II SA/Wa 1451/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA: Andrzej Kołodziej Sędzia WSA: Przemysław Szustakiewicz (spr.) Protokolant: Anna Siwonia po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi L.S. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie dodatku za długoletnią służbę wojskową 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. do orzeczenia zdanie odrębne zgłosił Sędzia Przemysław Szustakiewicz Dowódca Sił Powietrznych decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] przyznał L. S. dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 20 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego. W uzasadnieniu wskazał, iż przy ustaleniu wysokości ww. świadczenia został uwzględniony okres pełnienia służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego od ukończenia przez zainteresowanego 17 roku życia, tj. od dnia [...] stycznia 1986 r. Po wszczęciu z urzędu postępowania nadzorczego, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2006 r., wskazując na fakt błędnie ustalonego okresu służby żołnierza. Powyższa decyzja Ministra Obrony Narodowej stała się ostateczna. W dniu [...] listopada 2008 r. L. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2008 r. stwierdzającej nieważność decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2006 r. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji, wskazując, iż została ona podjęta zgodnie z obowiązującym prawem. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] lutego 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2008 r. stwierdzającej nieważność decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2006 r. w sprawie przyznania dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości 20 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 967/09 oddalił skargę L. S. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. Następnie Dowódca Sił Powietrznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] przyznał L. S. od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] stycznia 2007 r. dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 15 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego. Po rozpoznaniu odwołania od wskazanej ostatnio decyzji, Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano na następujące ustalenia faktyczne i prawne: L. S. w okresie od dnia [...] października 1984 r. do dnia [...] października 1987 r. odbywał naukę w charakterze elewa orkiestry wojskowej w [...] w Z. Z dniem [...] października 1987 r. wymieniony został powołany do odbycia zasadniczej służby wojskowej w ww. Szkole. Następnie rozkazem Dowódcy Wojsk Lotniczych z dnia [...] marca 1989 r. nr [...] zainteresowany został powołany do zawodowej służby wojskowej z dniem [...] kwietnia 1989 r. Organ wskazał, iż zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji Dowódcy Sił Powietrznych, żołnierzowi zawodowemu przysługiwał dodatek do uposażenia zasadniczego za długoletnią służbę wojskową. Szczegółowe warunki otrzymywania tego dodatku określało natomiast rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), które w § 24 uzależniło wysokość przyznawanego dodatku od okresu pełnienia służby wojskowej. Natomiast w § 25 zostały wskazane formy pełnienia służby uwzględniane do okresu uprawniającego do ww. świadczenia, tj.: 1) pełnienie zawodowej służby wojskowej; 2) służby pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; 3) odbywania: a) zasadniczej służby wojskowej, b) nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, c) przeszkolenia wojskowego, d) ćwiczeń wojskowych, e) okresowej służby wojskowej; 4) pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Zdaniem organu, ustalając wysokość przedmiotowego dodatku należało uwzględnić okres pełnienia przez stronę zasadniczej i zawodowej służby wojskowej, czyli okres od dnia [...] października 1987 r. Skutkuje to przyjęciem, iż w dniu [...] stycznia 2006 r. L. S. posiadał prawo do dodatku za długoletnią służbę wojskową w wysokości 15% kwoty należnego uposażenia zasadniczego. W skardze i pismach procesowych z dnia 15 i 28 października oraz z dnia 3 listopada 2009 r. skierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. S. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, względnie o ich uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w zw. z § 24 pkt 3 i § 25 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych. Ponadto wskazał, iż wydawane w jego sprawie rozstrzygnięcia nie zawierają uzasadnienia. Zakwestionował stanowisko organu, że okres pełnienia przez niego służby w charakterze elewa orkiestry wojskowej w okresie od dnia [...] października 1984 r. do dnia [...] kwietnia 1987 r. nie był służbą wojskową. Stwierdził, że w spornym okresie odbywał służbę kandydata na żołnierza zawodowego, o czym świadczy świadectwo służby, opis przebiegu służby, a także zobowiązanie do zwrotu kosztów nauki w charakterze elewa w przypadku zaniechania wstąpienia do zawodowej służby wojskowej. W tym czasie nosił mundur, wykonywał rozkazy wojskowe i był skoszarowany. Stwierdził, że do oceny charakteru służby pełnionej przez niego w kwestionowanym okresie należy stosować przepisy obowiązujące w tym czasie. Przepis art. 