II SA/Wa 1502/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Iwona Maciejuk, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2019 r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania w czasie nauki w ramach służby kandydackiej oddala skargę. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej wydał w dniu [...] czerwca 2018 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Rektora – Komendanta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w sprawie zwrotu przez R. B. kosztów wyżywienia i umundurowania w czasie nauki w ramach służby kandydackiej. Rektor – Komendant [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. ustalił, że podlegająca zwrotowi kwota stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych przez R. B. w czasie nauki w ramach służby kandydackiej w [...] wynosi 14 144,96 złotych. Podstawą prawną decyzji był § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz. U. Nr 81, poz. 739) oraz art. 49 ust. 1 i art. 114 ust. 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1204 ze zm.). Powyższa decyzja została poprzedzona: ‒ wydaniem przez Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie [...] w dniu [...] kwietnia 2017 r. rozkazu personalnego w przedmiocie ukarania karą dyscyplinarną wydalenia ze służby, ‒ wydaniem przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym PSP w dniu [...] września 2017 r. rozkazu personalnego utrzymującego w mocy ww. orzeczenie. ‒ wydaleniem R. B. ze służby kandydackiej w dniu [...] października 2017 r. na podstawie rozkazu Rektora – Komendanta [...]. Dodać należy, iż w dniu [...] listopada 2017 r. Komendant Główny PSP uchylił ww. rozkaz z dnia [...] października 2017 r. i, orzekając w sprawie co do istoty, wydalił R. B. ze służby kandydackiej z dniem [...] listopada 2017 r. Strona wniosła odwołanie od decyzji Rektora – Komendanta [...] z dnia [...] kwietnia 2018 r., zarzucając naruszenie przepisów: ‒ art. 114 ust. 4 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej poprzez ich błędną wykładnię, ‒ art, 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że strażak nie został skreślony z listy studentów, kontynuował studia, które ukończył w kwietniu 2018 r. Odwołujący zakwestionował także wysokość wyliczonej kwoty. Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej w treści uzasadnienia decyzji z [...] czerwca 2018 r. stwierdził, że R. B. w okresie od dnia [...] sierpnia 2014 r. do dnia [...] listopada 2017 r. był studentem [...], posiadając status strażaka służby kandydackiej. Następnie kontynuował studia jako osoba cywilna, w dniu [...] kwietnia 2018 r. zdał egzamin dyplomowy i uzyskał tytuł zawodowy [...]. Jak z powyższego wynika, wymieniony przez około 3 i pół roku był studentem szkoły jako strażak służby kandydackiej, mając zapewnione wyżywienie, umundurowanie, zakwaterowanie i naukę, ponadto szereg uprawnień wynikających z regulaminu studiów. Za określone przewinienia został ukarany wydaleniem ze służby. Po ukończeniu [...] i uzyskaniu tytułu [...], nie pełni służby w Państwowej Straży Pożarnej, uzyskaną wiedzę fachową wykorzystuje poza organami służby. Zgodnie z art. 49 ust. 1 strażak zwolniony ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 3-5 lub ust. 3 pkt 2 przed upływem 5 lat od ukończenia nauki w ramach służby kandydackiej w Szkole Głównej Służby Pożarniczej, Centralnej Szkole Państwowej Straży Pożarnej lub szkole aspirantów Państwowej Straży Pożarnej jest obowiązany zwrócić kwotę stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki. Tym bardziej obowiązek zwrotu równowartości kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki dotyczy tych, którzy zostali ze służby zwolnieni jeszcze w trakcie studiów. Zwolnienie z ponoszenia kosztów jest uwarunkowane ukończeniem nauki i obowiązkiem przesłużenia 5 lat. Można się zatem na nie skutecznie powoływać po "odsłużeniu" 5 lat od czasu ukończenia studiów. R. B. nigdy nie spełnił tych warunków, ponieważ już w trakcie studiów za swoje naganne zachowanie został z tej służby usunięty. Ustalenie wysokości kwoty do zwrotu nastąpiło w decyzji I instancji. Organ II instancji nie dostrzegł w wyliczeniu tym błędów. Zdaniem organu brak było możliwości zastosowania § 5 rozporządzenia, który pozwala na odstąpienie od żądania zwrotu opłat. Zaskarżona decyzja została podjęta zgodnie ze stanem faktycznym sprawy, a także zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego. R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Komendanta Głównego Straży Pożarnej z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Wskazanym decyzjom skarżący zarzucił: ‒ naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 114 ust. 4 w zw. z. art. 49 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 roku w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz.U. Nr 81, poz. 739) poprzez błędną jego wykładnię. ‒ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, tj. art. 1, art. 10 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 2a k.p.a. Nadmienił, że decyzją nr [...] Komendanta Głównego Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2017 r. został wydalony ze służby kandydackiej z dniem [...] listopada 2017 r. Nie został jednak skreślony z listy studentów [...]