilnemu Jednostki Wojskowej nr [...] w P., ww. lokal mieszkalny. Wobec rozwiązania z A. D. umowy o pracę z dniem 5 maja 2003 r. tytuł prawny do zajmowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego wygasł. W chwili obecnej jedynie E. D. wraz z synami – dorosłym B. i małoletnim M., zajmuje lokal, gdyż A. D. wymeldował się z pobytu stałego i w nim nie przebywa. W zaistniałym stanie faktycznym wypełniona została przesłanka używania przez zainteresowaną i jej synów lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego, uprawniająca do zastosowania przepisu art. 37a ust. 1 i 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W dniu 10 maja 2007 r. E. D. skierowała do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odwołanie od powyższej decyzji, w którym wniosła o umorzenie należności z tytułu odszkodowania za używanie lokalu oraz umożliwienie jej wykupu mieszkania. W motywach wyjaśniła, że wkrótce podejmie pracę jako pracownik cywilny Wojska Polskiego i z tego względu chciałaby, by jej sprawa została załatwiona pozytywnie. Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 13 ust. 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. Prezes WAM wyjaśnił, że zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego stanowi podstawę do wydania decyzji zobowiązującej do uiszczenia należnych opłat i odszkodowania. E. D. wraz z synami nie legitymuje się tytułem prawnym do zajmowania lokalu mieszkalnego w P. przy ul. [...], a zatem zaistniała przesłanka z art. 37a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, uprawniająca Dyrektora Oddziału Regionalnego "Mazowsze" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. do wydania decyzji w oparciu o art. 37a ust. 2 tej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję E. D. podniosła, że rozstrzygnięcie organów jest dla niej nader krzywdzące, uniemożliwia spokojne życie, odbiera poczucie bezpieczeństwa, zwłaszcza że w ten sposób ona i jej synowie tracą dach nad głową. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), a mianowicie, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Jednakże sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Niezależnie od doniosłości zarzutów i argumentów obu stron, przede wszystkim zbadania wymagała kwestia, czy Dyrektor Oddziału Regionalnego "Mazowsze" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., działając na podstawie art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), mógł wydać decyzję o takiej osnowie, jaką wydał, biorąc pod uwagę brzmienie tego przepisu. Zgodnie z art. 37a ust. 1 ww. ustawy, osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Natomiast w świetle ust. 2 cytowanego przepisu, w przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Analiza powyższej regulacji wyraźnie wskazuje, że w sytuacji zaistnienia przesłanki z ust. 1 organ, na podstawie ust. 2, wydaje decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Uregulowanie to stanowi logiczną i nierozerwalną całość, co sprawia, że na tej podstawie może dojść do wydania jednej tylko decyzji, która powinna zawierać rozstrzygnięcie w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań, gdy osoba (osoby) zajmuje lokal, nie posiadając do niego tytułu prawnego. Innymi słowy, przepis art. 37a ust. 2 określa, jaką decyzję na tej podstawie może wydać organ Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Nie jest zatem dopuszczalne wybiórcze stosowanie zapisów tej normy dla potrzeb indywidualnych rozstrzygnięć, które organ uznaje w danym momencie za stosowne. Przyjmując spełnienie przesłanki z ust. 1, organ jednocześnie zobowiązuje do opróżnienia lokalu mieszkalnego, ustala wysokość należnych opłat i odszkodowań. Przepis art. 37a cyt. ustawy jest konsekwencją zmian, które weszły w życie w dniu 1 lipca 2004 r., wprowadzonych ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 1203 z późn. zm.), która w art. 10 wprowadziła zapis, że przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. Nr 71, poz. 733 z późn. zm.) nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji WAM. Tego rodzaju rozwiązanie prawne uzasadnia treść art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i jest wyrazem swoistego sankcjonowania przez ustawodawcę przypadków zajmowania lokali, pozostających w dyspozycji organów Agencji, przez osoby, które nie legitymują się tytułem prawnym. Wprowadzając omawiany przepis, ustawodawca zdecydował się zatem na jednorazowe i łączne załatwienie kwestii bezprawnego zajmowania lokalu mieszkalnego, znajdującego się w zasobach Agencji, przyjmując wymóg spełnienia tylko jednej przesłanki. Konkludując, należy stwierdzić, że na podstawie art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP organ nie może wydać decyzji o innej osnowie, niż w nim określona. Zobowiązanie do uiszczenia należnych opłat i odszkodowań ma być konsekwencją zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego, przy spełnieniu przesłanki braku tytułu prawnego do jego zajmowania. Zobowiązanie do opróżnienia lokalu jest więc swego rodzaju przesłanką kolejnych części podejmowanego na tej podstawie rozstrzygnięcia, czyli decyzji w przedmiocie opłat i odszkodowań. Brak w decyzji rozstrzygnięcia o zobowiązaniu do opróżnienia lokalu sprawia, że jej osnowa nie odpowiada omawianej normie prawnej, będącej podstawą decyzji. Wydana przez Dyrektora Oddziału Regionalnego "Mazowsze" Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzja z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], zobowiązująca E. D. i B. D. do uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego w P. przy ul. [...], miesięcznie za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia 1 lipca 2004 r., zawiera w swej osnowie rozstrzygnięcie, które w sposób wybiórczy korzysta z podstawy zawartej w art. 37a ust. 2 wspomnianej ustawy, przez co rażąco narusza ten przepis. Decyzja administracyjna wydana z rażącym naruszeniem prawa jest z mocy art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) nieważna. W konsekwencji również zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, albowiem jej mocą utrzymano decyzję nieważną. W takiej sytuacji zachodziła konieczność stwierdzenia nieważności obu wydanych w sprawie decyzji. Treść rozstrzygnięcia sprawia, że zbyteczne są rozważania w zakresie zarzutów podniesionych w skardze. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. Stosując art. 250 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i w związku z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie w wysokości 240 zł powiększone o należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.