II SA/Wa 149/16
WyrokWSA w Warszawie2016-09-23
Skład orzekający: Janusz Walawski, Ewa Kwiecińska, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika papierowego z dołączoną płytą CD jest zasadne, jeśli płyta ta zawiera dodatkowe materiały dydaktyczne, a podręcznik nie został dostosowany do wymogów ustawy o systemie oświaty w zakresie braku odwołań do takich materiałów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że płyta CD dołączona do podręcznika papierowego, zawierająca dodatkowe materiały dydaktyczne, stanowi podstawę do cofnięcia dopuszczenia podręcznika do użytku szkolnego, jeśli podręcznik nie został dostosowany do wymogów art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy o systemie oświaty, który zakazuje odwołań do dodatkowych materiałów dydaktycznych. Sąd podkreślił, że przepisy dotyczące dopuszczania podręczników do użytku szkolnego, w tym wymóg braku odwołań do dodatkowych materiałów, mają zastosowanie również do podręczników dopuszczonych przed wejściem w życie nowelizacji, które podlegały obowiązkowi dostosowania.Stan faktyczny
Spółka złożyła oświadczenie, że jej podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego spełnia warunki określone w ustawie. Po analizie organ uznał, że podręcznik zawiera odwołania do płyty CD z dodatkowymi materiałami dydaktycznymi, co stanowi naruszenie przepisów. Minister Edukacji Narodowej cofnął dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister utrzymał w mocy swoją decyzję. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska, Maria Werpachowska, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2016 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika "[...]" autorstwa G. K. (numer ewidencyjny w wykazie [...]) – oddala skargę –
W dniu 30 marca 2015 r. [...] Sp. z o.o. (zwana dalej spółką), na mocy art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 r., poz. 811) – zwana dalej ustawą zmieniającą, złożyła oświadczenie, że podręcznik "[...] ", autorstwa G. K. , dopuszczony do użytku szkolnego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] (numer ewidencyjny w wykazie [...] ), spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a) i b) ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą.
Pismem z 5 maja 2015 r. Dyrektor Departamentu Jakości Edukacji w Ministerstwie Edukacji Narodowej poinformował spółkę o sposobie, w jaki powinny być opracowywane podręczniki, aby spełniały warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy.
Wiceprezes Zarządu Spółki w piśmie z dnia 23 maja 2015 r. wezwał Ministra Edukacji Narodowej do usunięcia naruszenia prawa poprzez wpisanie powyższego podręcznika do wykazu, o którym mowa w art. 16 ust. 11 ustawy zmieniającej, tj. do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, spełniających warunki, o których mowa w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a) i b) ustawy.
Pismem z 8 czerwca 2015 r. Zastępca Dyrektora Departamentu Jakości Edukacji MEN poinformował spółkę, że stosownie do art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej, podręcznik został dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, spełniających warunki, o których mowa w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy.
Następnie pismem z dnia 10 czerwca 2015 r., na podstawie art. 61 § 4 k.p.a., spółka została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie cofnięcia dopuszczenia do użytku szkolnego podręcznika oraz poinformowana o przysługującym prawie wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do materiałów zebranych w toku postępowania.
Minister Edukacji Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] , działając na podstawie art. 16 ust. 4 ustawy zmieniającej, cofnął dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika "[...] " autorstwa G. K. (numer ewidencyjny w wykazie [...] ).
W dniu 7 września 2015 r. spółka złożyła do Ministra Edukacji Narodowej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że zaskarżona decyzja nie zawiera uzasadnienia, dlaczego wg MEN płyta CD, która jest częścią podręcznika, ma być uznana za "dodatkowy materiał dydaktyczny", a powoływanie się na przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników (Dz. U. z 2014 r., poz. 909) – zwanego dalej rozporządzeniem, nie jest właściwe, ponieważ dotyczy ono dopuszczania nowych podręczników, a nie przypadku opisanego w art. 16 ust. 2 ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw. Ponadto stwierdzono, że odwołania w podręczniku do płyty CD sprzedawanej razem z książką w postaci papierowej, nie jest naruszeniem warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy.
Minister Edukacji Narodowej (zwany dalej Ministrem lub organem) decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą.
Organ w uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a) i b) ustawy stanowi, że podręcznik może być dopuszczony do użytku szkolnego, jeżeli nie zawiera: pytań, poleceń, zadań i ćwiczeń wymagających uzupełniania w podręczniku – w przypadku podręcznika w postaci papierowej, jak również odwołań i poleceń wymagających korzystania z opracowanych przez określonego wydawcę dodatkowych materiałów dydaktycznych przeznaczonych dla ucznia. Z kolei zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy zmieniającej, wydawcy podręczników do 1 klasy gimnazjum dopuszczonych do użytku szkolnego przed dniem wejścia w życie ww. ustawy, tj. 8 lipca 2014 r., powinni dostosować podręczniki do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy w terminie do 31 marca 2015 r.
Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej, wydawca podręcznika dopuszczonego do użytku szkolnego przed dniem wejścia w życie tej ustawy, który spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a) i b) ustawy albo spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a) ustawy oraz został dostosowany do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy – składa do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy oraz przygotowany do publikacji egzemplarz podręcznika.
W przypadku podręcznika, który spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a) ustawy oraz został dostosowany do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy – wydawca składa także informację o zmianach wprowadzonych w związku z dostosowaniem podręcznika.
Minister wyjaśnił też, że zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy zmieniającej, podręcznik wobec którego złożono oświadczenie o spełnianiu warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy, zostaje dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego spełniających warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy.
Natomiast jeżeli wydawca złożył oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy, a podręcznik nie spełnia tych warunków, Minister Edukacji Narodowej, na mocy art. 16 ust. 4 ustawy zmieniającej, w drodze decyzji administracyjnej, cofa dopuszczenie tego podręcznika do użytku szkolnego.
W niniejszej sprawie podręcznik został dopuszczony do użytku szkolnego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. (numer ewidencyjny w wykazie [...] ), zaś spółka złożyła oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik warunków określonych wart. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a) i b) ustawy wraz z przygotowanym do publikacji egzemplarzem podręcznika i tym samym, zgodnie z art. 16 ust. 3 ustawy zmieniającej, został dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego.
Po analizie sprawy Minister uznał jednak, że podręcznik zawiera odwołania do materiałów dydaktycznych zamieszczonych na płycie CD dołączonej do podręcznika. Płyta zawiera pliki potrzebne do realizacji ćwiczeń z podręcznika a także dodatkowe zadania i materiały uzupełniające. Zamieszczone na płycie CD materiały stanowią zaś dodatkowe materiały dydaktyczne w rozumieniu art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy. Dodatkowymi materiałami dydaktycznymi są bowiem różnego rodzaju środki dydaktyczne, wydawane w jakiejkolwiek formie, pełniące rolę wspomagającą nauczanie, przydatne do ćwiczenia określonych umiejętności (np. zadania) albo poszerzające wiedzę w zakresie danej dziedziny nauczania. Skoro zaś podręcznik, który zawierał odesłania do płyty CD, nie został dostosowany do nowych warunków, tj. niewymagających korzystania z płyty CD, to należało cofnąć jego dopuszczenie do użytku.
W odniesieniu do zarzutu zawartego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącego niewłaściwego powoływania się na przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników wskazano, że wszystkie podręczniki wpisane do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, dostosowanych do wieloletniego użytkowania, zarówno te, które zostały dopuszczone do użytku szkolnego przed dniem wejścia w życie wyżej ustawy zmieniającej, jak i dopuszczone do użytku szkolnego po dniu wejścia w życie tej ustawy, muszą być opracowane w jednakowy sposób, a zatem spełniać zarówno przepisy ustalone wart. 22ao ustawy, jak i szczegółowe warunki, jakie muszą spełniać dopuszczane do użytku szkolnego podręczniki, określone w rozporządzeniu.
Spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra z dnia [...] listopada 2015 r. zarzucając, że przy jej wydaniu doszło do:
1. naruszenia następujących przepisów prawa materialnego:
1) art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy przez jego błędną wykładnię i uznanie, że płyta CD dołączona do podręcznika nie może stanowić jego integralnej części i że jej dołączenie oznacza, iż podręcznik zawiera odwołania i polecenia wymagające korzystania z dodatkowych materiałów dydaktycznych, mimo że został dopuszczony do użytku szkolnego wraz z płytą CD,
2) § 2 ust. 4 rozporządzenia przez:
a) jego błędne zastosowanie przy ocenie i interpretacji warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy oraz art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej, podczas gdy podręcznik został dopuszczony do użytku szkolnego na podstawie przepisów obowiązujących przed wejściem w życie rozporządzenia, co skutkowało błędnym dokonaniem interpretacji art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy w zw. z art. 16 ust. 4 ustawy zmieniającej (tj. dokonaniem interpretacji w świetle rozporządzenia),
a ponadto przez
b) jego błędną wykładnię i uznanie, że z przepisu tego wynika, iż elektroniczne nośniki danych mogą stanowić integralną część podręcznika jedynie w stosunku do podręczników do nauki języków obcych;
2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia:
1) art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy oraz niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego w szczególności nieprzeprowadzenie jakichkolwiek dowodów co do zawartości i przeznaczenia plików zapisanych na płycie CD załączonej do podręcznika oraz funkcji, jaką pliki te spełniają w kontekście całego podręcznika, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem sprawiło, że organ wydał decyzję nie na podstawie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnie ustalił, że płyta CD nie stanowi integralnej części podręcznika;
2) art. 136 w zw. z art. 138 § 2 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do powielenia błędów postępowania przeprowadzonego w I instancji i utrzymania w mocy decyzji wydanej z naruszeniem przepisów prawa;
3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 4 ustawy zmieniającej poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji o cofnięciu dopuszczenia podręcznika do użytku szkolnego, podczas gdy spełniał warunki tego dopuszczenia.
Podnosząc powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
Spółka w uzasadnieniu skargi podała, że zgodnie z art. 22ao ust. 1 ustawy, podręcznik może mieć postać papierową lub elektroniczną. Zatem zważywszy, że przepis stanowi o możliwości złożenia podręcznika zarówno z materiałów papierowych jak i elektronicznych, nie można na podstawie tego przepisu wykluczyć, że jeden podręcznik może obejmować obie formy. Błędna interpretacja niesłusznie doprowadziła organ do wniosku, że wyłączona jest całkowicie możliwość załączenia płyty CD do podręczników jako integralnego ich komponentu, co w przypadku przedmiotu szkolnego takiego jak zajęcia komputerowe ma szczególne znaczenie, bowiem uczeń musi mieć dostęp do dokumentów komputerowych. Ponadto wydawnictwo nie stosuje i nigdy nie stosowało praktyk polegających na dołączaniu dodatkowych materiałów "nieuzasadnionych dydaktycznie" mających na celu uzyskanie dodatkowych przychodów, a sprzedaż kompletu podręcznika z płytą nie ma żadnego wpływu na trwałość podręcznika. W dalszej części stwierdzono, że rozporządzenie z dnia 8 lipca 2014 r. określa szczegółowe warunki, jakie muszą spełniać dopuszczane do użytku szkolnego podręczniki (§ 1 pkt 1 rozporządzenia), a także procedurę ich dopuszczania (§ 1 pkt 2-6 rozporządzenia). Zatem odnosi się do podręczników będących w trakcie lub przed dopuszczeniem ich do użytku szkolnego, nie do już poprzednio dopuszczonych. To koresponduje z treścią art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej, z którego wyraźnie wynika, że jedyny zakres, w jakim podręcznik powinien zostać dopasowany do wymogów ustawy jest zawarty w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy. Z kolei z przepisu art. 17 ustawy zmieniającej jednoznacznie wynika, że do wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy postępowań w sprawach o dopuszczenie do użytku szkolnego podręczników stosuje się przepisy dotychczasowe. Na tej podstawie stosując argumentum a minori ad maius wnioskuje się, że skoro do postępowań niezakończonych stosuje się przepisy zawarte w ustawie przed zmianą, to tym bardziej te same przepisy powinny mieć zastosowanie w postępowaniach zakończonych. Ze wskazanych powyżej argumentów wynika, że Ministerstwo Edukacji Narodowej błędnie i niesłusznie powołuje się w tym przypadku na przepisy rozporządzenia, ponieważ dotyczą one dopuszczania nowych podręczników, a nie przypadku opisanego w art. 16 ust. 2 ustawy zmieniającej. Ponadto treści § 2 ust. 4 rozporządzenia nie można odczytywać jako wyjątku i twierdzić, że podręczniki inne niż