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym w czasie jego powołania do służby w charakterze elewa, ustanowił zasadę, że czynną służbę wojskową pełniły także osoby powołane do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych. Osoby te stawały się żołnierzami w czynnej służbie wojskowej z dniem powołania, czy też z dniem stawienia się w tej służbie (art. 65 ustawy). Z kolei w myśl art. 66 ust. 1 tej ustawy, kandydatów kształciło się w szkołach i na kursach wojskowych. Przepis art. 73 ust. 1 tej ustawy stanowił, że na naukę do szkół kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz do orkiestr wojskowych, mogli być przyjęci jako kandydaci na zawodowych żołnierzy (służba kandydacka) także osoby, które nawet nie ukończyły 17 roku życia, za zgodą rodziców. W jego przypadku zgoda taka została wyrażona. Na potwierdzenie swojej argumentacji, powołał się na wyroki: Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 300/09 i Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt VIII U 1372/09. Skarżący ponadto zakwestionował właściwość Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego do wydania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę oraz w piśmie procesowym z dnia 28 października 2009 r. organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zwrócił uwagę, że obecne ustalenie skarżącemu okresu wysługi do dodatku za długoletnią służbę nastąpiło po skutecznym wyeliminowaniu z obrotu prawnego wadliwiej decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2006 r. Wskazał, że skoro rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych nie przewiduje "zaliczenia" innych okresów jako służby wojskowej, to a contrario, okres bycia elewem orkiestry wojskowej, bez karty powołania do odbycia zasadniczej służby wojskowej lub innej służby wojskowej np. okresowej, zawodowej, kandydackiej nie może być wliczony do enumeratywnie wyliczonych w tym rozporządzeniu okresów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga rozpatrywana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 80 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), według stanu prawnego obowiązującego między 29 stycznia 2006 r. a 31 stycznia 2007 r., żołnierze zawodowi otrzymują do uposażenia zasadniczego dodatek za długoletnią służbę wojskową. Stosownie zaś do § 24 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 czerwca 2004 r. w sprawie dodatków do uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 141, poz. 1497 ze zm.), według stanu prawnego jak wyżej, żołnierzowi przyznaje się po 15 latach służby wojskowej dodatek za długoletnią służbę wojskową w wysokości 15 % kwoty należnego uposażenia zasadniczego (ust. 5), a po 20 latach służby odpowiednio 20% tej kwoty (ust. 6). W myśl § 25 powołanego rozporządzenia do okresu służby wojskowej, o którym mowa w § 24, uwzględnia się okresy: 1) pełnienia zawodowej służby wojskowej; 2) służby pełnionej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego; 3) odbywania: a) zasadniczej służby wojskowej, b) nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, c) przeszkolenia wojskowego, d) ćwiczeń wojskowych, e) okresowej służby wojskowej; 4) pełnienia służby wojskowej w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Istotą przedmiotowej sprawy jest status L. S. w okresie jego nauki w [...] w Z., w szczególności odpowiedź na pytanie, czy w okresie od dnia [...] października 1984 r. do dnia [...] października 1987 r. pełnił on służbę w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Bezspornym w sprawie jest fakt, że skarżący rozpoczął naukę w ww. Szkole w dniu [...] października 1984 r. w wieku 15 lat. Zgodnie z obowiązującym w spornym okresie przepisem art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 16, poz. 134 ze zm.), na naukę do szkół wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych oraz do orkiestr wojskowych mogą być przyjęci - za zgodą przedstawiciela ustawowego - również małoletni, którzy nie ukończyli 17 lat życia, posiadający odpowiednie wartości moralne i polityczne, jeżeli złożą zobowiązanie do pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu nauki. Stosownie zaś do ust. 2 cytowanego artykułu, małoletni przyjęci na naukę zgodnie z ust. 1 nie są żołnierzami w czynnej służbie wojskowej do czasu ukończenia 17 lat życia. Po ukończeniu 17 lat życia powołuje się ich do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych, jeżeli zostaną uznani za zdolnych do zawodowej służby wojskowej ze względu na stan zdrowia. Według obowiązującego wówczas przepisu art. 64 ust. 1 powołanej ustawy pragmatycznej, do czynnej służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych mogą być powołane na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się osoby, które posiadają odpowiednie wartości moralne i polityczne, zdolność fizyczną i psychiczną do zawodowej służby wojskowej, odpowiedni wiek i wykształcenie oraz złożą zobowiązanie do pełnienia zawodowej służby wojskowej po ukończeniu szkoły lub kursu. Osoby ubiegające się o powołanie do służby