II SA/Wa 1462/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Jacek Fronczyk Sędzia WSA – Sławomir Antoniuk (sprawozdawca) Sędzia WSA – Andrzej Kołodziej Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi R. W. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego A. W. na decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o braku potrzeby kształcenia specjalnego – oddala skargę – [...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] maja 2013 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 w zw. z art. 127 § 2 K.p.a., art. 71b ust. 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz § 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno - pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz.1072), utrzymał w mocy orzeczenie Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w O. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] o braku potrzeby kształcenia specjalnego ucznia R. W.. W uzasadnieniu powyższej decyzji [...] Kurator Oświaty wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] stycznia 2013 r. J. W. wystąpił do Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w O. o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla syna R. W.. Do wniosku załączył zaświadczenie lekarza o stanie zdrowia dziecka w sprawie kształcenia specjalnego, kierowanego do Zespołu Orzekającego w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej, z dnia [...] stycznia 2013 r., w którym lekarz okulista w rozpoznaniu choroby między innymi wskazał początkową [...]. Po rozpatrzeniu w dniu [...] stycznia 2013 r. wniosku J. W. przez Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w O. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] orzekł brak potrzeby kształcenia specjalnego ucznia R. W.. Od tego orzeczenia w dniu [...] stycznia 2013 r. matka ucznia A. W. wniosła odwołanie. [...] Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 2 K.p.a., uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w O. przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w tym w dniu [...] marca 2013 r. na spotkaniu z A. W. poproszono wnioskodawczynię o dostarczenie zaświadczenia lekarskiego z aktualnym rozpoznaniem medycznym u syna R.. W związku z tym, że zainteresowana poinformowała, iż nie jest w stanie dostarczyć takiego dokumentu, zaproponowano skorzystanie z oględzin lekarskich syna R. W. u lekarza specjalisty, wskazując miejsce i termin ich przeprowadzenia. Jednocześnie poproszono matkę o wyrażenie zgody na przekazanie do poradni aktualnej informacji ze szkoły na temat funkcjonowania syna R. Poinformowano również na piśmie rodziców o terminie i godzinie posiedzenia Zespołu Orzekającego. W dniu [...] marca 2013 r. do poradni wpłynęła opinia o funkcjonowaniu ucznia R. w szkole i zaświadczenie lekarskie z oględzin lekarskich z dnia [...] marca 2013 r. W dniu [...] marca 2013 r. odbyło się posiedzenie Zespołu Orzekającego, który na podstawie zgromadzonej dokumentacji, dotyczącej wniosku o potrzebie kształcenia specjalnego dla R. W., orzekł brak potrzeby kształcenia specjalnego. Następnie w dniu {...] marca 2013 r. Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w O. wydał orzeczenie o braku potrzeby kształcenia specjalnego ucznia R. W.. W dniu [...] kwietnia 2013 r. A. W. złożyła odwołanie od orzeczenia Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w O. z dnia [...] marca 2013 r., kwestionując przeprowadzenie badań przez lekarza specjalistę u syna oraz opisując chorobę syna i jego leczenie. Skarżąca nadmieniła też, że w dniu [...] kwietnia 2013r. jej syn miał odbyć konsultacje u [...] A. B., która miała odnieść się do diagnozy i skierowania do szpitala na operację zaćmy od dr Z.. [...] Kurator Oświaty pismem z dnia [...] maja 2013 r. wezwał A. W. do złożenia wszelkich aktualnych dokumentów (zaświadczeń lekarskich), potwierdzających konieczność kształcenia specjalnego syna R. W. (w tym ewentualnego zaświadczenia prof. dr hab. nauk medycznych A. B., które odwołująca się miała uzyskać w czasie konsultacji w dniu [...] kwietnia 2013 r.) oraz poinformował stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzeniu się co do zebranych dowodów i materiałów w sprawie. W dniu [...] maja 2013 r. A. W. zapoznała się z aktami przedmiotowej sprawy i złożyła zaświadczenie lekarza o stanie zdrowia