II SA/Wa 1501/16
PostanowienieWSA w Warszawie2016-09-13
Skład orzekający: Iwona Malicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, w której strona jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych, należy umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie rozpoznać wniosek o ustanowienie adwokata?Ratio decidendi
Sąd uznał, że w przypadku, gdy strona jest ustawowo zwolniona z kosztów sądowych na mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. e PPSA, postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych powinno zostać umorzone jako zbędne. Jednocześnie, zgodnie z art. 262 PPSA, przepisy dotyczące zastępstwa prawnego mają zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia, co uzasadnia rozpoznanie wniosku o ustanowienie adwokata na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 PPSA, jeśli strona wykaże brak możliwości poniesienia tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.Stan faktyczny
I. S. złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wraz ze skargą wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, wskazując na trudną sytuację materialną, niskie dochody i wysokie koszty utrzymania. Sąd rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy.Rozstrzygnięcie
1. Przyznano I. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. 2. Umorzono postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 13 września 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku I. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: 1. przyznać I. S. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, 2. umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
I. S. wraz ze skargą na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
We wniosku podała, że jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, bowiem jedyny jej dochód stanowi zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł, jest osobą niezdolną do pracy (od lat jest chora na przewlekłą chorobę [...]). Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z siostrą i jej mężem, na ich utrzymaniu. Wskazała, ze siostra otrzymuje emeryturę w wysokości 950 zł, a szwagier rentę w kwocie 1.060 zł. Nadto oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, mieszka w domu brata, gdzie ma ustanowione prawo dożywocia.
Do stałych kosztów utrzymania strona zaliczyła opłaty za mieszkanie (w tym energia elektryczna, woda, wywóz śmieci, gaz, opał na zimę) - 1.270 zł, wydatki na leki dla siebie - 70 zł na 3 miesiące, koszty leków dla szwagra - 100 zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżąca, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Skarżąca przedmiotowy wniosek złożyła w sprawie dotyczącej ubezpieczeń społecznych, dlatego zgodnie z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem strona w tej sprawie jest zwolniona z ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć.
Natomiast zgodnie z art. 262 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron, korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Stosownie zaś do art. 245 § 1 i 3 tej ustawy, prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie adwokata. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Jak wynika ze złożonego wniosku oraz akt administracyjnych, skarżąca jest osobą trwale niezdolną do pracy, faktycznie pozostaje na utrzymaniu siostry i szwagra, łączny dochód gospodarstwa domowego wynosi 2.163 zł. Opłaty za mieszkanie wynoszą łącznie z opłatami za media 1.270 zł, natomiast wydatki na zakup leków średnio 120 zł miesięcznie. W konsekwencji należy stwierdzić, że strona wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 262, art. 249a w zw. z art. 239 § 1 pkt 1 lit. e i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło