II SA/Wa 1476/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Asesor WSA, Jarosław Trelka, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 marca 2006 r. sprawy ze skargi D. A. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia[...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku 1. - oddala skargę 2. - zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A.P. z Kancelarii Adwokackiej w W. ul. [...] nr [...] – tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) oraz kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa 80/100) stanowiącą 22 % podatku VAT. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r. znak: [...] wydaną na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), którą odmówił D.A. przyznania świadczenia w szczególnym trybie, w dalszej treści uzasadnienia zwanej rentę specjalną. W uzasadnieniu podał, że rentę specjalną Prezes Rady Ministrów przyznaje osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, niezdolnej do pracy z uwagi na wiek lub stan zdrowia, o ile w sprawie występują inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. Mogą to być m.in. zasługi w dziedzinie kultury, sportu, działalności społecznej itp. albo szczególne zdarzenie losowe. Okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania D. A. renty specjalnej. D. A. lat [...] jest od 2002 r. zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Od dziecka pomagał rodzicom w gospodarstwie rolnym. Zawodowo pracował z przerwami w latach 1976 do 2000 r. W 2002 r. ubiegał się bezskutecznie w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie prawa do renty inwalidzkiej. Jak sam podaje, do jego szczególnych osiągnięć należy zaliczyć, że jako więzień sumienia w 1984 r. swoją postawą mógł się przyczynić do zwiększenia pokoju i bezpieczeństwa w kraju, gdyż nie popierał Układu Warszawskiego. Ze względu bowiem na swoje przekonania religijne odmówił pełnienia zasadniczej służby wojskowej i za to w 1984 r. skazany został na karę pozbawienia wolności [...] lat. Jako [...] bierze udział w ogólnoświatowej kampanii wychowawczej, pomaga wielu ludziom jako wolontariusz na terenie N. S. i okolicach. W 1997 r. podczas powodzi brał czynny udział w niesieniu poszkodowanym pomocy. Przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N.S. zaliczony został do lekkiego stopnia niepełnosprawności (orzeczenie z dnia [...] lipca 2004 r.), na okres do lipca 2007 r. Z informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. S. wynika, że D.A. mieszka wraz z żoną i córką – uczennicą gimnazjum. Żona pracuje jako [...] z pensją [...] zł netto miesięcznie. Dochód rodziny stanowi jeszcze dodatek rodzinny na dziecko w wysokości [...] zł i dotacje do kosztów utrzymania mieszkania w wysokości 41 zł miesięcznie. Córka korzysta ponadto z pomocy w formie obiadów w stołówce szkolnej od [...]. do [...]. Rodzina otrzymuje także zasiłki okresowe od [...] do [...]r. po [...] zł miesięcznie, od [...] do marca [...]r. po [...] zł, w kwietnia [...] zł oraz zasiłki celowe w m-cu wrześniu [...]zł, w październiku i listopadzie po [...]zł, w styczniu [...] zł i kwietniu w wysokości [...]zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. A. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji z dnia[...] czerwca 2005 r., zarzucając sprzeczność z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa, a także naruszających art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu. Podkreślił, że konwencja ta zakazuje dyskryminacji z jakichkolwiek przyczyn, m.in. z przekonaniami religijnymi. Zdaniem skarżącego, spełnia on wszystkie wymagania określone w powołanym art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, do przyznania mu renty specjalnej, a mianowicie: ─ znajduje się w trudnej sytuacji bytowej, ─ legitymuje się wybitnymi zasługami w dziedzinie praw człowieka, bowiem swoją postawą w 1984 r. przyczynił się do tego, że dzisiaj żyjemy w wolnym kraju, ─ jako wolontariusz pomaga ludziom na terenie N. S.i okolicach prowadzić "sensowniejsze życie". W odpowiedzi na odwołanie Prezes Rady Ministrów, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej odddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Rozpatrując skargę p. D. A. pod tym kątem, Sąd nie stwierdził, aby Prezes Rady Ministrów, podejmujący zaskarżoną decyzję w przedmiocie odmowy przyznania oskarżonemu renty specjalnej, dopuścił się naruszenia prawa materialnego, ewentualnie przepisów postępowania administracyjnego, w stopniu w jakim mogłoby to mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia. Podstawę materialnoprawną odmowy przyznania skarżącemu renty specjalnej stanowił przepis art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Z użytego w tym przepisie sformułowania "może przyznać" wynika, że podejmowane na tej podstawie decyzje mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ decyzyjny posiada swobodę działania i możliwości wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy. Do oceny Prezesa Rady Ministrów należało zatem podjęcie decyzji o odmowie bądź przyznaniu skarżącemu renty specjalnej. Sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona. Nie obejmuje ona bowiem celowości zaskarżonej decyzji. Sąd może zatem tylko badać, czy decyzja nie nosi cech dowolności, a więc czy organ decyzyjny zebrał cały materiał dowody i dokonał wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy po wszechstronnym i dogłębnym rozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W ocenie Sądu, decyzjom Prezesa Rady Ministrów nie można przypisać przekroczenia granic uznania administracyjnego. Zaskarżone decyzje zostały wydane po należytym zebraniu materiału dowodowego i są należycie uzasadnione, a przez to niezawierające cech dowolności. Z treści powołanego przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynika, że przyznanie przez Prezesa Rady Ministrów renty specjalnej może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W rozpoznawanej sprawie Prezes Rady Ministrów prawidłowo ustalił, że sytuacja bytowa skarżącego i jego rodziny jest trudna. Utrzymuje się on wraz z żoną i małoletnią córką, uczennicą gimnazjum, z wynagrodzenia jakie otrzymuje jego żona z tytułu zatrudnienia jako [...] oraz stałych świadczeń socjalnych, szczegółowo opisanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ również prawidłowo ustalił, że skarżący nie legitymuje się żadnymi wybitnymi zasługami w jakiejkolwiek dziedzinie, jak również nie dotknęły go szczególne zdarzenia losowe, uzasadniające przyznanie renty specjalnej. Stan jego zdrowia – jak to wynika z treści orzeczenia z dnia [...] lipca 2004 r. wydanego przez Państwowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w N. S., tylko w nieznacznym stopniu narusza sprawność organizmu na okres do[...] lipca 2007 r. i w związku z tym skarżący zdolny jest do zatrudnienia na otwartym rynku pracy. Sąd uznał także, że Prezes Rady Ministrów przy podejmowaniu zaskarżonych decyzji przestrzegał reguł procedury administracyjnej, a więc przestrzegał zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), podejmując wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wreszcie w sposób wyczerpujący zebrał, rozpatrzył i ocenił cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 kpa. Skarga nie zawiera usprawiedliwionej podstawy, gdyż zaskarżona decyzja zapadła bez naruszenia przepisów prawa materialnego i procedury administracyjnej. W sprawach, w których ustawodawca pozostawia rozstrzygnięcie uznaniu organom administracji, kontrola Sądu ogranicza się do badania, czy organ przyznając lub odmawiając świadczenia, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Najczęściej uchybienia w tym zakresie zawiera decyzja wydana bez należytego zebrania materiału dowodowego lub nienależycie uzasadniona, a przez to zawierająca cechy dowolności. Zarzutów takich nie dopatrzył się Sąd kontrolujący legalność zaskarżonej decyzji Prezesa Rady Ministrów i dlatego też, na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.