II SA/Wa 1464/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H. M. z dnia 9 listopada 2003 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), odmówił przyznania renty w drodze wyjątku dla wyżej wymienionego. W uzasadnieniu podał, że świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania. Reasumując, rentę w trybie wyjątku można przyznać, jeżeli osoba, która się o nią ubiega, posiadała odpowiednio długi, w stosunku do wieku, okres składkowy i nieskładkowy. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie, skarżący w przeciągu 45 lat udowodnił okres ubezpieczenia wynoszący jedynie 16 lat, 9 miesięcy oraz 13 dni i jest to okres nieadekwatny do jego wieku, co tym samym uniemożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto w okresie wykonywania pracy, wystąpiły przerwy w latach 1977 - 1978 oraz 1992 - 1997, a w ostatnim dziesięcioleciu udowodniono okres wynoszący tylko 2 lata i 14 dni, zaś ostatnio udokumentowany okres składkowy z tytułu pobierania zasiłku dla osoby bezrobotnej przypada na dzień 12 marca 1999 r. Natomiast częściowa niezdolność do pracy została orzeczona od marca 2003 r. i nie uniemożliwiała ona skarżącemu podjęcia pracy, zaś całkowita niezdolność powstała w lutym 2004 r. Stąd też nie dopatrzono się żadnych szczególnych okoliczności, które uniemożliwiłyby skarżącemu wykonywanie pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 maja 2004 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, H. M. nie zgodził się ze stanowiskiem organu administracji i stwierdził, że znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji materialnej. Ponadto początek jego choroby, należy liczyć od lipca 1979 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. nr [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] kwietnia 2004 r. i w uzasadnieniu przytoczył argumentację podaną już w decyzji pierwszoinstancyjnej. Dodał jednocześnie, że całkowitą niezdolność do pracy orzeczono wobec skarżącego dopiero w dniu [...]marca 2004 r. stwierdzając, że występuje ona od dnia [...]lutego 2004 r., a przesłanki zawarte w cytowanym już wyżej przepisie art. 83 ustawy, muszą być spełnione łącznie. Ponadto trudna sytuacja materialna, nie jest wystarczająca do przyznania powyższego świadczenia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, H. M. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2004 r. i powołując się na wcześniej wykazane zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podał, że jego wcześniejsze starania związane z zatrudnieniem, nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. We wniosku z dnia 9 września 2004 r., skarżący wniósł o przeprowadzenie postępowania w trybie uproszczonym, zaś organ administracji w piśmie z dnia 21 września 2004 r., nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione warunki w cyt. przepisie powinny być spełnione łącznie. W rozpoznawanej nie budzi wątpliwości fakt, że H. M. jest osoba ubezpieczoną. Bezspornym również jest to, że orzeczeniem lekarza orzecznika z dnia [...] marca 2004 r. uznano go za całkowicie niezdolnego do pracy od dnia [...] lutego 2004 r. Niezależnie od powyższego, nie ma on niezbędnych środków utrzymania i nie spełnia warunków do uzyskania emerytury lub renty na zasadach ogólnych. Reasumując, opisane powyżej przesłanki upoważniałyby wyżej wymienionego, do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku. Jednak poza powyższymi warunkami, kolejną obligatoryjną przesłanką przyznania renty w drodze wyjątku jest uznanie, że tylko wskutek szczególnych okoliczności, nie zostały spełnione przez niego warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Zauważyć bowiem należy, że H. M. na przestrzeni 45 lat życia udokumentował jedynie 16 lat, 9 miesięcy i 13 dni okresu ubezpieczenia. Ponadto z akt sprawy nie wynika, aby przez pozostały okres aktywności zawodowej, pozostawanie bez pracy oraz nieodprowadzanie składek na ubezpieczenie społeczne, nastąpiło z powodu niezawinionych przez niego i niezależnych od jego woli, sytuacji. Sytuacji niezwykłych, nieprzewidzianych, wyjątkowych, specjalnych bądź nieprzeciętnych, a tylko takie można uznać za szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 cyt. ustawy. Wszak w tym czasie był on zdolny do pracy, bowiem nie orzeczono wobec niego całkowitej niezdolności do jej wykonywania. Rozpoznane u niego, a na co powołuje się w skardze, zaburzenia neurasteniczno - lękowe na podłożu organicznym i cechy zespołu psychoorganicznego oraz uraz głowy ze wstrząśnieniem mózgu (według wywiadu) w roku 1979, było znane lekarzowi orzecznikowi oraz - a właściwie przede wszystkim - po tym okresie świadczył on pracę. Słusznie zatem organ uznał, że w okresie poprzedzającym orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy, nie było żadnych przeciwwskazań do jej świadczenia i w konsekwencji odprowadzania składek na ubezpieczenie. Nie tłumaczy tego również, trudna sytuacja na rynku pracy. Pozostawanie bez zatrudnienia, potwierdzone nawet formalnie rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy, nie ma decydującego znaczenia przy podejmowaniu decyzji, bowiem nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności bezrobotnego w poszukiwaniu pracy. Stąd też brak tej ostatniej przesłanki, uniemożliwia przyznanie skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku. Motywy przytoczone przez organ administracji, w dostateczny sposób uzasadniają podjętą decyzję. Takie uzasadnienie mieści się w granicach poprawnego korzystania z uznania administracyjnego i z tej przyczyny, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa w zaskarżonej decyzji. Na marginesie podnieść należy, że powyższe świadczenie nie ma charakteru socjalnego, przyznawanego wyłącznie według potrzeb, np. ze względu na trudną sytuację materialną. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.