II SA/Wa 1449/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. z dnia 3 sierpnia 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla J. M. radcę prawnego w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. J. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Z podanej przez skarżącego, w rubryce 10 formularza wniosku, kwoty dochodu miesięcznego wynika, że dochód ten w dwuosobowym gospodarstwie domowym, które prowadzi wraz z matką wynosi łącznie 1291 zł brutto, a jego źródłem jest emerytura matki wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym (153 zł). Nadto, dochód ten uzupełnia kwota 153 zł przyznanego skarżącemu dodatku pielęgnacyjnego (v. zaświadczenie wydane przez Dyrektora MOPS w S. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]). Z kolei, w rubryce 5 formularza wniosku J. M. wskazał, że jest osobą niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS Oddział w S. z dnia 16 stycznia 2009 r. nr [...] – w aktach administracyjnych), a kwota pobieranego świadczenia pielęgnacyjnego nie pokrywa nawet jego podstawowych potrzeb życiowych w postaci zakupu żywności i lekarstw. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że ani on ani jego matka nie posiadają żadnego majątku, a lokal mieszkalny, który zajmują stanowi własność komunalną. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi J. M., ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja rozstrzygająca o prawie do świadczenia przewidzianego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu. W myśl zaś art. 246 § 1 ppsa, prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący wykazał, że wyłącznym źródłem jego dochodu jest świadczenie pielęgnacyjne w kwocie 153 zł i w związku z tym pozostaje na faktycznym utrzymaniu matki i korzysta z osiąganego przez nią dochodu. Skoro zatem osiągany dochód nie pozwala skarżącemu na pokrycie podstawowych wydatków w prowadzonym wspólnie z matką gospodarstwie domowym, to tym samym bezsporne jest, że skarżący nie jest również w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w pkt 2 sentencji.