dziecka w sprawie kształcenia specjalnego, kierowanego do Zespołu Orzekającego w Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej, z dnia [...] kwietnia 2013 r., wystawione przez dr J. M. [...] Kurator Oświaty uznał odwołanie za niezasadne i decyzją z dnia [...]maja 2013 r. utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 77b ust. 1 i 3 ustawy o systemie oświaty oraz wskazał, iż szczegółowy tryb postępowania reguluje rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych. (Dz. U. z 2008 r. Nr 173, poz.1072). Organ II instancji podniósł, iż A. W. złożyła do akt sprawy opinię wychowawcy klasowego z dnia [...] marca 2013 r., skierowanie do szpitala z dnia [...] marca 2013r., zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia dziecka w sprawie kształcenia specjalnego, kierowane do Zespołu Orzekającego w Poradni Psychologiczno –Pedagogicznej, z dnia [...] marca 2013 r. oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...] marca 2013 r. Trzy ostatnie dokumenty zostały wystawione przez lek. E. Z., specjalistę chorób oczu. Z treści tych dokumentów wynika, że u R. W. rozpoznano [...]. Uczeń powinien siedzieć na 1-2 ławce, powinien przebywać w pomieszczeniach dobrze oświetlonych, wskazana jest operacja [...]. A. W. wzięła udział w posiedzeniu Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno - Pedagogicznej w O. w dniu [...] marca 2013 r., na którym stwierdzono brak potrzeby kształcenia specjalnego jej syna. W uzasadnieniu członkowie Zespołu podali, że wskazany przez specjalistę rodzaj niepełnosprawności, to niedowidzenie oka prawego niewielkiego stopnia. Wskazali, że istotna informacja medyczna, zawarta w zaświadczeniu lekarskim, dostarczonym przez matkę w dniu [...] marca 2013 r., dotyczy aktualnie braku potrzeby specjalnej organizacji i metod pracy dla ww. niepełnosprawności. Główne wskazania medyczne dotyczą odpowiedniego umiejscowienia ucznia w sali lekcyjnej oraz zapewnienia dobrego oświetlenia. Mając na uwadze przedmiotowy stan faktyczny i odnosząc go do przedstawionych powyżej uregulowań prawnych, [...] Kurator Oświaty stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została w sposób prawidłowy i zgodny z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. W ocenie [...] Kuratora Oświaty, ustaleń organu I instancji w zakresie stanu zdrowia ucznia nie podważała złożona przez stronę kopia zaświadczenia lekarza o stanie zdrowia dziecka w sprawie kształcenia specjalnego, kierowanego do Zespołu Orzekającego w Poradni Psychologiczno – Pedagogicznej, z dnia [...] kwietnia 2013 r., wystawiona przez dr J. M., specjalistę chorób oczu w Poradni Okulistycznej [...] w B. Zgodnie z punktem 4 tego zaświadczenia, nie ma pogorszenia widzenia i postępu mętnienia soczewki; obecnie nie kwalifikuje się do zabiegu operacyjnego [...]. Wskazana jest stała korekcja okularowa. Innych wskazań odnośnie specjalnej organizacji metod pracy z uczniem w szkole nie wymieniono. Organ odwoławczy podkreślił, iż A. W. nie złożyła żadnych innych dowodów, potwierdzających aktualną konieczność kształcenia specjalnego syna R. W. (np. zaświadczenia o stopniu niepełnosprawności). Samo zaś kwestionowanie zaskarżonego orzeczenia bez przedstawienia dowodów jest niewystarczające. [...] Kurator Oświaty wskazał także, iż niezależnie od rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie, stosownie do § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły w razie zmiany okoliczności stanowiących podstawę wydania poprzedniego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i uprzedniego złożenia wniosku strona ma prawo uzyskać nowe orzeczenie Zespołu o potrzebie kształcenia specjalnego. Uznając decyzję [...] Kuratora Oświaty z dnia [...] maja 2013 r. za krzywdzącą, A. W. – przedstawiciel ustawowy małoletniego R. W. – zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, iż do dnia [...] sierpnia 2012 r. R. W. miał orzeczoną potrzebę kształcenia specjalnego, tj. do ukończenia gimnazjum. W chwili obecnej uczęszcza on do Technikum [...]. Do wymienionej szkoły został przyjęty na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. R. W. problemy ze zdrowiem ma od urodzenia, szczególnie ze wzrokiem. Stwierdzono u niego [...]. Według strony skarżącej stan zdrowia ucznia uległ pogorszeniu. W O. wymieniony badany był tylko przez jednego lekarza okulistę E. Z. W związku z powyższym A. W. zwróciła się z prośbą o przebadanie syna przez biegłych lekarzy specjalistów i wydanie stosownego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę [...] Kurator Oświaty wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Dokonując kontroli w określonym powyżej zakresie, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072). Zgodnie z art. 71b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, kształceniem specjalnym obejmuje się dzieci i młodzież, o których mowa w art. 1 pkt 5 i 5a, wymagające stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy. Kształcenie to może być prowadzone w formie nauki w szkołach ogólnodostępnych, szkołach lub oddziałach integracyjnych, szkołach lub oddziałach specjalnych i ośrodkach, określonych w art. 2 pkt 5. Opinie o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka oraz orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego albo indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania, a także o potrzebie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych organizowanych zgodnie z odrębnymi przepisami wydają zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w tym w poradniach specjalistycznych. Orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia upośledzenia umysłowego (ust. 3). W wykonaniu delegacji ustawowej (art. 71b ust. 6 ustawy), w tym zastrzeżenia, że rozporządzenie powinno uwzględniać jak najpełniejszą realizację potrzeb dziecka, a także zapewnić możliwość dostosowania form przygotowania przedszkolnego oraz form kształcenia do aktualnych możliwości psychofizycznych dziecka, Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 września 2008 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (Dz. U. Nr 173, poz. 1072). W publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych są organizowane i działają, na zasadach określonych w rozporządzeniu, zespoły orzekające, które wydają orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnej oraz niedostosowanej społecznie, wymagającej stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy, a także potrzebie indywidualnego nauczania dla dzieci i młodzieży, których stan zdrowia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (§ 2 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia). Powyższe odrębne orzeczenia zespoły orzekające wydają na wniosek rodziców (prawnych opiekunów) dziecka, przy czym w razie potrzeby wydania dziecku jednocześnie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego i orzeczenia o potrzebie indywidualnego nauczania, wnioskodawca składa odrębne wnioski (§ 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia). Wymogi formalne wniosku o wydanie orzeczenia oraz niezbędne załączniki określa § 6 rozporządzenia. Wnioskodawca winien załączyć do wniosku między innymi dokumentację uzasadniającą wniosek, w szczególności wydane przez specjalistów opinie, zaświadczenia oraz wyniki obserwacji i badań psychologicznych, pedagogicznych i lekarskich (§ 6 ust. 2 i 3). Jeżeli wnioskodawca nie dołączył do wniosku dokumentacji, o której mowa w ust. 2-5, przewodniczący zespołu wzywa wnioskodawcę do przedstawienia tej dokumentacji w określonym terminie, nie krótszym jednak niż 14 dni (§ 6 ust. 6). Z kolei, jeżeli wnioskodawca nie posiada dokumentacji, o której mowa w ust. 2, albo dołączona przez niego do wniosku dokumentacja jest niewystarczająca do wydania orzeczenia albo opinii, badania niezbędne do wydania orzeczenia albo opinii przeprowadzają specjaliści poradni wskazani przez przewodniczącego zespołu, odpowiednio do posiadanej specjalności, z wyłączeniem badań i wydania zaświadczenia, o którym mowa w ust. 3-5 (§ 6 ust. 7). W celu uzyskania informacji o problemach dydaktycznych i wychowawczych ucznia, zespół może zasięgnąć opinii nauczycieli szkoły, do której uczeń uczęszcza, lub wychowawców placówki, w której uczeń przebywa, informując o tym wnioskodawcę (ust. 9). Zgodnie z § 10 rozporządzenia, w przypadku nieuwzględnienia wniosku o wydanie orzeczenia zespół m. in. wydaje orzeczenie o braku potrzeby kształcenia specjalnego. Z analizy akt sprawy wynika, iż przed wydaniem orzeczenia w sprawie braku potrzeby kształcenia specjalnego R. W. zespół orzekający dokonał analizy wniosku oraz przedłożonej przez matkę dziecka