II SA/Wa 1491/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. z dnia 8 stycznia 2009 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. C.– przedstawicielki ustawowej małoletnich A. i M. C.– na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego postanawia: 1. oddalić wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. ustanowić w niniejszej sprawie dla E. C. – przedstawicielki ustawowej małoletnich A. i M. C. -adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. E. C. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. Z podanej przez wnioskodawczynię w rubryce 10 formularza wniosku kwoty dochodu miesięcznego brutto wynika, że dochód ten w dziewięciooosobowym gospodarstwie domowym skarżącej wynosi 4824 złotych. Na dochód ten składa się łącznie: kwota wynagrodzenia skarżącej, kwota świadczeń rodzinnych przyznanych na rzecz jej małoletnich dzieci, świadczenie alimentacyjne i świadczenie rodzinne przyznane jej córce (zaświadczenia z Miejsko – Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł oraz kwestionariusz wywiadu środowiskowego na k. 134-136 oraz na k. 132 akt administracyjnych, zaświadczenie o wynagrodzeniu na k. 133 akt administracyjnych) oraz świadczenia emerytalne jej rodziców. Z kolei, jak wynika z rubryki 5 i 11 formularza wniosku, skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dwójkę małoletnich dzieci, a pozostałe pełnoletnie już dzieci (dwaj synowie i córka) są osobami bezrobotnymi, przy czym córka jest osobą samotnie wychowującą małoletnie dziecko. Nadto skarżąca oświadczyła, że największy dochód w gospodarstwie domowym osiągają jej rodzice. Dodała, że dochód ten w znaczącej części przeznaczany jest jednak na ich własne potrzeby związane z leczeniem i dojazdami do lekarzy (wg oświadczenia matka skarżącej posiada orzeczoną grupę inwalidzką). W myśl zaś z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako ppsa), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy rozpoznać wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Otóż, stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. "e" ppsa, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa ze skargi E. C. ponieważ przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja o odmowie przyznania świadczenie wymienionego w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004r. Nr 39, poz. 352 ze zm.), a więc akt administracyjny ściśle dotyczący praw i obowiązków z ubezpieczeń społecznych. Należy podkreślić, że zwolnienie to ma charakter ustawowy, co oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Dlatego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 cyt. ppsa, postanowiono, jak w pkt 1 sentencji. Odrębnie natomiast należy rozpoznać wniosek w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Choć osiągany w gospodarstwie domowym skarżącej dochód, łącznie przekracza 4000 zł, to musi on wystarczyć na pokrycie kosztów utrzymania aż dziewięciu osób, w tym trójki małoletnich dzieci oraz dwóch pełnoletnich osób pozostających bez jakiegokolwiek dochodu. Taka zaś sytuacja materialna skarżącej uniemożliwia, zdaniem Sądu, poniesienie wydatków na ustanowienie adwokata. W związku z tym należy uznać, że zostały spełnione określone w art. 246 § 1 ppsa przesłanki obligujące Sąd do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono jak w pkt 2 sentencji.