II SA/Wa 15/14

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 maja 2014 r. Wojewódzki Sad Administracyjny Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę W piśmie z dnia 18 września 2013 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w K. skierował M. K., starszego kaprala rezerwy, do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. w celu ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Po przeprowadzeniu zleconych przez Rejonową Wojską Komisję Lekarską w S. badań lekarsko - specjalistycznych kandydata do zawodowej służby wojskowej, ww. Komisja w dniu [...] października 2013 r. wydała orzeczenie oznaczone numerem [...]. Wedle treści tego aktu administracyjnego, RWKL w S. orzekła o niezdolności M. K. do zawodowej służby wojskowej - kategoria N - Zał. 1 Grupa I. W ramach ustalonego rozpoznania Komisja wymieniła. 1. Nadciśnienie tętnicze łagodne I stopnia wg WHO (§ 39 pkt 1), 2. Blizna po przebytej operacji usunięcia wyrostka robaczkowego (§ 3 pkt 1), 3. Braki w uzębieniu (§ 24 pkt 1) W uzasadnieniu orzeczenia RWKL w S. stwierdziła, że rozpoznanie określone w pkt 1. powoduje niezdolność do zawodowej służby wojskowej na podstawie wykazu stanowiącego załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.). W odwołaniu do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. skarżąca nie zgodziła się z powyższym orzeczeniem. Stwierdziła, że przeprowadzone badania (ECHO serca i EKG), na których oparł się organ, wyszły dobrze i nie wykazały żadnych nieprawidłowości. Podniosła, że lekarza kardiolog, który dokonał badania przeprowadził obszerny wywiad, a po samym badaniu uznał, że wprawdzie skarżąca nie cierpi na nadciśnienie tętnicze, ale skoro lekarz rodzinny zaordynował w tym zakresie leki, to nie będzie tego zmieniał. Skarżąca wyjaśniła, że zarówno w chwili obecnej, jak też przed przyjmowaniem leków miała ciśnienie w granicach 90/60-110/70 mm/Hg, a jedynie kilka razy doszło do minimalnych skoków w przedziale od 120/80 do 130/80 mm/Hg i w związku z tym lekarz rodzinny zaordynował leki, żeby sprawdzić jaki jest rzeczywisty stan zdrowia w tym zakresie. W dalszej części odwołania skarżąca wyraziła swoje wątpliwości co do rozpoznanego schorzenia wskazując m.in. na maksymalny spadek ciśnienia po przyjęciu leków i utrzymywanie się ciśnienia na prawidłowym poziomie bez ich przyjmowania. Zwróciła również uwagę, że lekarz kardiolog w ramach badań zleconych przez RWKL wpisał, iż nie widzi przeciwskazań do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Skarżąca wyjaśniła też, że poddałaby się konsultacji kardiologicznej, zgodnie z zaleceniem kardiologa, lecz w następnym dniu musiała poddać się badaniu psychologicznemu. Oświadczyła, że chce poddać się temu badaniu i może również złożyć stosowne zaświadczenie od lekarza rodzinnego stwierdzające, że ciśnienie uległo normalizacji i leczenie farmakologiczne nie jest już wymagane. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie RWKL w S. z dnia [...] października 2013 r. Uzasadniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie CWKL w W. stwierdziła, że zarówno lekarz internista, jak też lekarz kardiolog - koordynator oddziału wewnętrznego rozpoznali u skarżącej nadciśnienie tętnicze łagodne, z przeprowadzonego wywiadu wynika zaś, że skarżąca była leczona przez lekarza rodzinnego dwoma lekami hipotensyjnymi z powodu nadciśnienia tętniczego. Skoro zatem skarżąca, jako kandydat do zawodowej służby wojskowej, podlega ocenie w ramach grupy I zał. Nr 1 do ww. rozporządzenia, to rozpoznane schorzenie kwalifikuje ją do kategorii N, a WKL nie miała możliwości ustalić innej kategorii do zdolności do zawodowej służby wojskowej niż kategoria orzeczona. Jednocześnie organ II instancji stwierdził, że lekarz kardiolog rozpoznając łagodne nadciśnienie tętnicze błędnie wpisał, że nie stwierdza przeciwwskazań do służby wojskowej, ponieważ nie może zmieniać regulacji rozporządzenia wykonawczego. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że, wbrew twierdzeniom skarżącej, rozpoznanego nadciśnienia tętniczego nie można wyleczyć, a tylko uzyskać jego normalizację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia RWKL w S. Alternatywnie wystąpiła o stwierdzenie wydania orzeczenia organu II instancji z naruszeniem prawa. Zwróciła się także o ewentualne dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci badań lekarskich przeprowadzonych przez skarżącą na okoliczność braku istnienia nadciśnienia tętniczego. Złożyła również wniosek o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym orzeczeniom zarzuciła naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie § 25 ust. 4 przywołanego powyżej rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poprzez jego niezastosowanie. Sformułowała również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 77 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dowodów na okoliczności podnoszone przez skarżącą w odwołaniu, tzn. niepoddanie skarżącej dodatkowym badaniom na okoliczność zaistnienia nadciśnienia tętniczego, a tym samym wydanie orzeczenia tylko na podstawie informacji skarżącej, iż w przeszłości zaistniało nadciśnienie tętnicze, jednak dolegliwość ta nie była potwierdzona badaniami w czasie teraźniejszym. Nadto postawiła zarzut naruszenia art. 78 k.p.a. poprzez nieustalenie, iż skarżąca we wniesionym odwołaniu wystąpiła w istocie o przeprowadzenie dowodów na okoliczność stanu zdrowia, a w konsekwencji nieustalenie, iż okoliczność aktualnego stanu zdrowia powinna mieć bezpośredni wpływ na rozpoznanie sprawy. W uzasadnieniu skargi podniosła, że zgodnie z treścią § 26 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji, a w razie potrzeby może przeprowadzić ponowne badania lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Zdaniem skarżącej, taka sytuacja zaistniała na gruncie sprawy zakończonej zaskarżonym orzeczeniem, ponieważ orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego. Zaznaczyła, że fakt wystąpienia nadciśnienia tętniczego był zgłaszany przed organem I instancji tylko raz i nigdy się nie powtórzył. Fakt ten zdarzył się w chwili zwiększonego stresu, co mogło mieć istotny wpływ na wynik badania. Natomiast lekarz zapobiegawczo przepisał opisane lekarstwa, jednak, jak tylko zostały rozwiązane problemy rodzinne, skarżąca przestała ich zażywać. Podkreśliła, że z dokumentacji medycznej nie wynika także konieczność dalszego zażywania tych leków. Tym samym, jak stwierdziła, wbrew twierdzeniom organu, nie można mówić o istnieniu choroby, w sytuacji gdy miała ona charakter jednorazowy. Jako dowód na potwierdzenie zasadności postawionych zarzutów skarżąca załączyła zaświadczenie wydane przez lekarza POZ w dniu 5 grudnia 2013 r. Z zaświadczenia tego wynika, iż w dniu 29 maja 2012 r. wystąpił u skarżącej epizod podwyższonego ciśnienia tętniczego 140/90. Rozpoczęto leczenie i obserwację ciśnienia tętniczego, wykonano badania laboratoryjne (bez istotnych odchyleń) i stosowano w leczeniu Bisocard i Enarenal. W wyniku leczenia, zastosowania diety i systematycznego uprawiania sportu uzyskano normalizacje ciśnienia tętniczego i niepotrzebnym okazało się stosowanie farmakoterapii. Ww. lekarz stwierdził, że obecnie, od 3 m-cy skarżąca nie wymaga leczenia, a tym samym nie stwierdził nadciśnienia tętniczego. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Dodatkowo organ stwierdził, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania § 25 ust. 4 rozporządzenia, ponieważ nadciśnienie tętnicze nie jest schorzeniem, które można wyleczyć, a z dokumentacji wynikało, że u skarżącej powyższe schorzenie rozpoznano. W replice na odpowiedź na skargę, skarżąca podtrzymała stanowisko o epizodyczności wzrostu ciśnienia wywołanego stanem emocjonalnym. Stwierdziła, ze także dalsze badania medyczne (badanie okulistyczne, badanie EKG i badanie ECHO serca) nie potwierdziły istnienia nadciśnienia tętniczego. Poza tym istnienie tego schorzenia wykluczałoby odstawienie leków, a taka właśnie okoliczność miała miejsce w jej przypadku. Przy kolejnym piśmie z dnia 2 lutego 2014 r. skarżąca złożyła wynik badania aparatem Holtera (badanie ciśnieniowe). Badanie to nie potwierdza rozpoznania pierwotnego nadciśnienia tętniczego. Badanie wykonano od 1 do 2 lutego 2014 r. (czas trwania: 24H09M). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia oraz orzeczenia utrzymanego nim w mocy należy stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w postępowaniu przed organami administracji nie doszło do naruszenia prawa. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skoro, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), zdolność i fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie, a orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją, to w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie takiej zdolności orzekające organy mają obowiązek stosować wszystkie ogólne zasady postępowania administracyjnego (por. art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Postępowanie administracyjne winno być zatem prowadzone w zgodzie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz z unormowaną w art. 9 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Zasady te zostały urzeczywistnione w przepisach art. 77 i art. 78 k.p.a., których to przepisów naruszenie skarżąca zarzuciła RWKL w S. i CWKL w W. Pierwszy z powołanych przepisów nakłada na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego (zasada oficjalności postępowania dowodowego), natomiast drugi wprowadza obowiązek uwzględniania wniosku dowodowego strony, w sytuacji gdy przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Skarżąca naruszenia powyższych przepisów upatruje w odstąpieniu przez Komisje Wojskowe I i II instancji od przeprowadzenia dodatkowych dowodów (badań lekarskich) na okoliczność braku po jej stronie schorzenia w postaci "nadciśnienia tętniczego łagodnego I stopnia wg WHO". W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy podstawowe znaczenie, poza ustaleniami stanu faktycznego, miał status skarżącej w postępowaniu przez Wojskowymi Komisjami Lekarskimi, ponieważ to od tego statusu zależała ocena zdrowia skarżącej do pełnienia zawodowej służby wojskowej z uwzględnieniem rozpoznanego, a kwestionowanego przez skarżącą schorzenia. Otóż, jak stanowi art. 5 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się żołnierza zawodowego - z urzędu albo na |ego wniosek oraz żołnierza i inną osobę, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej - z urzędu. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca została skierowana do RWKL w S. jako osoba, która zgłosiła chęć pełnienia zawodowej służby wojskowej, a obowiązkiem ww. Komisji było ustalenie aktualnej zdolności skarżącej do zawodowej służby wojskowej. Tym samym stan zdrowia skarżącej był oceniany jako kandydata na żołnierza zawodowego (vide art. 5 ust. 5 pkt 1 i ust. 6 pkt 1 i pkt 2 in fine ustawy), czyli inaczej niż ma to miejsce w przypadku żołnierzy zawodowych. Z powyższym, ustawowym podziałem osób kierowanych do wojskowych komisji lekarskich pozostaje w ścisłym związku podział wprowadzony unormowaniami cyt. powyżej rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. I tak, § 4 ust. 1 lit. c wyraźnie wymienia osoby ubiegające się o powołanie do służby kandydackiej lub zawodowej służby wojskowej jako odrębną kategorię osób kierowanych do wojskowych komisji lekarskich. Inaczej również ustala się właściwość miejscową tych komisji (§ 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia) w odniesieniu do kandydatów do służby. Przede wszystkim zaś rozporządzenie wprowadza wyraźnie rozróżnienie w zakresie przeprowadzania samej oceny stanu zdrowia osoby ubiegającej się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej. W myśl bowiem § 16 rozporządzenia, przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczeniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej wojskowe komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. Załącznik nr 1 osoby badane przez komisje lekarskie dzieli na cztery grupy, a następnie w odniesieniu do każdego rozpoznanego schorzenia przyporządkowuje w ramach każdej z grup odpowiednią kategorią zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej. Do grupy I załącznik zalicza kandydatów do służby w ściśle określonych jednostkach wojskowych, a także osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej, w tym pełniące służbę kandydacką na pierwszym lub drugim roku nauki (studiów). Do pozostałych grup załącznik zalicza żołnierzy zawodowych, żołnierzy zasadniczej służby wojskowej oraz byłych żołnierzy zawodowych. Skarżąca, jako osoba ubiegająca się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej, została prawidłowo zaliczona przez organy do grupy I. Z zaskarżonych orzeczeń i akt administracyjnych wynika, iż u skarżącej już na etapie wywiadu orzeczniczego i badań wstępnych rozpoznano łagodne nadciśnienie tętnicze I stopnia wg WHO. Wg wpisu na karcie badań dokonanego przez lekarza kardiologa pacjentka jest leczona kardiologicznie. Ma rozpoznane i skutecznie leczone nadciśnienie tętnicze, bez dolegliwości i fizykalnych zmian. Wynik badania EKG i ECHO mieści się w normie. Jednocześnie lekarz kardiolog rozpoznał łagodne nadciśnienie tętnicze I stopnia wg WHO i zamieścił informację, że nie stwierdza przeciwwskazali do służby wojskowej. W aktach znajduje się również dokumentacja przeprowadzonych badań, na którą powołał się lekarza kardiolog. Mając na względzie dokonaną diagnozę RWKL w S., w oparciu o § 39 pkt 1 załącznika orzekła, iż skarżąca jest niezdolna do zawodowej służby wojskowej, a orzeczenie to utrzymał w mocy organ odwoławczy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, rozstrzygnięcia wojskowych komisji lekarskich odpowiadają prawu. W sprawie nie budzi bowiem wątpliwości, że skarżąca leczyła się kardiologicznie - poddała się farmakoterapii. Skarżąca nie kwestionuje tej okoliczności, lecz wskazuje, że powyższa dolegliwość miała charakter epizodyczny o etiologii emocjonalnej. Z opisanej karty badań wynika, że skarżąca ujawniła powyższą dolegliwość również podczas badania okulistycznego (wpis lekarza okulisty "w wywiadzie nadciśnienie tętnicze"). Oznacza to, że w trakcie badań przeprowadzonych przed RWKL w S u skarżącej stwierdzono schorzenie dyskwalifikujące ją z zawodowej służby wojskowej. Stosownie bowiem do § 39 pkt 1 załącznika nr 1 nadciśnienie tętnicze I stopnia (łagodne) rozpoznane u osoby zaliczonej do grupy I oznacza kategorię N - trwale lub czasowo niezdolny do zawodowej służby wojskowej oraz niezdolny do służby w charakterze kandydata na żołnierza zawodowego. Należy również podkreślić, że wobec osób zaliczonych do grupy I prawodawca w załączniku nr 1 co do zasady zastosował surowsze kryteria oceny zdolności do służby. To samo bowiem schorzenie rozpoznane u osoby z grupy I, skutkujące kategorią