podręcznik do nauki języków obcych nie mogą zawierać załączników w postaci elektronicznej. Niezależnie od powyższego organ winien, zgodnie z art. 7 k.p.a. i 80 k.p.a., podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokonania jego oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. W niniejszej sprawie oznacza to przede wszystkim dokonanie oceny zawartości płyty CD dołączonej do podręcznika, w celu sprawdzenia zgodności podręcznika z wymogami zawartymi w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy. Organ odwoławczy powinien przeprowadzić dokładne i indywidualne postępowanie dowodowe ustalając stan faktyczny i wyjaśniając, jak ów stan faktyczny przedstawia się w świetle przepisów prawa. W tym więc przypadku, treść plików zapisanych na płycie i dołączonych do podręcznika powinna zostać poddana indywidualnej ocenie celem ustalenia, czy stanowi integralną część podręcznika. Takie postępowanie nie zostało przeprowadzone w I instancji, a zatem powinno ulec uzupełnieniu w ramach postępowania z wniosku skarżącego o ponowne rozpoznanie sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Edukacji Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 27 maja 2016 r. skarżącą wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, bowiem osoby je wydające nie miały stosownych upoważnień, a jeśli już, to na podstawie nieobowiązujących przepisów, zaś organ w piśmie procesowym z dnia 22 czerwca 2016 r. zakwestionował powyższe stanowisko, załączając stosowne upoważnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Natomiast art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Zgodnie natomiast z art. 135 tej ustawy, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja prawa nie narusza.
Stosownie do treści art. 16 ust. 1 pkt 1) lit. c) ustawy zmieniającej, wydawcy podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego m.in po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy zgodnie z art. 17 ust. 1 dostosują te podręczniki, z zastrzeżeniem art. 18 i art. 19, do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w terminie do dnia 31 marca 2015 r. – w przypadku podręczników do danych zajęć edukacyjnych w klasie IV szkoły podstawowej, klasie I gimnazjum i klasie I szkoły ponadgimnazjalnej. Z kolei w myśl ust. 2 tegoż przepisu, jeżeli podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy oraz podręcznik dopuszczony do użytku szkolnego po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy zgodnie z art. 17 ust. 1: 1) spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a i b ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, albo 2) spełnia warunki określone w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. a ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, oraz został dostosowany do warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą – wydawca składa do ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, oraz przygotowany do publikacji egzemplarz podręcznika, a w przypadku podręcznika, o którym mowa w pkt 2 – także informację o zmianach wprowadzonych w związku z dostosowaniem podręcznika, w terminach, o których mowa w ust. 1. Natomiast według brzmienia ust. 3, podręcznik wobec którego złożono oświadczenie, o którym mowa w ust. 2, zostaje dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, o którym mowa w ust. 11.
W rozpoznawanej sprawie, skarżąca spółka w dniu 30 marca 2015 r., złożyła oświadczenie o spełnianiu przez podręcznik "[...] ", autorstwa G. K. , dopuszczony do użytku szkolnego decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] (numer ewidencyjny w wykazie [...] ), warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy, zaś pismem z dnia 8 czerwca 2015 r., na mocy art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. zmieniającej, podręcznik został dopuszczony do użytku szkolnego z mocy prawa i wpisany do wykazu podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego, spełniających warunki, o których mowa w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy. Natomiast w myśl ust. 4 tego przepisu, jeżeli wydawca złożył oświadczenie, o którym mowa w ust. 2, a podręcznik nie spełnia warunków określonych w art. 22ao ust. 3 pkt 4 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w drodze decyzji administracyjnej, cofa dopuszczenie tego podręcznika do użytku szkolnego i ten przepis stanowił materialnoprawną podstawę decyzji cofającej dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika "[...] ", autorstwa G. K. (numer ewidencyjny w wykazie [...] ).
Z kolei stosownie do treści art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy, podręcznik może być dopuszczony do użytku szkolnego, jeżeli nie zawiera odwołań i poleceń wymagających korzystania z opracowanych przez określonego wydawcę dodatkowych materiałów dydaktycznych przeznaczonych dla ucznia.
Jednakże przedmiotowy podręcznik w wersji papierowej zawiera odwołania do materiału dydaktycznego zamieszczonego na płycie CD, która została do niego załączona.
Zdaniem Sądu – jest to dodatkowy materiał dydaktyczny, o którym mowa w art. 22ao ust. 3 pkt 4 lit. b) ustawy, bowiem – jak słusznie zauważa organ – pełni on rolę wspomagającą nauczanie, przydatne do ćwiczeń określonych umiejętności albo poszerzających wiedzę w zakresie danej dziedziny nauczania, które nie zostały zawarte w podręczniku. Za powyższym przemawia również wykładnia celowościowa, bowiem w uzasadnieniu do projektu ustawy nowelizującej stwierdzono, że "potrzebna jest również zmiana formy dostępnych obecnie na rynku podręczników, tj. odejście od praktyki oferowania przez rynek coraz obszerniejszych, nieuzasadnionych dydaktycznie, pakietów edukacyjnych, korzystanie z których często zastępuje inne ważne na początkowym etapie kształcenia aktywności dzieci. W praktyce wydawniczej utrwalił się trend obudowywania treści nauczania zbyt dużą liczbą materiałów ćwiczeniowych ograniczających samodzielność ucznia i kreatywność nauczyciela." Nie można stracić z pola widzenia i tego, że jeżeli prawodawca zamierzał uczynić wyjątek od tej reguły, to w rozporządzeniu, to w § 2 ust. 4 ustanowił wprost, że w przypadku podręcznika do zajęć z zakresu danego języka obcego nowożytnego w klasach I-III szkoły podstawowej i podręcznika do danego języka obcego nowożytnego w klasach IV-VI szkoły podstawowej, w gimnazjum i szkole ponadgimnazjalnej, podręcznika do języka mniejszości narodowej, etnicznej i języka regionalnego oraz części podręcznika do kształcenia w zawodzie w zakresie języka obcego nowożytnego ukierunkowanego zawodowo, do którego dołączono nagrania dźwiękowe na elektronicznym nośniku danych, rozwijające sprawność rozumienia ze słuchu, nagrania te stanowią integralną część podręcznika.
Odnosząc się do zarzutu skargi, że organ błędnie zastosował cytowany przepis rozporządzenie oraz dokonał błędnej jego wykładni wyjaśnić należy skarżącej, że Minister nie zastosował tegoż przepisu, bowiem nie zawarł go w podstawie materialnoprawnej decyzji, lecz tylko powołał się na niego w uzasadnieniu decyzji.
Nie można również uznać zarzutu, że Minister naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny dowodów w sposób wybiórczy oraz niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego, w szczególności nieprzeprowadzenie jakichkolwiek dowodów co do zawartość załączonej płyty CD, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w sposób obszerny i wyczerpujący wskazał i określił, iż załączona do podręcznika płyta CD zawiera pliki potrzebne do realizacji ćwiczeń z podręcznika w wersji papierowej.
Rację należy przyznać Spółce, że przepis art. 22ao ust. 1 ustawy stanowi, że podręcznik może mieć postać papierową lub elektroniczną. Oznacza to, że spójnik "lub" pozwala na wydanie podręcznika w formie papierowej oraz w formie elektronicznej, bądź w obu tych formach, lecz regulacja ust. 4 ma charakter przepisu szczególnego, wykluczającego, co już wyżej wykazano, odwoływanie się podręcznika mającego formę papierową do dodatkowych materiałów dydaktycznych.
Wskazać również należy, że M.S. została właściwie – wbrew zarzutowi spółki – upoważniona do wydawania decyzji w rozpoznawanej sprawie, bowiem upoważnieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], Minister upoważnił ją do załatwiania spraw związanych z dopuszczeniem do użytku szkolnego podręczników i wydawania w tym względzie decyzji. Wprawdzie przywołane w nim przepisy są w chwili obecnej nieaktualne, lecz upoważnienie należy oceniać na datę jego wydania, kiedy to przywołane w upoważnieniu przepisy były aktualne, zaś samo upoważnienie nie zostało odwołane. Co zaś się tyczy podsekretarza stanu J.B., to zgodnie § 7 ust. 1 pkt 12 zarządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 12 stycznia 2015 r. w sprawie zakresów czynności sekretarzy stanu i podsekretarzy stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej oraz Dyrektora Generalnego Ministerstwa Edukacji Narodowej, do zakresu jej czynności należą sprawy m.in. podręczników do kształcenia ogólnego, zaś w myśl § 10 pkt 1, podsekretarze stanu m.in. w czynnościach ustalonych w § 7, są upoważnieni do podejmowania decyzji w imieniu Ministra Edukacji Narodowej.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 w zw. z art. 132 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło