II SA/Wa 1489/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski Sławomir Fularski Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2011 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] października 2010 r. 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. M. R. złożył do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o przyznanie mu świadczenia w drodze wyjątku w postaci renty z tytułu niezdolności do pracy. Po rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] października 2010 r. odmówił przyznania żądanego świadczenia i następnie rozpatrując wniosek zainteresowanego o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2010 r. W wyniku skargi M. R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1946/10 uchylił decyzję organu z dnia [...] listopada 2010 r. z przyczyn proceduralnych. Po uprawomocnieniu się powyższego wyroku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] października 2010 r. Organ ustalił, iż M. R. urodził się w 1960 roku. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2010 r. został uznany za trwale niezdolnego do pracy od dnia 8 stycznia 2008 r. Legitymował się łącznym okresem ubezpieczenia w wymiarze: 20 lat, 4 miesięcy i 19 dni. Na ostatnie dziesięciolecie, przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, okres składkowy zainteresowanego wynosił zamiast wymaganych 5 lat - 3 lata, 10 miesięcy i 18 dni. Wystąpiły przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne w okresach od dnia 28 lipca 1989 r. do dnia 30 czerwca 1992 r. i od dnia 9 stycznia 1994 r. do dnia 3 października 2000 r. to jest przez okres ponad 20 lat. W ocenie organu, analiza przebiegu ubezpieczenia przeprowadzona pod kątem art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2004 r. Nr 23, poz. 353 ze zm.) prowadzi do wniosku, że niespełnienie warunków na zasadach ogólnych, nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem w wyżej wymienionych okresach nieświadczenia składek na ubezpieczenie społeczne, nie była ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy, która uniemożliwiałaby podjęcie M. R. zatrudnienia. Całkowita niezdolność do pracy powstała u niego znacznie później – od dnia 8 stycznia 2008 r. Zatem wcześniej nie istniały przeciwwskazania, uniemożliwiające kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych. M. R. zaskarżył powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 23, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione. Art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego, jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełniania wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia (jak np. zachowania wymaganych okresów w opłacaniu składek) przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy. Podkreślenia wymaga okoliczność, że pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie, ale zaistnienie w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niemożność uzyskania danego świadczenia w trybie zwykłym. W niniejszej sprawie organ nie wyjaśnił szeregu okoliczności, które w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie są istotne dla rozstrzygnięcia. Takie wady w rozpatrywaniu sprawy naruszają zasady postępowania administracyjnego określone w art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i w konsekwencji art. 107 § 3 Kpa. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż od dłuższego czasu M. R. cierpi na wady narządu ruch, które to schorzenie w rezultacie spowodowało [...] i od dnia 8 stycznia 2008 r. całkowitą trwałą niezdolność do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2010 r.). W aktach sprawy znajduje się nadto orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2009 r. stwierdzające niezdolność zainteresowanego do samodzielnej egzystencji już od dnia 8 lipca 1995 r., także z powodu choroby narządu ruch. Z zebranej w aktach administracyjnych dokumentacji wynika, iż skarżący prowadził działalność gospodarczą od 1 lipca 1992 r. do końca tego roku i później od 4 października 2000 r. do 13 czerwca 2006 r. Okresów tych organ nie wskazuje jako okresu braku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne (treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji). A zatem należałoby założyć, iż mimo choroby M. R. mógł prowadzić do pewnego okresu czasu działalność gospodarczą. Należało zatem zbadać od kiedy ujawniła się u skarżącego choroba narządów ruchu i jaki był jej rozwój zanim choroba ta całkowicie i trwale uniemożliwiła M. R. wykonywanie pracy. Należy także zbadać jakie było wykształcenie skarżącego, jaki miał zawód, jaką pracę mógł wykonywać i jaką wykonywał, prowadząc własną działalność gospodarczą. Czy choroba ta ograniczała skarżącemu wykonywanie pracy zarobkowej i w jaki sposób, czy też wobec jego wykształcenia i jego umiejętności nie stanowiła ograniczeń, albo ograniczenia te nie były istotne. Organ w ogóle pomija okoliczność świadczenia przez skarżącego pracy w formie działalności gospodarczej, skupia się natomiast na okresach poprzednich. Podkreślić tu należy, iż w niniejszej sprawie przyczyną odmowy przyznania świadczenia w trybie zwykłym był brak legitymowania się odpowiednim okresem ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu przed datą powstania całkowitej i trwałej niezdolności do pracy. Dlatego, po dokonaniu wyżej wskazanych ustaleń, należy ocenić w jaki sposób ustalenia te rzutują na zdolność do wykonywania pracy w okresie od 1998 r. – 2008 r., ocenić czy mogą one stanowić usprawiedliwienie braku wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, i dopiero w oparciu o te ustalenia dokonać rozstrzygnięcia istoty sprawy. Brak dokonania powyższych ustaleń w zaskarżonych decyzjach z dnia [...] października 2010 r. i z dnia [...] maja 2011 r. spowodował konieczność ich uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ, w kierunku wskazanym w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.