N, może w odniesieniu do osób z grupy II , III i IV prowadzić do orzeczenia kategorii Z. Taka też sytuacja miała miejsce w odniesieniu do skarżącej, ponieważ rozpoznane u niej schorzenie w grupie II odpowiada kategorii Z, w grupie III kategorii Z/N, a w grupie IV kategorii Z. Oczywistym jest również, że wprowadzenie surowszych kryteriów wobec kandydatów na żołnierzy zawodowych związane jest z interesem służby i koniecznością przyjmowanie do służby osób całkowicie zdrowych mogących sprostać jej wymogom. W tej sytuacji adnotacja zamieszczona przez lekarza kardiologa o braku przeciwskazań do pełnienia służby odpowiadałaby osobie badanej zaliczonej do grupy II, ale nigdy do grupy I i to nawet wówczas, jeżeli nadciśnienie tętnicze ma charakter łagodny. Co więcej, rozpoznanie dokonane wg § 39 pkt 1 załącznika nr 1 nie pozwala organowi kwalifikować kandydata do kategorii wojskowej na podstawie wartości ciśnienia mierzonego wielokrotnie, zmian narządowych potwierdzonych badaniami ECHO i dna oka, jak ma to miejsce w przypadku nadciśnienia umiarkowanego wymienionego w § 39 pkt 2 i 3 w odniesieniu do osób badanych z grupy II – IV. Załącznik nr 1 nie zawiera bowiem jakichkolwiek objaśnień szczegółowych w zakresie § 39 pkt 1. Z tego powodu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, że organ winien przeprowadzić dodatkowe badanie z uwagi na epizodyczność jej dolegliwości, a także z uwagi na aktualną ocenę stanu jej zdrowia dokonaną przez lekarza POZ. W tym zakresie skarżąca zarzuciła naruszenie § 25 ust. 4 rozporządzenia, który to przepis pozwala komisji lekarskiej wyższego stopnia na przeprowadzenie w razie potrzeby ponownych badań lekarskich i badań specjalistycznych. Zdaniem WSA w Warszawie, w niniejszej sprawie CWKL w W. nie miała podstaw do zastosowania powyższego przepisu. Rozpoznanie schorzenia skarżącej nastąpiło bowiem w oparciu o dokumenty wymienione w § 22 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, w tym przede wszystkim na podstawie badań lekarsko - specjalistycznych i diagnozy dokonanej przez lekarza kardiologa i lekarza internistę, a także wywiadu, podczas którego skarżąca sama ujawniła fakt występowania stwierdzonego w toku badań schorzenia. Prawidłowości dokonanej oceny nie może podważyć też złożone przez skarżącą zaświadczenie lekarskie, którego treść potwierdza zresztą nie tylko występowanie u skarżącej podwyższonego ciśnienia, ale także podjęcie leczenia z zastosowaniem dwóch leków. Zaświadczenie stwierdza nadto, że wskutek leczenia, diety i uprawiania sportu uzyskano normalizację ciśnienia i niepotrzebnym okazało się dalsze stosowanie farmakoterapii. Wskazanym zaświadczeniem lekarz POZ nie stwierdził występowania nadciśnienia tętniczego na dzień 5 grudnia 2013 r., lecz nie zaprzeczył, że nadciśnienie takie w ogóle nie występowało i nie było konieczności podjęcia leczenia. Prawidłowości ustaleń organów nie podważa również przeprowadzone, poza postępowaniem dowodowym, badanie kardiologiczne Holtera, które przeprowadzono w dniach 1-2 lutego 2014 r., a zatem już po zakończeniu przez skarżącą farmakoterapii. Tym samym nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty naruszenia przepisów art. 77 i art. 78 k.p.a., ponieważ organy opierając się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania miały wystarczające podstawy do zastosowania przepisu § 16 rozporządzenia, a w dalszej konsekwencji zastosowania § 39 pkt 1 załącznika nr 1, który, jak już wyjaśniono powyżej, w odniesieniu do kandydata do służby wojskowej nakłada obowiązek orzeczenia kategorii N zdolności do służby wojskowej już w przypadku rozpoznania ciśnienia tętniczego o charakterze łagodnym. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji.