II SA/Wa 148/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku [...] Sp. z o.o. z/s [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. z/s [...] na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. [...] Sp. z o.o. z/s [...] przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uczyniła decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], utrzymującą w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika "[...]", autorstwa [...] (numer ewidencyjny w wykazie [...]). W skardze na powyższą decyzję strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Uzasadniając swoje żądanie podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji oznaczałoby dla niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody związanej z poniesionymi kosztami druku ww. podręcznika, koniecznością przechowania i ewentualnej późniejszej utylizacji jego egzemplarzy oraz utraconych korzyści, w związku z niemożnością dalszej sprzedaży. Ponadto strona skarżąca zwróciła uwagę, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty pozycji rynkowej podręcznika. Dodała, że wykonanie zaskarżonej decyzji oznaczałoby także duże problemy dla szkół, związane z brakiem możliwości zachowania ciągłości nauczania zajęć komputerowych w klasach [...] według jednego podręcznika i programu nauczania. Może również narazić szkoły na koszty związane z zakupem dodatkowych podręczników. Minister Edukacji Narodowej w odpowiedzi na skargę stwierdził, że trudno jest się doszukać niebezpieczeństwa powstania po stronie skarżącej szkody związanej z funkcjonowaniem w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji, bowiem w sytuacji, gdy podręcznik został już zakupiony przez szkoły ze środków z dotacji celowej z budżetu państwa, to dopiero od roku szkolnego 2018/2019 podręcznik w obecnej postaci (wraz z płytą CD), nie będzie mógł być wybierany przez nauczycieli do realizacji programów nauczania jako podręcznik, chociaż nadal będzie mógł być wybierany jako materiał dydaktyczny, a szkoła nadal będzie mogła kontynuować nauczanie z zastosowaniem tej publikacji. Organ stwierdził, że nie zamieścił na stronie internetowej urzędu MEN informacji o terminie, po upływie którego książka nie będzie mogła być uwzględniana w zestawie podręczników, o którym mowa w art. 22ab ust. 4 pkt 1 ustawy o systemie oświaty, jako podręcznik. Strona skarżąca w piśmie z dnia 24 lutego 2016 r., ustosunkowując się do argumentów przedstawionych przez organ, podniosła m.in., że książka, która nie jest podręcznikiem dopuszczonym do użytku szkolnego przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, ma znacznie gorsze warunki rynkowe, bowiem dyrektorzy wymagają od nauczycieli podania numeru dopuszczenia podręcznika. Z tego względu dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego ma duże znaczenie dla wydawnictw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłaby dla strony wywołać taka decyzja, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Złożenie wniosku nie oznacza jednak automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków wynikających z decyzji administracyjnej. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek, warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Wyjaśnić należy, że pojęcie szkody w świetle art. 61 § 3 cytowanej ustawy, rozumieć należy jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona stronie przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Z kolei przesłanka "spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" winna być rozumiana z uwzględnieniem specyfiki aktu administracyjnego, którego dotyczy wniosek o wstrzymanie. Tak więc odwrócenie skutków wywołanych wykonaniem zaskarżonej decyzji musi być trudniejsze niż zwykle w tego rodzaju przypadkach. Obowiązek dowodzenia w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy. Sąd ocenia jedynie, czy wskazana przez stronę szkoda ma rzeczywiście znaczny rozmiar. Ponadto, niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków musi grozić skarżącemu (a nie innemu podmiotowi - w niniejszej sprawie - szkołom). W ocenie Sądu, strona skarżąca nie uprawdopodobniła możliwości zaistnienia w niniejszej sprawie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Analiza powołanych przez stronę skarżącą we wniosku okoliczności nie daje podstaw do stwierdzenia, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 powołanej ustawy, umożliwiające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...]. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że strona skarżąca nie określiła konkretnie i w sposób wymierny, jak znaczącą szkodę może ponieść. Wskazała jedynie, że poniesie koszty druku ww. podręcznika, jego przechowywania i ewentualnej utylizacji oraz utraci korzyści w związku z niemożnością jego sprzedaży. Dalej strona skarżąca zaznaczyła, że dla szkół, które zakupiły podręcznik oznacza to szkodę związaną z kosztami zakupu dodatkowych podręczników zastępujących przedmiotowy podręcznik. Ponadto podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki w postaci utraty pozycji rynkowej ww. podręcznika oraz niemożliwe do odwrócenia problemy związane z brakiem możliwości zachowania ciągłości nauczania zajęć komputerowych. Rozpoznając złożony wniosek, należy mieć jednak na uwadze, że strona skarżąca nie wskazała konkretnych danych, pozwalających ocenić Sądowi, że wielkość ewentualnej szkody może być znaczna, a odwrócenie skutków wywołanych wykonaniem zaskarżonej decyzji będzie trudniejsze niż zwykle w tego rodzaju przypadkach. Zdaniem Sądu, bez przedstawienia konkretnych kwot i stosownych dokumentów, dotyczących sytuacji finansowej Spółki, nie jest możliwa ocena wniosku pod kątem spełnienia warunków uzasadniających wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Podnieść też trzeba, iż rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu Sąd nie bada jego zgodności z prawem, a jedynie ocenia, czy zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.