II SA/Wa 149/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, WSA Adam Lipiński (spr.), Protokolant Ewa Kielak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2004 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą je decyzje z dnia [...] września 2003 r. Nr [...] 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. II SA/Wa149/04 UZASADNIENIE K. S. ur. 1942 r. starał się o rentę inwalidzką w drodze wyjątku. We wniosku podawał że: zamieszkuje w mieszkaniu spółdzielczym - lokatorskim o powierzchni 47m2 wraz z córką (1.200 zł dochodów z tytułu zatrudnienia) i zięciem (bezrobotny) oraz wnukiem (ur. 1989), przepracował około 40 lat, z czego ma udokumentowane około 30 lat, nie pracuje od 1996 r., ale przedtem występowały częste przerwy w zatrudnieniu spowodowane koniecznością opieki nad żoną (była chora psychicznie, zmarła w 1993 r. - otrzymywała rentę). W ostatnich latach nie mógł znaleźć pracy. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 2003 r. stwierdzono u K. S. częściową niezdolność do pracy, trwale, niezdolność powstała w sierpniu 2002 r. K.S. legitymował się okresem składkowy: 20 lat, 6 miesiący i 4 dni. Ostatnio był zatrudniony w od lutego do marca 1996 r. Przedtem na przestrzeni blisko jedenastu lat pracował jedynie przez około dziewięć miesięcy. Stałe zatrudnienie utracił w styczniu 1985 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...]odmówił przyznania świadczenia, argumentując swoje rozstrzygnięcie faktem częściowej niezdolności do pracy powstałym w sierpniu 2002 r. Dalej w uzasadnieniu podnosił, że trudna sytuacja materialna nie stanowi jedynego kryterium przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W prośbie o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, K. S. wnosił o weryfikacje orzeczenia lekarza orzecznika. Powoływał się na orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, które załączył. Podnosił brak środków na zakup lekarstw. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w W. z dnia [...]lipca 2003 wynika, że K. S. zaliczono do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności; stwierdzono, że wymaga kompleksowych usług opiekuńczych, używania aparatu słuchowego. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że wymaga on stałej opieki i pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych i codziennej egzystencji. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r. nr [...]utrzymał poprzednią decyzję w mocy. W uzasadnieniu podnosił, że skarżący nie spełnia wymogu całkowitej niezdolności do pracy, lekarz orzecznik stwierdził jedynie częściową niezdolność do pracy na trwale. K.S. może wykonywać określone prace, a zatem nie spełnia przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze do Sądu K. S. podniósł, że nie został pouczony o prawie do odwołania od orzeczenia lekarza orzecznika. Wskazał na orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, które pozostaje w sprzeczności z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS. Dalej podniósł swój wiek - 62 lata i liczne choroby jako przesłanki uniemożliwiające podjęcie jakiejkolwiek pracy. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, podkreślał, że lekarz orzecznik stwierdził jedynie częściową niezdolność do pracy, dlatego nie było możliwości przyznania świadczenia. Jednakże na rozprawie przyznał istnienie rozbieżności w ocenie stanu zdrowia skarżącego w obu orzeczeniach lekarskich. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Rozpoznając sprawę należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygniecie organu w obu instancjach opiera się w niniejszej sprawie na orzeczeniu lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2003 r. w którym stwierdzono u K. S. częściową niezdolność do pracy trwale i uznano, że niezdolność powstała w sierpniu 2002 roku. W aktach sprawy istnieje inne orzeczenie lekarskie - orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2003 r., w którym stwierdza się, że K. S. zaliczono do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, że wymaga on kompleksowych usług opiekuńczych, używania aparatu słuchowego, że wymaga stałej opieki i pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych i codziennej egzystencji. Ma rację skarżący w tej części swojej skargi, gdzie wskazuje na rozbieżność obu tych orzeczeń lekarskich i wnosi o weryfikację orzeczenia lekarza orzecznika ZUS. Trudno przyjąć, aby w tak krótkim okresie - trzy miesiące - stan zdrowia skarżącego był odmiennie określany przez specjalistów lekarzy. Dlatego też kwestia ta powinna być wyjaśniona przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przed podjęciem decyzji z dnia [...] września 2003 r. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii, po przeanalizowaniu wszystkich okoliczności sprawy pod kątem art. 83 ust. 1 - ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, należy rozważyć czy w niniejszej sprawie zachodzą szczególne okoliczności, czy skarżący spełnia wszystkie niezbędne warunki przewidziane w ustawie dla przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ma obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 par. 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego - oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 par. 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Reasumując, w świetle powyższych rozważań należy uznać, że organ administracji nie rozważył całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, pominął istotną dla rozstrzygnięcia sprawy rozbieżność w ocenie stanu zdrowia K. S.. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 par. 1 ppkt 1 c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w związku z treścią 83 par. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.