wojskowej mogą być kierowane do powiatowych komisji poborowych w celu ustalenia ogólnej zdolności do służby wojskowej, chociażby nie ukończyły 17 lat życia (ust. 2). Osoby ubiegające się o powołanie do służby wojskowej kieruje się do komisji poborowych, wzywa się do osobistego zgłoszenia się w sprawach związanych z powołaniem oraz powołuje się do czynnej służby wojskowej na zasadach i w trybie określonych w przepisach o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Natomiast zgodnie z art. 65 tej ustawy, osoby powołane do służby wojskowej w charakterze kandydatów na żołnierzy zawodowych stają się żołnierzami w czynnej służbie wojskowej z dniem stawienia się do tej służby. Z systematyki powołanej regulacji prawnej wynika, że na naukę do szkół wojskowych kształcących kandydatów na żołnierzy zawodowych nie mogły być przyjęte osoby, które w dacie przyjęcia do tej służby nie wykazywały się zdolnością fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej, o której mowa w art. 64 ust. 1 ustawy pragmatycznej. Ubieganie się bowiem o przyjęcie na naukę do szkoły wojskowej było równoznaczne z ubieganiem się o przyjęcie do służby kandydackiej. Powołany przepis ust. 2 art. 64 ustawy pragmatycznej przewidywał ustalanie przez powiatowe komisje poborowych ogólnej zdolności do służby wojskowej osób ubiegających się o powołanie do służby wojskowej, które nie ukończyły 17 lat życia. Skoro więc skarżący, jako małoletni został przyjęty na naukę do szkoły wojskowej, to niewątpliwie musiał być uznany za zdolnego do służby wojskowej i już w dacie przyjęcia do szkoły kształcącej kandydatów na żołnierzy zawodowych został powołany do służby wojskowej w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Jednakże data powołania do tej służby małoletniego wynikała wprost z ustawy pragmatycznej i następowała z dniem ukończenia przez niego 17 lat. Zatem nie było potrzeby wydawania żadnego innego aktu powołania elewa szkoły wojskowej, który ukończył 17 lat do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Wobec powyższego, Dowódca Wojsk Powietrznych obliczając okres pełnienia służby przez skarżącego, błędnie przyjął, iż pełnił on służbę wojskową od dnia [...] października 1987 r., tj. od dnia powołania do zasadniczej służby wojskowej. Takie stanowisko w konsekwencji doprowadziło do wadliwego ustalenia wysokości dodatku za długoletnią służbę wojskową. Skoro skarżący pełnił służbę wojskową w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego od dnia [...] stycznia 1986 r., tj. od dnia ukończenia 17 roku życia to w konsekwencji od dnia [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] stycznia 2007 r. legitymował się dwudziestoletnim stażem pełnienia służby wojskowej. Problematyką powyższą zajmował się także Sąd Najwyższy - por. wyrok z dnia 18 lipca 2006 r., sygn. akt I BU 1/06, OSNP 2007/15-16/228, Lex 287611 oraz Sąd Okręgowy w Lublinie – wyrok z dnia 24 września 2009 r., sygn. akt VIII U 1372/09 (niepublikowany). Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę nie był związany oceną decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2006 r., przyznającej skarżącemu 20 % dodatek z tytułu wysługi lat, dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 967/09, którym oddalono skargę na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2008 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2006 r. Wobec tego, że przedmiotem w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 967/09 była wyłącznie kwestia oceny prawidłowości decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej nieważność Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] stycznia 2006 r., to dokonana przez Sąd w tym wyroku wykładnia przepisów art. 73 i 64 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym w okresie od [...] stycznia 2006 r. do dnia [...] października 1987 r., wnikająca w zagadnienia dotyczące problematyki dodatku za długoletnią służbę wojskową, jako sformułowana in abstracto, nie wiąże sądu i organu w obecnie rozpoznawanej sprawie w przedmiocie dodatku za wysługę lat. Wskazać należy, że zarówno zaskarżona decyzja Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lipca 2009 r. jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie zawiera wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Zatem nie zachodzą podstawy do stwierdzenia ich nieważności. W szczególności nie zasługuje na uwzględnienie zarzut braku właściwości Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego do rozpoznania odwołania od decyzji Dowódcy Sił Powietrznych z dnia [...] kwietnia 2009 r., ponieważ ten ostatni podlega bezpośrednio Szefowi Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, co wynika z Regulaminu Organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej stanowiącego - załącznik do zarządzenia Nr 40/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 listopada 2006 r. w sprawie regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej (Dz. Urz. MON z 2006 r. Nr 21, poz. 270). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w całości Sąd orzekł, na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.