II SA/Wa 1464/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, WSA Sławomir Fularski (spr.), Protokolant Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania do zawodowej służby wojskowej oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako Kpa), po rozpoznaniu odwołania utrzymał w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] (pkt 28), w sprawie odmowy powołania Z.K. do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych. W uzasadnieniu organ wskazał na stan faktyczny w sprawie. [...] Z.K. wystąpił do Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z wnioskiem o powołanie go do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych. Do swojego wniosku załączył min. zaświadczenie stwierdzające możliwość wyznaczenia go w Jednostce Wsparcia Dowodzenia i Zabezpieczenia Wojsk Specjalnych w K., na stanowisko [...], w specjalności wojskowej [...], stopień etatowy [...]. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] (pkt 28), odmówił uwzględnienia żądania wnioskodawcy, wskazując, że z uwagi na obecny stan środków budżetowych powołanie to jest niecelowe. W odwołaniu od powyższego rozkazu zainteresowany wskazał, iż nie zgadza się z takim rozstrzygnięciem organu. Wskazał, iż starania o powołanie do zawodowej służby wojskowej podjął przed dniem wejścia w życie decyzji budżetowej Ministra Obrony Narodowej, w związku z czym ograniczenia budżetowe wynikające z tej decyzji nie powinny go dotyczyć. Podniósł, iż decyzja ta jest dla niego niezrozumiała, tym bardziej, że otrzymał zaświadczenie o możliwości zagospodarowania go na wolnym stanowisku w Jednostce Wsparcia Dowodzenia i Zabezpieczenia Wojsk Specjalnych w K. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...], utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, Minister Obrony Narodowej wskazał, iż odmowa powołania wnioskodawcy do służby jest wynikiem braku potrzeb Sił Zbrojnych w ramach ustalonej liczby stanowisk w poszczególnych korpusach kadry zawodowej Sił Zbrojnych w powiązaniu z posiadanymi środkami finansowymi. Organ uznał, iż mając na względzie wskazane powyżej czynniki, Dyrektor Departamentu Kadr właściwie ocenił, iż trwające zmiany w zasobach kadrowych w korpusie podoficerów zawodowych w poszczególnych jednostkach wojskowych, posiadane środki finansowe wynikające z decyzji budżetowej MON w 2009 r. nr [...] oraz konieczność zapewnienia stanowisk służbowych żołnierzom pozostającym w czynnej służbie wojskowej oraz aktualne potrzeby Sił Zbrojnych nie przemawiają za potrzebą powołania wnioskodawcy do zawodowej służby wojskowej. Ponadto organ wyjaśnił, że w pierwszej kolejności zagospodarowywani są żołnierze, którzy utracili swoje dotychczasowe stanowiska służbowe w związku z dokonującymi się zmianami, jak również istnieje konieczność wyznaczenia na stanowiska służbowe podoficerów, którym kończy się kadencja w służbie poza granicami kraju. Ponadto potrzeby Sił Zbrojnych w zakresie uzupełniania stanowisk służbowych w korpusie podoficerów zawodowych, są realizowane w oparciu o powoływanie i wyznaczanie na te stanowiska absolwentów szkół podoficerskich. Pozytywne rozpatrzenie wniosku odwołującego się o powołanie do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych, pozostawałoby w sprzeczności z uzasadnionymi potrzebami Sił Zbrojnych, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy pragmatycznej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Z.K. (dalej: skarżący) wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości z jednoczesnym stwierdzeniem jej bezskuteczności. W uzasadnieniu skarżący przywołując dotychczasowy stan faktyczny w sprawie wskazał, iż w zaskarżonej decyzji organ w żaden sposób nie odniósł się do przedłożonego przez niego zaświadczenia Dowódcy Wojsk Specjalnych o możliwości zatrudnienia, czym organ naruszył art. 107 § 3 Kpa. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ wyjaśnił, że zaświadczenie Dowódcy Wojsk Specjalnych stanowi tylko informację o wolnym etacie i braku przeciwwskazań dowódcy tego rodzaju wojsk co do zatrudnienia na tym etacie skarżącego. Wydanie zaświadczenia o wolnym etacie jest tylko i wyłącznie dokumentem inicjującym proces powołania do zawodowej służby wojskowej, realizowanym następnie przez wojskowego komendanta uzupełnień, właściwego dla miejsca zamieszkania zainteresowanego. Nie rodzi ono po stronie dyrektora Departamentu Kadr MON obowiązku powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej, jak również nie może być podstawą roszczenia o powołanie do tejże służby. Nadto, Dowódca Wojsk Specjalnych wydając w dniu [...] stycznia 2009 r. zaświadczenie o możliwości zatrudnienia na wskazanym etacie skarżącego nie mógł znać decyzji budżetowej nr [...] Ministra Obrony Narodowej na 2009 r., gdyż została ona wydana w dniu [...] lutego 2009 r. Odnośnie wniosku skarżącego o stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej decyzji, organ wskazał, że jest on bezprzedmiotowy, gdyż decyzja ta skarżącemu niczego nie nakazuje, ani nie zakazuje, jak również nie kreuje nowego stosunku prawnego, który wymagałby stwierdzenia jej bezskuteczności. W piśmie procesowym z dnia 30 września 2009 r. skarżący, powołując się na zasadę zaufania obywatela do organów Państwa wynikającą z art. 8 Kpa, podniósł, że po otrzymaniu zaświadczenia od Dowódcy Sił Specjalnych podporządkował swoje plany zawodowe zatrudnieniu w siłach zbrojnych i zaprzestał min. poszukiwania innej pracy. Organ nie może uchylać się od zaciągniętych zobowiązań, wynikających z wystawienia w/w zaświadczenia, tj. do przyjęcia go do służby po zakończeniu rekrutacji. Przywołana przez organ decyzja budżetowa, zgodnie z fundamentalną dla obrotu prawnego zasadą nieretroakcji, może mieć znaczenie jedynie dla przyszłego, mającego miejsce po wydaniu decyzji budżetowej, powoływania żołnierzy do służby. Niedopuszczalne jest bowiem, aby państwo najpierw zapewniło obywatela o zamiarze zatrudnienia go, a potem uchylało się od takiego zobowiązania. Prawa obywatela winny być bowiem ważniejsze niż interes finansowy państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 20002 r., Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznawana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonych decyzji są przepisy art. 9 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 10 pkt 2 lit. b i art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2008 r., Nr 141 poz. 892 ze zm.). Przepisy te stanowią, że do zawodowej służby wojskowej w korpusie podoficerów zawodowych może być powołany podoficer rezerwy posiadający świadectwo dojrzałości i stopień wojskowy równy lub bezpośrednio niższy od stopnia etatowego stanowiska służbowego, na jakie ma być wyznaczony po powołaniu do służby jeżeli posiada kwalifikacje przydatne w korpusie osobowym, w jakim ma pełnić zawodową służbę wojskową (art. 10 pkt 2 lit. b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych), ale warunkiem jego powołania jest uwzględnienie przez właściwy organ powołujący potrzeb Sił Zbrojnych (art. 9 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych). Przepis art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. a cytowanej ustawy definiuje potrzeby Sił Zbrojnych jako celowość powołania do zawodowej służby wojskowej. Z treści przywołanych wyżej przepisów ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że decyzja w sprawie powołania osoby, która spełnia warunki określone w art. 10 pkt 2 lit. b ustawy jest decyzją uznaniową. Oznacza to, że ustawodawca przyznał organom wojskowym możliwość powołania do zawodowej służby wojskowej osoby, która posiada kwalifikacje pod warunkiem, że powołanie takiej osoby ma uzasadnienie w potrzebach Sił Zbrojnych. W konsekwencji organ, dokonując swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, może rozstrzygnąć daną sprawę uznając za istotne określone fakty i podniesione przez stronę argumenty, inne zaś, uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia. W trakcie dokonywania wspomnianej oceny, organ administracji publicznej winien mieć na uwadze słuszny interes obywateli oraz uwzględniać interes społeczny który jest definiowany m. in. przez art. 9 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Dlatego też trafność rozstrzygnięcia w każdym indywidualnym przypadku wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia wszelkich argumentów, które stanowiłyby podstawę do przyjęcia określonego stanowiska. Rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego organ jest ponadto zobowiązany do przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), a przede wszystkim do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Zobowiązany jest również do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 Kpa oraz do uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymogów określonych w art. 107 § 3 Kpa. Uznaniowy charakter decyzji administracyjnej oznacza nie tylko możliwość działania organu na jego własną odpowiedzialność