dokumentacji, w tym dotyczącej stanu zdrowia dziecka. Uwzględniono także opinię wychowawcy klasy wymienionego ucznia, z której wynika, iż wada wzroku utrudnia mu naukę, wpływa na wolne tempo pracy. Uczeń uczestniczy w zajęciach wyrównawczych z języka polskiego w wymiarze 1 godziny tygodniowo, co spowodowało widoczne efekty w nauce. W pracach pisemnych uczeń popełnia sporadyczne błędy ortograficzne i interpunkcyjne. Czyta wolno i jedynie częściowo interpretuje tekst, koncentruje się na poprawnym wykonaniu zadania, a nie na treści. Ćwicząc czytanie ze zrozumieniem pochopnie udziela odpowiedzi. Na lekcjach języków obcych, niemieckiego i angielskiego, pracuje aktywnie, czyta poprawnie, ale ma problem z opanowaniem większej partii materiału. Ma zaległości z matematyki. Prawidłowo odczytuje działania z matematyki, chemii i fizyki. Z zaświadczenia lekarza o stanie zdrowia dziecka w sprawie kształcenia specjalnego z dnia [...] marca 2013 r., wydanego przez lekarza specjalistę chorób oczu E. Z., wynika, iż u R. W. rozpoznano [...]. We wskazaniach odnośnie organizacji metod pracy z uczniem w szkole stwierdzono, iż uczeń powinien siedzieć na 1-2 ławce w pomieszczeniach dobrze oświetlonych. Zalecono operację zaćmy prawego oka. W zaświadczeniu lekarskim wymienionego lekarza, wydanego w tym samym dniu, stwierdzono: "nie wymaga specjalnego nauczania". Matka dziecka do akt sprawy (na etapie postępowania odwoławczego) dołączyła zaświadczenie lekarza o stanie zdrowia dziecka w sprawie kształcenia specjalnego z dnia [...] kwietnia 2013 r., wystawione przez specjalistę chorób oczu J. M. z Poradni Okulistycznej [...] w B., potwierdzające powyżej wskazane rozpoznanie choroby. We wskazaniach odnośnie specjalnej organizacji pracy stwierdzono, iż w obserwacji nie ma pogorszenia widzenia i postępu mętnienia soczewki. Obecnie nie kwalifikuje się do zabiegu operacyjnego [...]. Wskazana jest stała korekcja okularowa. W ocenie Sądu, mając na uwadze uregulowany w przepisach ww. rozporządzenia tryb orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego, [...] Kurator Oświaty prawidłowo dokonał rozpatrzenia wniosku rodzica dziecka. Nie pozostawił bowiem bez analizy jakiegokolwiek dokumentu mającego wpływ na prawidłowe załatwienie sprawy. Samo zaś rozstrzygnięcie oparł na opiniach specjalistów, których ocena stanu zdrowia badanego jest dla organu wiążąca. W tym miejscu warto wskazać, iż Kurator jest organem jednoosobowym, niewyspecjalizowanym tak jak zespół orzekający (w skład którego, stosownie do § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia z dnia 18 września 2008 r. wchodzi: dyrektor poradni psychologiczno – pedagogicznej, psycholog, pedagog i lekarz, a który to skład może zostać rozszerzony o innych potrzebnych specjalistów, stosownie do § 4 ust. 3 rozporządzenia) i może nie dysponować wiedzą specjalistyczną, tym niemniej, stosownie do § 17 ust. 2 rozporządzenia, kurator oświaty zasięga, w miarę potrzeb, opinii psychologa, pedagoga, lekarza lub innego specjalisty (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Będąc zatem samodzielnym organem merytorycznym, kurator oświaty posiada niezbędne środki prawne, zapewniające mu możliwość sformułowania własnej, merytorycznej oceny sprawy, lecz w zakresie wiedzy specjalistycznej bazuje on na opiniach specjalistów, w tym wypadku lekarzy chorób oczy. W analizowanym zaś przypadku zarówno zaświadczenia lekarza specjalisty, uzyskane na wniosek organu I instancji, jak i zaświadczenie z dnia [...] kwietnia 2013 r., przedłożone przez A. W., stwierdzają jednoznacznie, iż poza korekcją wzroku i umieszczeniem ucznia w 1 lub 2 ławce w dobrze oświetlonym pomieszczeniu, dla prawidłowego procesu kształcenia nie są wymagane inne środki organizacyjne czy techniczne. Podkreślić należy, iż organ orzekający w sprawie nie może kierować się subiektywnym odczuciem rodzica o stale pogarszającym się stanie zdrowia dziecka, lecz jest obowiązany dochodzić prawdy obiektywnej. Tym samym rozstrzygnięcie w sprawie winien oprzeć na ocenie dowodów zgromadzonych w postępowaniu, a te nie przemawiają za zasadnością wniosku strony. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też nie została wydana z naruszeniem przepisów procedury administracyjnej i wobec tego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.