II SA/Wa 1458/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Eugeniusz Wasilewski Protokolant specjalista Małgorzata Plichta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi D. W. na orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej - oddala skargę - Komendant Główny Straży Granicznej orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne [...] kwietnia 2015 r. Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, który wymierzył funkcjonariuszowi karę dyscyplinarną upomnienia, gdyż uznał [...] S.G. D. W. winnym popełnienia zrzucanego mu czynu, tj. że naruszył dyscyplinę służbową w sposób oznaczony w art. 135 ust. 2 pkt 5 ustawy o Straży Granicznej, gdyż pełniąc służbę jako kontroler na kierunku wjazdowym do RP, w dniu 22 listopada 2014 r. na drogowym przejściu granicznym w [...], w sposób niedbały wykonywał czynności służbowe określone w art. 7 ust. 3 lit. a rozporządzenia (WE) Nr 562/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z 15 marca 2006 r., związane z odprawą graniczną obywatela [...], w wyniku czego zezwolił, aby A. S. przekroczył granicę państwową, pomimo nieposiadania ważnej wizy. Organ w trakcie postępowania administracyjnego ustalił, że D. W. feralnego dnia miał pełnić służbę w godzinach 18:30 – 7:30 jako kontroler na kolejowym przejściu granicznym w [...]. Z uwagi na duże natężenie ruchu kierownik zmiany skierował funkcjonariusza do pełnienia służby na kierunku wjazdowym na drogowym przejściu granicznym w [...]. Około godziny 00:20 skarżący dokonywał odprawy granicznej obywatela [...] A. S.. Odebrał od niego dokumenty podróży, wprowadził jego dane personalne do systemu ZSE 6 i zamieścił w jego dokumencie podróży odbitkę stempla wjazdowej kontroli granicznej, a następnie zezwolił cudzoziemcowi na wjazd na terytorium RP. Gdy ww. cudzoziemiec w dniu 22 listopada 2014 r. opuszczał terytorium RP, odprawiający go funkcjonariusz stwierdził, iż podróżny nie posiadał ważnej wizy. Wiza jaką posiadał, uprawniała go bowiem do pobytu na terytorium RP dopiero od dnia 28 listopada 2014 r. W oparciu o powyższe ustalenia organ doszedł do przekonania, że skarżący feralnego dnia nie wykonywał sumiennie obowiązków, skoro dopuścił do przekroczenia granicy Państwa przez cudzoziemca, którego wiza nie była ważna w dacie przekraczania granicy. Organ dodatkowo wyjaśnił, iż w związku z przesunięciem skarżącego w dniu pełnienia służby z przejścia kolejowego na przejście drogowe, nie zmienił się zakres obowiązków funkcjonariusza. Kierownik zmiany miał zaś takie uprawnienie do zmiany miejsca pełnienia służby gdyż musi zapewnić ciągłość odpraw na przejściu granicznym. Organ, tłumacząc wymiar orzeczonej kary, wyjaśnił, że brał pod uwagę jej współmierność do popełnionego przewinienia, uwzględniając m.in. dobrą opinię jaką legitymował się funkcjonariusz w miejscu pełnienia służby. Dodatkowo podniósł, iż czyn, za który ukarano stronę, stanowił w ciągu ostatnich 8 miesięcy już drugi przypadek naruszenia dyscypliny służbowej przez funkcjonariusza, polegający na niedbałym wykonywaniu odprawy granicznej. Stąd też organ doszedł do wniosku, że w tym przypadku samo przeprowadzenie przez Komendanta z funkcjonariuszem rozmowy dyscyplinującej, jak w przypadku wcześniejszego przewinienia, będzie niewystarczające. Od powyższego orzeczenia skargę do tutejszego Sądu wywiódł D. W., wnosząc o jego uchylenie. Skarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: - art. 135 ust. 2 pkt 3 ustawy o Straży Granicznej, w sytuacji gdy stronie nie można przypisać winy za niedbałe przeprowadzenie spornej kontroli granicznej, gdyż funkcjonariusz podjął wszystkie czynności kontrolne i wykonał je sumiennie, - art. 7 i art. 77 K.p.a. przez zaniechanie dopuszczenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia sprawności i prawidłowości działania systemu ZSE 6 w celu zweryfikowania oświadczenia strony, iż system nie wygenerował komunikatu "sprawdź datę początku obowiązywania wizy", przez naruszenie zasady równego taktowania