II SA/Wa 1464/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2018 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2016/2017 postanawia: odmówić przyznania S. W. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2018 r. oddalił skargę S. W. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego na rok akademicki 2016/2017. Wraz z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia powyższego orzeczenia, który opłacił, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. We wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z babcią - W. D. Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności. Podniósł natomiast, że ma kredyt w wysokości ponad 100.000 zł, który spłaca limitem kredytowym na rachunku. Obecnie poszukuje pracy. Wskazał, że na dochód gospodarstwa domowego składa się jedynie emerytura babci w wysokości 2.700 zł. Do stałych kosztów utrzymania zaliczył: spłaty rat kredytu w wysokości około 2.000 zł, opłaty za telefon - 300 zł, czynsz - 532,55, opłaty za media - 500 zł, koszty zakupu leków - około 300 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawca wskazał, że opłaty za studia pokrył z otrzymanego kredytu, wszystkie rachunki za mieszkanie pokrywa babcia, otrzymuje pieniądze od matki - w miesiącu lutym - 500 zł, w marcu łącznie 1.500 zł. Do pisma dołączył kserokopie: faktur za gaz, decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2018 r. ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości na 2018 r., zawiadomienia o wysokości opłat za mieszkanie od dnia [...] kwietnia 2017 r., faktury za energię elektryczną, wyciągu z konta bankowego. Do pisma z dnia 30 maja 2018 r. dołączył kserokopię PIT-8C. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Z oświadczenia skarżącego wynika, że pozostaje na utrzymaniu babci, która otrzymuje emeryturę w wysokości 2.700 zł oraz otrzymuje pieniądze od matki w kwocie 500 - 100 zł miesięcznie. Jednocześnie, jak wynika ze złożonego wyciągu z rachunku bankowego, wnioskodawca obraca dużymi kwotami, które są przekazywane na jego rachunek bankowy z rachunku brokerskiego, jako wolne środki, np. w dniu 21 marca 2018 r. na konto bankowe strony wpłynęła kwota 24.902,50 zł., w dniu 26 marca 2018 r. - kwota 22.143,30 zł. Nadto w dniu 27 marca 2018 r. skarżący otrzymał od matki 1.000 zł i w tym samym dniu złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika z kserokopii PIT-8C za 2017 r. skarżący osiągnął przychód w wysokości 2.196.394,72 zł, choć koszty jego uzyskania były wyższe i strata z tego tytułu wyniosła 86.654,98 zł. Należy podkreślić, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I OZ 819/10, LEX nr 742076). Nadto z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05 dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, iż żyje w ubóstwie i nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.