w oparciu o upoważnienie ustawowe. Zakreśla on także zakres jej sądowej kontroli, która nie jest wyłączona, lecz ograniczona w szczególności do badania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z zachowaniem przepisów procedury administracyjnej, a to zarówno przepisów szczegółowych, jak i zasad ogólnych określonych w rozdziale drugim działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd kontroluje zatem, czy w toku tego postępowania podjęto wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano wszystkie dowody w celu ustalenia istnienia bądź nieistnienia ustawowych przesłanek decyzji uznaniowej oraz czy podjęta na ich podstawie decyzja nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Innymi słowy mówiąc, czy nie nosi cech dowolności. Wspomniane granice wytycza natomiast sam wybór rozstrzygnięcia, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości. Pozostaje on poza kontrolą sądowo - administracyjną, która obejmuje wyłącznie kryterium legalności określone we wskazanym wyżej art. 1 § 1 i § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Mając za podstawę powyższe kryteria, należy zauważyć, że zaskarżone decyzje mają oparcie w zebranym materiale dowodowym. Organy wojskowe orzekające w sprawie wskazały, iż z uwagi na postanowienia Decyzji Budżetowej nr [...] na 2009 r. Ministra Obrony Narodowej, wprowadzającej redukcję wydatków budżetowych w resorcie obrony narodowej, została ograniczona liczba przyjęć na stanowiska żołnierzy zawodowych. Taka sytuacja powoduje, że przestała występować przesłanka "potrzeb sił zbrojnych" wyrażona w treści art. 9 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, bowiem jest oczywiste, że Siły Zbrojne nie mogą powoływać do zawodowej służby wojskowej żołnierzy, na których utrzymanie nie mają środków. W sytuacji, gdyby - mimo braku środków - powoływano żołnierzy do zawodowej służby wojskowej, to wówczas narażonoby państwo na utratę zaufania obywateli i straty finansowe, związane z brakiem możliwości wypłaty należności. Organy wojskowe orzekające w sprawie słusznie przywołały treść art. 9 ust. 3 cyt. ustawy z dnia 11 września 2003 r., uznając, iż wobec redukcji przyjęć do zawodowej służby wojskowej brak jest celowości powołania skarżącego do służby, mimo że posiada on stosowne kwalifikacje i w chwili, gdy rozpoczynał on starania o przyjęcie do służby istniało stanowisko, które mógłby objąć. Zmiana okoliczności faktycznych, które miały miejsce w trakcie postępowania spowodowała bowiem, że nie można było przyjąć skarżącego do służby. Reasumując decyzje podjęte w sprawie mają oparcie w obowiązujących przepisach prawa i są właściwie uzasadnione z przywołaniem okoliczności faktycznych, które wpłynęły na treść rozstrzygnięcia. Nie mają one cech dowolności. W ocenie Sądu za niezasadny należy uznać zarzut skarżącego, że organ II instancji naruszył przepis art. 107 § 3 Kpa. Fakt, że organ odwoławczy nie odniósł się w swoim rozstrzygnięciu do przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia o możliwości zatrudnienia go w jednej z jednostek wojskowych nie stanowi bowiem istotnego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że przedmiotowe zaświadczenie stanowiło jedynie informację o możliwości zatrudnienia skarżącego, co nie oznacza jeszcze, jak to błędnie interpretuje skarżący, obowiązku jego zatrudnienia po zakończeniu procesu rekrutacyjnego. Organ odwoławczy wskazał bowiem w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia jakie są przyczyny odmowy powołania skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Argument skarżącego, że na podstawie zaświadczenia wydanego przez dowódcę jednostki wojskowej, organ był zobowiązany do zatrudnienia skarżącego jest nietrafny. Wypada bowiem zauważyć, że zgodnie z art. 9 ust. 3 pkt. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych jedynym organem właściwym do powołania do zawodowej służby wojskowej w korpusie oficerów i podoficerów zawodowych jest dyrektor departamentu Ministerstwa Obrony Narodowej właściwego do spraw kadr, a dokonuje on tego uwzględniając potrzeby Sił Zbrojnych. Tym samym, za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia przez organ art. 8 Kpa ( zasada zaufania obywatela do organów Państwa ), bowiem Minister Obrony Narodowej nie zapewniał skarżącego o zamiarze jego zatrudnienia po zakończeniu procesu rekrutacji i nie miał obowiązku powołania go do zawodowej służby wojskowej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.