funkcjonariuszy, gdyż wobec innych funkcjonariuszy za poważniejsze przewinienia nie były orzekane kary dyscyplinarne, przez stronniczość Naczelnika Wydziału [...], który wnioskując o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego napisał, iż wnioskuje o ukaranie karą upomnienia, - art. 136 K.p.a. przez przyjęcie, że wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeszytu rozmów instruktażowych jest spóźniony, jako zgłoszony na etapie wszczęcia postępowania odwoławczego, - § 28 ust. 2 rozporządzenia MSWiA z 28 czerwca 2002 r. w sprawie przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariuszy Straży Granicznej przez zaniechanie uwzględnienia wszystkich dyrektyw w wymierzaniu kary. W uzasadnieniu skargi strona przyznała m.in., iż dopuściła do przekroczenia granicy przez cudzoziemca nieposiadającego ważnej wizy lecz wskazała, że winę za tego typu pomyłki ponoszą przełożeni funkcjonariusza, odpowiedzialni za organizację pracy na przejściu granicznym. Przesunięcia funkcjonariuszy podczas służby z przejścia kolejowego na przejście drogowe nie znajduje usprawiedliwienia w przepisach prawa i dezorganizuje służbę. Dodatkowo skarżący wymienił w skardze z imienia i nazwiska kilku swoich kolegów - funkcjonariuszy SG opisując ich przewinienia służbowe, chcąc wykazać nierówność jego traktowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe orzeczenie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ono prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy istniały podstawy faktyczne do przypisania skarżącemu zarzucanego mu czynu i ukarania skarżącego karą upomnienia. Okolicznością niesporną w sprawie było to, że A. S. w dniu 22 listopada 2014 r. przekroczył granicę RP nie posiadając ważnej wizy. Poza sporem pozostawała też okoliczność, że odprawy granicznej powyższego cudzoziemca w dniu 22 listopada 2014 r. dokonał skarżący. W świetle powyższego jako uprawnione jawiły się konkluzje organu, że funkcjonariusz pełnił służbę w sposób niedbały, skoro dopuścił do przekroczenia granicy przez osobę nielegitymującą się ważną wizą. Do obowiązków funkcjonariusza, czego skarżący nie negował, należało bowiem m.in. sprawdzenie dokumentów podróżnych osoby przekraczającej granicę. Kontrola dokumentów polega zaś na weryfikacji danych znajdujących się w badanych dokumentach, zarówno co do osoby, która tymi dokumentami się legitymuje, jak i co do dat ważności dokumentów. Oczywistym i niewymagającym dowodzenia jest przecież to, że osoba przekraczająca granicę musi posiadać ważne dokumenty podróży, bowiem tylko na podstawie takich ważnych dokumentów, może przekroczyć granicę RP. Stąd więc funkcjonariusz pełniący służbę na przejściu granicznym winien ustalić m.in. to, czy dokumenty podróży cudzoziemca, jakimi się legitymuje, są ważne. Z obowiązku fizycznej kontroli badanych dokumentów podróży, nie zwalnia funkcjonariusza to, że wprowadza on dane personalne podróżnego do systemu ZSE 6. System ten nie ma bowiem na celu zastępowania funkcjonariusza w weryfikacji prawdziwości i ważności badanych dokumentów. Stanowi on jedynie pewnego rodzaju pomoc w tych obowiązkach. Wprowadzenie danych podróżnego do ww. systemu nie zwalnia jednak funkcjonariusza z obowiązku weryfikacji badanych dokumentów osoby przekraczającej granicę. W świetle powyższego, jako niezasadny jawił się zarzut strony, braku dopuszczenia przez organ dowodu z opinii biegłego na okoliczność tego, czy system ZSE 6 w dniu 22 listopada 2014 r. działał poprawnie. Nawet bowiem gdyby przyjąć, że system ten nie działał feralnego dnia prawidłowo, to okoliczność ta nie wpływałaby na wynik niniejszej sprawy. Jak to już bowiem wskazano wyżej, wprowadzenie danych osobowych podróżnego do systemu ZSE 6 nie zwalniało funkcjonariusza od sprawdzenia, czy dokumenty jakie otrzymał od podróżnego do kontroli, są ważne, a więc czy uprawniają go do przekroczenia granicy RP. Skoro więc granicę państwa przekroczyła osoba bez ważnej wizy, to świadczy to niezbicie o tym, że kontrola graniczna tego podróżnego dokonana przez funkcjonariusza Straży Granicznej nie była prawidłowa. Bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawało też niedopuszczenie przez organ dowodu z zeszytu rozmów instruktażowych. Strona w trakcie postępowania przed organem, jak też w trakcie postępowania prowadzonego przed tutejszym Sądem nie negowała swojego obowiązku sprawdzania dat ważności dokumentów podróży okazywanych przez osoby przekraczające granicę. Stąd uznać należało, że zakres obowiązków skarżącego pozostawał niesporny. Za chybiony uznać też należało zarzut zaniechania uwzględnienia przez organ dyrektyw wymiaru kary. Jak wynika z treści skarżonego orzeczenia, organ wymierzając karę, brał pod uwagę jej współmierność do popełnionego czynu i stopnia zawinienia funkcjonariusza, uwzględniając dobrą opinię o obwinionym, jak też fakt dopuszczenia się przez niego w okresie 8 miesięcy poprzedzających omawiany czyn, podobnego naruszenia zasad dyscypliny służbowej. Nadto o tym, że organ uwzględnił dyrektywy wymiaru kary świadczy również to, że wymierzył stronie najłagodniejszą karę z katalogu wszystkich kar dyscyplinarnych. Okolicznością pozostającą bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawała też zarzucana w skardze stronniczość Naczelnika Wydziału, wnioskującego o wszczęcie wobec strony postępowania dyscyplinarnego. Wskazanie przez niego we wniosku inicjującym postępowanie proponowanej kary, nie było bowiem wiążącą dla organu dyscyplinarnego sugestią. Nadto organ wnioskujący o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego jest innym organem niż organ prowadzący to postępowanie. Stąd więc też również trudno zachowanie Naczelnika Wydziału oceniać w kategoriach stronniczości. Na marginesie należało dodać, że okolicznością pozostającą poza zakresem badania przez Sąd administracyjny w niniejszym postępowaniu był sposób organizacji służby na przejściu granicznym w [...]. Jak to już bowiem wskazano na wstępie niniejszego uzasadnienia istota badanej sprawy sprowadzała się do oceny tego, czy istniały podstawy faktyczne do przypisania skarżącemu zarzucanego mu czynu i ukarania skarżącego karą upomnienia, a nie ustalanie zasadności działań podejmowanych przez kierownika zmiany w celu zapewnienia płynności odpraw, polegających na przesuwaniu funkcjonariuszy pomiędzy przejściem granicznym typu drogowego i kolejowego. Dla sprawy niniejszej istotne pozostaje jedynie to, że zakres obowiązków skarżącego, pełniącego służbę na przejściu granicznym drogowym i kolejowym, nie zmieniał się i pozostawał taki sam. Skarżący nie może zaś zapominać o tym, że pełnienie służby stanowi inny rodzaj zatrudnienia niż praca na podstawie umowy o pracę. Nie bez znaczenia jest to, że praca funkcjonariusza Straży Granicznej określana jest mianem służby. Oznacza to, że funkcjonariusz powyższej służby, musi liczyć się z taką ewentualnością, iż w celu zapewnienia nadrzędnego celu stojącego przed Strażą Graniczną, tj. sprawnej, kompleksowej i rzetelnej ochrony granicy Państwa, może być w trakcie służby przenoszony tam, gdzie pojawi się konieczność wsparcia innych funkcjonariuszy w wykonywaniu przez nich obowiązków służbowych. Tutejszy Sąd nie neguje oczywiście tego, że taka zmiana miejsca pełnienia służby może stanowić pewnego rodzaju utrudnienie dla funkcjonariusza, lecz tego typu zmiany, spowodowane potrzebami służby, każdy funkcjonariusz musi brak pod uwagę decydując się na jej pełnienie. Dyspozycyjność jest bowiem jednym z głównych elementów służby w każdej formacji mundurowej. Okolicznościami pozostającymi bez znaczenia dla wyniku niniejszej sprawy były wskazane w skardze przykłady nieprawidłowego pełnienia służby przez innych funkcjonariuszy Straży Granicznej. W badanej sprawie, analizie poddawane jest bowiem jedynie zachowanie funkcjonariusza, który został ukarana mocą skarżonego orzeczenia. Sąd administracyjny nie bada więc, poza skarżonym orzeczeniem, szeroko rozumianej polityki dyscyplinarnej organu. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).