. Kontynuował studia, które ukończył w kwietniu 2018 r. Zgodnie z § 36 ust. 1 pkt 4 Regulaminu Studiów w [...] stanowiącego załącznik do decyzji nr 133 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 sierpnia 2015 r. (Dz. Urz. MSW z 2015 r., poz. 32) – Dziekan skreśla studenta z listy studentów w przypadku ukarania kara dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Takiej kary wobec odwołującego nie orzeczono. Przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz.U. Nr 81, poz. 739) nie przewidują przypadku obowiązku zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania w przypadku wydalenia ze służby kandydackiej, bez orzeczenia kary wydalenia z uczelni. Odwołujący ukończył [...], lecz nie otrzymał skierowania do służby stałej. Zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. wysokość kwoty stanowiącej równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania ustala się według stawek obowiązujących odpowiednio w dniu, w którym upłynął 3-miesięczny termin na podjęcie przez absolwenta szkoły służby w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej albo służby lub pracy w jednostkach ochrony przeciwpożarowej. Termin 3-miesięczny od ukończenia przez odwołującego się studiów jeszcze nie upłynął. Zaskarżona decyzja została więc wydana przedwcześnie. Skarżący podkreślił, że na brak możliwości zastosowania art. 114 ustawy o PSP wskazywał Podsekretarz Stanu [...] w Interpelacji poselskiej z dnia [...] czerwca 2014 r. Należy również wskazać, że orzeczenie dyscyplinarne stanowiące podstawę decyzji Komendanta Głównego Straży Pożarnej z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i sprawa nie została jeszcze rozpoznana. Decyzja nakazująca zwrot kosztów wyżywienia i umundurowania jest również przedwczesna z tej przyczyny. Natomiast jej wykonanie wywoła nieodwracalne skutki prawne. Poza zarzutami dotyczącymi wadliwości decyzji, należy wskazać również na brak odniesienia się Komendanta Głównego Straży Pożarnej do zarzutów dotyczących wysokości wyliczonej kwoty. Z uzasadnienia decyzji Rektora Komendanta [...] nie wynika, jakie konkretnie wartości, jak i części umundurowania zostały uwzględnione w wyliczeniu ustalonej decyzja kwoty. Nie wskazano które z poszczególnych części umundurowania zostały objęte wyliczeniem, jaki był okres używania tych rzeczy przez stronę, czy zostały uwzględnione okresy zużycia wynikające z przepisów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 listopada 2005 roku w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej. Nie uczynił tego również Komendant Główny Straży Pożarnej w zaskarżonej decyzji Braki te, zdaniem strony, świadczą o naruszeniu art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W treści odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do jego uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności albo wydania z naruszeniem prawa. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej oraz wydanego na podstawie art. 49 ust. 2 tej ustawy rozporządzenia. Stosownie do art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej strażak zwolniony ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 3-5 lub ust. 3 pkt 2 przed upływem 5 lat od pełnienia nauki w ramach służby kandydackiej w Szkole głównej Służby Pożarniczej, Centralnej Szkole Państwowej Straży Pożarnej lub szkole aspirantów Państwowej Straży Pożarnej jest obowiązany zwrócić kwotę stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki. Jak stanowi art. 43 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy, strażaka zwalnia się ze służby w przypadku wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Zgodnie natomiast z art. 114 ust. 4 ustawy przepis art. 49 stosuje się do strażaków w służbie kandydackiej, którzy zrezygnowali z nauki w szkole Państwowej Straży Pożarnej lub zostali z tej służby wydaleni. Na podstawie art. 49 ust. 2 ww. ustawy o Państwowej Straży Pożarnej wydane zostało rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2002 r. w sprawie kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, warunków ich zwracania oraz przypadków zwalniania z obowiązku zwrotu tych kosztów (Dz. U. Nr 81, poz. 739). W myśl § 1 ust. 1 rozporządzenia koszty wyżywienia i umundurowania otrzymanych przez strażaka w okresie nauki w szkołach Państwowej Straży Pożarnej, o których mowa w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, zwanych dalej "szkołami", ustala się jako sumę: 1. dziennych stawek pieniężnych norm wyżywienia strażaka w okresie nauki, 2. wartości przedmiotów umundurowania wydanych strażakowi w okresie nauki. Okres nauki w szkołach, który nie obejmuje urlopów i innych usprawiedliwionych nieobecności, określa komendant szkoły, w której strażak lub absolwent odbywał naukę (§ 1 ust. 2). Wysokość kwoty stanowiącej równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania ustala się według stawek obowiązujących odpowiednio w dniu: 1. zwolnienia strażaka ze służby, 2. w którym upłynął 3-miesięczny termin na podjęcie przez absolwenta szkoły służby w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej albo służby lub pracy w jednostkach ochrony przeciwpożarowej (§ 1 ust. 3). Kwotę, o której mowa w ust. 3, pomniejsza się o 1/5 za każdy rok służby odbytej przez strażaka po ukończeniu szkoły. Jeżeli w roku, w którym następuje ustalenie kwoty należności podlegającej zwrotowi, okres służby przekracza 6 miesięcy, okres ten uznaje się za pełny rok służby (§ 1 ust. 4). Komendant szkoły ustala w decyzji kwotę stanowiącą równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania podlegającą zwrotowi oraz termin zwrotu tej kwoty. (§3 rozporządzenia). Komendant szkoły może w uzasadnionych przypadkach, na pisemny wniosek strażaka zobowiązanego do zwrotu kosztów wyżywienia i umundurowania, ustalić w decyzji zwrot tych kosztów w ratach (§ 4 rozporządzenia). Z akt sprawy wynika, iż skarżący był studentem studiów stacjonarnych dla strażaków w służbie kandydackiej na Wydziale [...] w [...] w [...]. Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie [...] w [...] – wobec zdarzeń mających miejsce w dniu [...] lutego 2017 r. – orzekła wobec skarżącego karę wydalenia ze służby. Orzeczenie to utrzymane zostało w mocy przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej (orzeczenie z dnia [...] września 2017 r.). W związku z powyższym decyzją z dnia [...] października 2017 r. Rektor – Komendant [...] wydalił skarżącego ze służby kandydackiej. Komendant Główny PSP decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., po rozpatrzeniu odwołania uchylił zaskarżoną decyzję w całości i wydalił skarżącego ze służby kandydackiej z dniem [...] listopada 2017 r. Skarżący zatem w okresie od [...] sierpnia 2014 r. do [...] listopada 2017 r. był studentem [...] posiadającym status strażaka służby kandydackiej, a następnie kontynuował naukę na tej uczelni jako osoba cywilna. W dniu [...] kwietnia 2018 r. skarżący zdał egzamin dyplomowy i uzyskał tytuł zawodowy [...]. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, organy trafnie przyjęły, iż w sprawie mają zastosowanie art. 49 ust. 1 w zw. z art. 43 ust. 2 pkt 3 i art. 114 ust. 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej nakładające na strażaka wydalonego ze służby kandydackiej obowiązek zwrotu kosztów stanowiący równowartość kosztów wyżywienia i umundurowania otrzymanych w czasie nauki. W przepisie art. 114 ust. 4 ustawy o PSP chodzi bowiem o wydalenie ze szkoły Państwowej Straży Pożarnej strażaka w służbie kandydackiej. Dalsze zatem kontynuowanie nauki w tej szkole przez skarżącego w charakterze osoby cywilnej (a nie strażaka w służbie kandydackiej) nie ma w świetle analizowanego przepisu znaczenia prawnego dla powstania obowiązku z art. 49 ustawy. Powstanie obowiązku zwrotu kwoty stanowiącej równowartość wyżywienia i umundurowania należy bowiem, zdaniem Sądu, łączyć z wydaleniem ze służby kandydackiej i zakończeniu pobierania nauki w charakterze strażaka w służbie kandydackiej, co nastąpiło w dniu [...] listopada 2017 r. Organy ustalając wysokość tych kosztów, prawidłowo oparły się na przepisach ww. rozporządzenia MSWiA z dnia 7 czerwca 2002 r. Wyliczona została ilość dni, w których skarżącemu przysługiwało bezpłatne wyżywienia według normy zasadniczej – szkolnej "Sz" (746,5 dni) oraz według normy "Sz" powiększonej o 70% normy dodatkowej uzupełniającej Du (58 dni). Wskazana została wysokość tych norm wynikających z decyzji nr [...] Dyrektora Departamentu Bezpieczeństwa Publicznego MSWiA i Dyrektora Budżetu MSWiA z [...] sierpnia 2008 r., zmienionej decyzją nr [...] z [...] października 2011 r., a następnie podana została łączna wartość bezpłatnego wyżywienia w kwocie [...] zł. Przy wyliczeniach tych organy oparły się na zestawieniu okresu korzystania i niekorzystania z wyżywienia sporządzonego na podstawie książek i dokumentów wewnętrznych kompanii. Ponadto organy dokonały obliczenia kosztów umundurowania. Wyliczenia te przeprowadzono na podstawie kwoty mundurowej skarżącego i wykazanych w niej sortów mundurowych, które otrzymywał w okresie nauki w [...]. Ustalono, że kwota ta wynosi [...] zł i składa się na nią kwota [...] zł za umundurowanie służbowe i wyjściowe oraz kwota [...] zł za przedmioty osobistego użytku typu koszule i skarpety. W ocenie Sądu orzekające sprawę organy zbadały sprawę wnikliwie. Skarżący nie wskazuje też żadnych okoliczności, z których wynikałoby, iż przedstawione wyliczenia są błędne. Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji odpowiadają prawu i z tego względu, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.