II SA/Wa 1484/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. W dniu [...] listopada 2009 r. Dyrektor Izby Celnej w O., mając za podstawę art. 223 ust. 1 i 4 oraz art. 115 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. nr 168, poz. 1323), mianował J. W. z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej. Akt mianowania został doręczony stronie w dniu 26 listopada 2009 r. W piśmie z dnia [...] listopada 2010 r., skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w O., J. W. wyraziła swoje niezadowolenie z faktu mianowania jej na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej, wnosząc o mianowanie na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych. Wskazała, że w okresie od maja 2004 r. do grudnia 2007 r. zajmowała stanowiska, które wiązały się z podporządkowaniem służbowym, a mianowicie od maja 2004 r. do stycznia 2006 r. pełniła funkcję [...], natomiast od stycznia 2006 r. do grudnia 2007 r. była [...], pozostając w tych okresach w służbie stałej. W jej ocenie, zostały spełnione warunki z art. 223 ust. 3 pkt 2 ww. ustawy o Służbie Celnej, pozwalające na mianowanie jej na stopień służbowy komisarza celnego w korpusie oficerów młodszych. W dniu [...] listopada 2010 r. J. W. sformułowała do Dyrektora Izby Celnej w O. pismo, w którym wyjaśniła, że jej pismo z dnia [...] listopada 2010 r. powinno być skierowane do Szefa Służby Celnej, jako organu II instancji, ponieważ stanowi ono odwołanie od aktu mianowania jej z dniem [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] Szef Służby Celnej, stosując art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w zakresie określenia korpusu. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że o ostatecznym charakterze aktu mianowania jako decyzji administracyjnej, podlegającej kontroli sądowoadministracyjnej, przesądził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 8 czerwca 2010 r. o sygn. akt II PZP 5/10, stąd też akt mianowania J. W. z dnia [...] listopada 2009 r. nie zawierał pouczenia o sposobie jego zaskarżenia. Organ stwierdził, że wada ta nie mogła szkodzić stronie, dlatego też w niniejszej sprawie mogła ona skutecznie dopełnić aktu wniesienia odwołania w każdej chwili, gdyż nie utraciła prawa do dopełnienia tej czynności w myśl wyraźnego przepisu prawa. Powyższe wynika z faktu, iż w takich przypadkach 14-dniowy termin na wniesienie odwołania na tę decyzję "nie biegnie", zatem przyjmuje się, że gdy strona wnosi odwołanie, wnosi je skutecznie, jeżeli nawet uchybiła terminowi. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołania w zakresie mianowania na stopień służbowy, Szef Służby Celnej wskazał, że obowiązek nadania nowego stopnia służbowego funkcjonariuszom Służby Celnej w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. wynikał z przepisu art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, w myśl którego w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie ustawy kierownik urzędu dokona mianowań funkcjonariuszy na stopnie służbowe. Zadaniem organu, zgodnie z art. 223 ust. 2-6 powołanej ustawy, było zatem umieścić danego funkcjonariusza w odpowiednim korpusie, precyzyjnie wskazanym w ustawie, w zależności od dotychczasowego stopnia lub zajmowanego stanowiska bądź pełnionych obowiązków. W niniejszej sprawie strona domagała się mianowania na stopień służbowy w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej na podstawie art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy zajmował stanowisko, które wiązało się z podporządkowaniem służbowym funkcjonariuszy celnych lub pracowników, bądź pełnił obowiązki na tym stanowisku oraz pełnił służbę w służbie stałej w stopniu innym niż wymieniony w pkt 1 i w ust. 2 ustawy – określa się stopień w korpusie oficerów młodszych Służby Celnej. Tymczasem w niniejszej sprawie przepis art. 223 ust. 3 pkt 2 ustawy nie mógł mieć zastosowania, bowiem dotyczy on funkcjonariusza, który spełniał wskazane w nim wymogi w okresie bezpośrednio poprzedzającym dzień wejścia w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. dzień 31 października 2009 r. Natomiast funkcjonariuszowi celnemu, który przed dniem wejścia w życie ustawy pełnił służbę w stopniu [...] (jak zainteresowana), starszego dyspozytora celnego albo dyspozytora celnego, w myśl art. 223 ust. 4 powołanej ustawy, określa się stopień w korpusie aspirantów Służby Celnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 2313/11 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2011 r. oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia Sąd wskazał, że zgodnie z treścią art. 129 § 2 K.p.a, odwołanie od decyzji organu I instancji wnosi się za pośrednictwem tegoż organu do organu II instancji w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji organu I instancji. Natomiast w myśl art. 16 § 1 K.p.a., decyzja organu I instancji, od której nie wniesiono w zakreślonym terminie odwołania, staje się ostateczna. WSA w Warszawie podniósł, że w rozpoznawanej sprawie J. W. wniosła odwołanie od aktu mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. na stopień służbowy [...] w korpusie aspirantów Służby Celnej (doręczonego jej w dniu 26 listopada 2009 r.) w dniu [...] listopada 2010 r., a więc prawie po upływie roku od dnia doręczenia jej tego aktu. Sąd wskazał, że wprawdzie, składając odwołanie, strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu na dokonanie tej czynności, niemniej organ odwoławczy dostrzegł tę kwestię, wskazując jedynie, że J. W. nie została w akcie mianowania w żaden sposób pouczona o przysługujących jej środkach zaskarżenia, dlatego też – zdaniem organu – nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Sąd uznał, że stanowisko organu odwoławczego, według którego w rozpoznawanej sprawie nie doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od aktu mianowania wydanego przez organ I instancji, jest błędne. WSA w Warszawie podniósł, iż bezspornym jest, że skarżąca uchybiła terminowi do złożenia odwołania, tak jak i bezspornym jest brak pouczenia przez organ w akcie mianowania o przysługującym stronie środku zaskarżenia. Twierdzenie organu, że z uwagi na brak stosownego pouczenia w akcie mianowania do uchybienia terminu nie doszło, jest nieprawidłowe i narusza wprost dyspozycję art. 129 § 2 K.p.a. Przepis ten ustanawia czternastodniowy termin do złożenia odwołania, który nie podlega ani wydłużeniu, ani skróceniu, może być on natomiast przywrócony na wniosek strony w trybie określonym w art. 58 i art. 59 K.p.a. Ustawodawca nie przyznał zatem organowi kompetencji do przywrócenia uchybionego terminu z urzędu, ani też nie dał mu możliwości "zakwalifikowania" czynności dokonanej z uchybieniem powyższego terminu, jako czynności dokonanej w terminie. Działanie takie mogłoby bowiem skutkować naruszeniem zasady trwałości decyzji ostatecznych. Sąd zgodził się z organem, że brak pouczenia w akcie mianowania nie może szkodzić stronie, wyjaśnił, że przepis art. 112 K.p.a., zgodnie z którym błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, stanowi jedynie podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie zastępuje zaś w żadnym razie przepisu art. 129 § 2 K.p.a. W ocenie Sądu, skoro zatem strona nie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, Szef Służby Celnej winien w niniejszej sprawie stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia w trybie art. 134 K.p.a. Tymczasem organ odwoławczy sprawę rozpoznał merytorycznie w sytuacji, gdy zarówno w dniu wniesienia odwołania, jak i w dniu wydania zaskarżonej decyzji akt mianowania korzystał już z przymiotu ostateczności. Stąd też, zdaniem Sądu, doszło do rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż organ rozpoznał środek odwoławczy wniesiony z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, a tym samym dokonał weryfikacji w postępowaniu odwoławczym decyzji, od której nie przysługiwał już środek zaskarżenia. W ocenie Sądu, takie działanie organu godzi w przewidzianą w art. 16 § 1 K.p.a. zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych i pozwala na stwierdzenie, że zaskarżona decyzja Szefa Służby Celnej została wydana z rażącym naruszeniem prawa. WSA w Warszawie wskazał, że wykazane przyczyny nieważności zaskarżonej decyzji stanowią okoliczność przesądzającą treść dokonanego rozstrzygnięcia. Pismem z dnia 19 marca 2012 r. J. W. zwróciła się do Szefa Służby Celnej z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia w trybie art. 58 K.p.a, podnosząc że jej odwołanie z dnia [...] listopada 2010 r. zostało złożone w terminie, uwzględniając jednak uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2012 r. wnosi o przywrócenie terminu i ponowne merytoryczne rozpatrzenie odwołania z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie mianowania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazała, że akt mianowania nie zawierał pouczenia co do prawa złożenia odwołania, nie zawierał też pouczenia o konieczności złożenia prośby o przywrócenie terminu. O takiej konieczności strona dowiedziała się z ww. wyroku WSA w Warszawie. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] Szef Służby Celnej, działając na podstawie art. 134 K.p.a. oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w związku ze złożonym przez J. W. odwołaniem z dnia [...] listopada 2010 r. od aktu mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ wyjaśnił, że akt mianowania Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] listopada 2009 r. został doręczony J. W. w dniu 26 listopada 2009 r. Biorąc powyższe pod uwagę, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania do organu II instancji upłynął z dniem 10 grudnia 2009 r., natomiast wymienione odwołanie od ww. aktu mianowania ww. złożyła w Izbie Celnej w O. w dniu 17 listopada 2010 r., a więc po upływie 11 miesięcy od dnia doręczenia aktu mianowania, a zatem z przekroczeniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 K.p.a. Funkcjonariusz w odwołaniu tym nie zawarł wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Tym samym Szef Służby Celnej uznał, że w rozpoznawanej sprawie należało stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a brak wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz związany z tym brak możliwości zastosowania przez organ odwoławczy procedur określonych w art. 58 K.p.a. uniemożliwił merytoryczne rozpoznanie wniesionego odwołania. Pismem z dnia 13 lipca 2012 r. J. W. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Szefa Służby Celnej z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...], zarzucają mu naruszenie art. 58 § 1 i § 2 K.p.a oraz art. 59 § 1 i § 2 K.p.a. Skarżąca podkreśliła, że pismem z dnia [...] marca 2012 r. wniosła o przywrócenie terminu i ponowne merytoryczne rozpatrzenie jej odwołania z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie mianowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uwzględnienie, wyjaśniając że skarżąca pismem z dnia [...] marca 2012 r. zwróciła się do Szefa Służby Celnej z wnioskiem o przywrócenie terminu i ponowne merytoryczne rozpatrzenie odwołania z dnia [...] listopada 2010 r. w sprawie mianowania, jednakże, w wyniku przeoczenia organu, przedmiotowy wniosek nie został dołączony do akt postępowania, co spowodowało wydanie przez Szefa Służby Celnej zaskarżonego postanowienia z dnia [...] czerwca 2012 r., stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Po zapoznaniu się z treścią skargi złożonej na ww. postanowienie, Szef Służby Celnej w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał postanowienie nr [...] o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania od aktu mianowania z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinno zostać wyeliminowane z obrotu prawnego, jako wadliwe. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy wydając skarżone postanowienie organ uwzględnił całokształt sprawy, a w szczególności, czy wziął pod uwagę fakt wniesienia przez skarżącą wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, jak również oświadczenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę prowadzą do wniosku, iż organ wydając skarżone postanowienie przeoczył, a w wyniku tego nie rozpoznał, wniosku strony o przywrócenie terminu. Jak również wynika z powyższego oświadczenia organu, wniosek o przywrócenie terminu został już rozpoznany pozytywnie dla strony skarżącej. W związku z powyższym, uznając że skarżone postanowienie narusza prawo, bowiem wydane zostało bez uwzględnienia całokształtu okoliczności sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane w myśl art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.