II SA/Wa 1477/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Adam Lipiński, Asesor WSA - Jarosław Trelka, Protokolant - Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi G. M. na postanowienie Komisji do Spraw Służby Zastępczej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odstąpienia od rozpatrzenia odwołania - stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, - zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości Wnioskiem z dnia 30 marca 2007 r., G. M. zwrócił się o skierowanie go do odbywania służby zastępczej. Komisja Wojewódzka do Spraw Służby Zastępczej w L. orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.), odmówiła przeznaczenia G. M. do odbywania zastępczej służby wojskowej. Uzasadniając swoją decyzję podała, że skarżący zarówno we wniosku, jak i na posiedzeniu komisji nie wykazał, iż kieruje się głęboko ugruntowanymi przekonaniami moralnymi i w jego wypowiedziach nie odnaleziono również rzeczywistego związku pomiędzy przekonaniami religijnymi albo wyznawanymi przez niego zasadami moralnymi, a niemożnością pełnienia służby wojskowej. Poborowy – zdaniem Komisji – koncentruje się na własnych lękach i obawach i są to jego prywatne odczucia, nie zaś zasady, które mogłyby go kwalifikować do służby zastępczej. Ponadto nie potrafił on wykazać, w jaki sposób poprzez kontakt z bronią zostanie naruszony jego system wartości, bowiem jego główną wartością jest wolność. Wyrażanie takich opinii, bez wskazania zasad, które powodowałyby rzeczywisty konflikt pomiędzy obywatelską powinnością obrony kraju, a obywatelskim prawem do wolności świadczy – zdaniem Komisji – o przytoczeniu powyższych argumentów tylko na użytek postępowania w rozpoznawanej sprawie. Powyższe orzeczenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 16 maja 2007 r. W odwołaniu z wpisaną datą 24 maja 2007 r. i ze stemplem Wojewódzkiego Urzędu Pracy z datą 31 maja 2007 r. do Komisji do Spraw Służby Zastępczej, skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu i stwierdził, że w trakcie rozmowy z Komisją nie był poruszany temat religii i nie to było przyczyną jego wniosku o skierowanie go do zastępczej służby wojskowej. Ponadto nie jest dla niego zrozumiałe, dlaczego wyznawane przez niego zasady moralne nie są dla Komisji przekonywujące, zaś co do korzystania z broni wykazał, iż jest to – jego zdaniem – używanie przemocy, bowiem służy do podporządkowania drugiego człowieka. Reasumując, broń w jego ocenie to zło, a on jest wyznawcą dobra i osobą miłującą pokój, harmonię oraz spokój pomiędzy ludźmi. Przemoc natomiast i konflikty zbrojne są niewłaściwą formą rozwiązywania problemów. Komisja do Spraw Służby Zastępczej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 134 k.p.a., odstąpiła od rozpatrzenia odwołania od orzeczenia Komisji Wojewódzkiej do Spraw Służby Zastępczej w L. z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] i w uzasadnieniu stwierdzono, że powyższe orzeczenie doręczono skarżącemu w dniu 16 maja 2007 r., a odwołanie złożył on w dniu 31 maja 2007 r., tj. po 15 dniach od jego doręczenia. Został więc uchybiony ustawowy termin do złożenia odwołania, który zgodnie z art. 13 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy o służbie zastępczej wynosi 14 dni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący G. M. nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i stwierdził, że czuje się zlekceważony oraz rozgoryczony działaniem organu, bowiem opóźnienie nastąpiło tylko o jeden dzień. W odpowiedzi na skargę Komisja do Spraw Służby Zastępczej wniosła o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodała, że stosownie do treści art. 134 k.p.a., organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Warunkiem bowiem skuteczności odwołania jest zachowanie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od dnia doręczenia decyzji, zaś w orzeczeniu organu pierwszej instancji znalazło się pouczenie o wniesieniu odwołania i sam skarżący nie podważa faktu wniesienia odwołania po terminie oraz nie wniósł o jego przywrócenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w myśl którego Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o służbie zastępczej (Dz. U. Nr 223, poz. 2217 ze zm.), do postępowania w sprawach określonych w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) – zwanej dalej k.p.a., o ile ustawa nie stanowi inaczej. Przepis art. 13 ust. 1 ustawy o służbie zastępczej wyznacza czternastodniowy termin do wniesienia przez poborowego i wojskowego komendanta uzupełnień odwołania od orzeczenia komisji wojewódzkiej. Z uwagi na brak odrębnych rozwiązań regulujących kwestię postępowania organu odwoławczego w sprawie odwołania, należy stosować przepisy k.p.a. Zatem w pierwszej kolejności organ odwoławczy powinien zbadać kwestię dopuszczalności odwołania oraz termin jego wniesienia zgodnie treścią art. 134 k.p.a. W przypadku uchybienia którejkolwiek z wymienionych wyżej przesłanek organ stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Należy zauważyć, że cytowany przepis zawiera zamknięty katalog orzeczeń organu odwoławczego, co oznacza, że nie jest on uprawniony do wydania postanowienia o sentencji innej niż w nim wymienione, a konkretnie – jak w niniejszej sprawie – o odstąpieniu od rozpatrzenia sprawy. Konsekwencją wydania przez organ administracji orzeczenia bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa jest wyeliminowanie takiego orzeczenia z obrotu prawnego jako nieważnego na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Podkreślić również należy, że Komisja do Spraw Służby Zastępczej podejmując decyzję administracyjną w sprawach dotyczących przeznaczania do służby zastępczej jest związana rygorami procedury administracyjnej, określającej jej obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Musi przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), której realizacja wymaga, aby dopuścić jako dowód w sprawie wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego, a nie jest sprzeczne z prawem (art. 75 k.p.a.). Ponadto jest zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie nie została dostatecznie wyjaśniona przez organ kwestia terminu wniesienia odwołania. Skarżący wprawdzie nie kwestionuje uchybieniu terminu, ale nie można wykluczyć, że nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji swego postępowania. Wprawdzie bezspornym jest (a wynika to z podpisanego przez ojca skarżącego potwierdzenia odbioru orzeczenia organu I instancji), że orzeczenie to doręczono stronie skarżącej w dniu 16 maja 2007 r. Natomiast organ odwoławczy nie zwrócił uwagi na to, że odwołanie datowane jest na dzień 24 maja 2007 r., zaś ze stempla Wojewódzkiego Urzędu Pracy w L. wynika, że wpłynęło ono dopiero w dniu 31 maja 2007 r., a więc już po terminie. Jednak organ w żaden sposób nie wyjaśnił, czy odwołanie zostało doręczone przez skarżącego osobiście w dniu 31 maja 2007 r., czy też drogą pocztową, co mogłoby oznaczać, iż odwołanie wniesione zostało w terminie. Zauważyć bowiem należy, że na rozprawie przed sądem pełnomocnik organu podała do protokołu, iż zgodnie z zaleceniami, na prezentacie organu pierwszej instancji powinna być zamieszczona odręcznie adnotacja o treści: "doręczono osobiście", o ile taki fakt miał w rzeczywistości miejsce. Tymczasem na powyższym dokumencie brak jest adnotacji o powyższym brzmieniu. I nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia powyższej wątpliwości oświadczenia pełnomocnika, że jeden z pracowników organu drugiej instancji ustalił telefonicznie, iż skarżący dostarczył odwołanie osobiście, skoro na tę okoliczność nie sporządzono np. zapisku urzędowego, a pełnomocnik organu nie potrafił podać jego personaliów. Reasumując, w trakcie ponownego rozpatrywania sprawy organ powinien sprawdzić i usunąć wszelkie wątpliwości związane ze sposobem i terminem wniesienia odwołania. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 w zw. z art. 152 i art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.