II SA/Wa 1504/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Janusz Walawski, Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. M. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] m.st. Warszawy z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie niezakwalifikowania i nieumieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego - oddala skargę - Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. odmówił W. M. zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. Uchwała została podjęta na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 i § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr 12 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32 poz. 453 ze zm. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2010r. nr 203 poz. 6025) oraz § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz.Woj. Maz. nr 220, poz. 9485 ze zm. Dz. Urz. Woj .Maz. z 2010 r. nr 203, poz. 6025) i § 12 w związku z § 4 ust. 1, § 22 ust. 2 pkt. 3 oraz § 24 ust. l Uchwały Nr LV1II/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2011 r. nr 116 poz. 3676, z 2013 r. poz. 6 oraz z 2014 r. poz. 6136). W uzasadnieniu uchwały Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, że wniosek W. M., zamieszkałej w wynajmowanym lokalu nr [...] przy ul. [...], został negatywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową do najmu lokalu socjalnego. Wnioskodawczyni prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury. Średni miesięczny dochód na 1 osobę w rodzinie wynosi 1051,43 złotych. Zamieszkuje w lokalu wynajmowanym od osoby obcej na podstawie umowy najmu. W wyniku analizy wniosku stwierdzono, że na jedną osobę przypada 54,95 m2 powierzchni pokoi przy dopuszczalnej powierzchni, nie więcej 6 m2 na osobę. W związku z tym W. M. nie spełnia kryterium uprawniającego do najmu lokalu określonego w § 4 pkt 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Brak jest również przesłanek do zastosowania § 5 ust. 2 pkt. 3 ww. Uchwały, ponieważ orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie pozostaje w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej. Ponadto, zgodnie z § 22 ust. 2 pkt. 3 cyt. Uchwały przy rozpatrywaniu wniosków wnikliwej analizie należy poddać posiadanie przez wnioskodawcę innego tytułu prawnego do lokalu. Stwierdzono, że wnioskodawczyni posiada umowę najmu lokalu nr [...] przy ul. [...]. Zatem na podstawie § 5 ust. 2 pkt. 3 w związku z § 4 pkt 1 oraz § 22 ust. 2 pkt. 3 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy należy odmówić udzielenia pomocy mieszkaniowej. W. M. wezwała Zarząd Dzielnicy [...] do usunięcia naruszenia prawa, poprzez zmianę uchwały z dnia [...] maja 2015 r. i umieszczenie jej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Wnioskodawczyni argumentowała miedzy innymi, iż właściciele mieszkania obecnie przez nią wynajmowanego są również właścicielami poprzednio wynajmowanego mieszkania przy ul. [...], które wraz z mężem musiała opuścić w związku z zadłużeniem czynszowym. Obecne posiada zadłużenie czynszowe ponad [...] zł. Mąż zmarł. Nie jest jej stać na mieszkanie w tak dużym mieszkaniu a właściciele podwyższają stawki czynszowe. Podeszły wiek i stan zdrowia uniemożliwia jej zapewnienie sobie warunków mieszkaniowych. Zarząd Dzielnicy [...] po rozpatrzeniu wezwania W. do usunięcia naruszenia prawa, uchwałą z dnia [...] lipca 2015 r. podtrzymał wcześniejsza uchwałę. W tym stanie sprawy W. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na obie wyżej wskazane uchwały Zarząd Dzielnicy [...]. W skardze podniosła, że stosownie do orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] stycznia 2015 r., jest zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, jednakże nie zostało uwzględnione przy wydawaniu zaskarżonej uchwały. Do zamieszkania w lokalu nr [...] przy ul. [...], jako w lokalu zamiennym, została zmuszona wraz z obłożnie chorym mężem J. M., po wydaniu przez Sąd Rejonowy wyroku w sprawie [...], nakazującego naszą eksmisję z lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...]. Od początku wraz z mężem twierdziliśmy, że lokal przy ul. [...] jest zbyt duży jak na nasze potrzeby i że będziemy obciążeni nadmiernie wysokimi opłatami. Argumentację powyższą podnosiliśmy bezskutecznie w apelacji od wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] listopada 2008 r., oraz w skardze o wznowienie postępowania. Nie udało nam się jednak zmienić orzeczeń sądowych. Mąż zmarł [...] października 2011 r. W lokalu pozostałam sama, skazana wyłącznie na własne możliwości finansowe tj. na niską emeryturę i pomoc społeczną. Niesprawiedliwe orzeczenie sądów sprawiło, że żyję schorowana w niedostatku, bo wszystkie środki, które posiadam, przeznaczam na opłacenie wysokiego czynszu i opłat za media w wysokości łącznej [...] zł. Podjęła próbę obniżenia stawki czynszowej w drodze postępowania sądowego, jednakże Sąd Rejonowy dla [...] w sprawie [...] oddalił powództwo uznając, że nie są spełnione warunki z art. 3572 Kc tj. w sprawie nie wystąpiły istotne - nadzwyczajne zmiany okoliczności, które uzasadniałyby obniżenie opłaty czynszowej. Sąd przyznał, że moja sytuacja finansowa jest zła, ale nie stanowi to argumentu przemawiającego za zmianą zawartej umowy najmu. Skarżąca podkreśliła, że nie ma już żadnej możliwości zmiany tej sytuacji i pozostaje jej tylko droga starań o prawo najmu lokalu z zasobu komunalnego. Pełnomocnik skarżącej pismem z dnia [...] lutego 2016 r. uzupełnił skargę, zarzucając Zarządowi Dzielnicy [...] naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie aktualnej sytuacji materialno-bytowej oraz zdrowotnej skarżącej, która to okoliczność uprawna skarżącą do zakwalifikowania jej jako "najemcy wrażliwego", co w konsekwencji doprowadziło do odmowy zakwalifikowania i umieszczenia jej na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. W uzasadnieniu powyższego pisma podniesiono, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Z uwagi na treść § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a i b uchwały Nr LV1II/1751/2009, w przypadku osoby posiadającej orzeczenie o niepełnosprawności, a takie orzeczenie skarżąca przedstawiła w przedmiotowej sprawie, nie stosuje się kryterium metrażowego. Nadto skarżąca W. M. spełnia kryterium dochodowe, tj. nie przekracza minimum, wynoszącego 1.936,99 zł. Po eksmisji z lokalu przy ul. [...] skarżąca wraz z mężem została objęta pomocą Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy [...]. W latach 2011-2015 korzystała ona z pomocy m. in. w postaci zasiłków celowych, okresowych, posiłków w punkcie żywieniowym, usług opiekuńczych. Z uwagi na konieczność uiszczania bardzo wysokiego czynszu za lokal zamienny przy ul. [...], skarżąca przeznacza wszelkie środki finansowe jakie otrzymuje, tj. skromną emeryturę oraz środki pieniężne uzyskane z Ośrodka Pomocy Społecznej, na pokrycie należnych opłat, często kosztem własnego utrzymania. Obecnie z uwagi na rosnące zadłużenie, skarżąca zmuszona została do podpisania ugody (akt notarialny z dnia [...] grudnia 2015 r.) z właścicielem lokalu zamiennego przy ul. [...] m [...]. Warunkiem zrzeczenia się długu i umorzenia postępowania egzekucyjnego było opuszczenie lokalu zamiennego najpóźniej do dnia 30 września 2017 r. W związku z powyższym, w treści ugody znalazł się zapis, iż podejmie ona starania w celu uzyskania lokalu od gminy, na wolnym rynku lub ewentualnie wśród rodziny. W chwili obecnej, ze względu na podeszły wiek oraz stan zdrowia, skarżąca nie ma żadnych możliwości aby wynająć mniejsze mieszkanie na wolnym rynku. Bezsporne jest natomiast, iż koszt wynajmu takiego lokalu wyniósł by ok. 1.000,00 zł. Skarżąca nie może również zamieszkać u swojego syna w M. Mieszka on wraz z dwójką chorych dzieci w mieszkaniu należącym do jego żony i oboje nie wyrażają zgody na zamieszkanie skarżącej z nimi. W tej sytuacji jedynym rozwiązaniem jest ubieganie się przez skarżącą o uzyskanie lokalu socjalnego od Gminy. Z uwagi na długi okres oczekiwania, konieczne jest natychmiastowe umieszczenie skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. W innym wypadku skarżąca zostanie skazana na bezdomność. Zgodnie z § 12 Uchwały LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. l ustawy, może zostać zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku. W przypadku skarżącej należy stwierdzić, iż spełnia ona wskazane powyżej przesłanki, tj. najpóźniej we wrześniu 2017 roku utarci ona prawo najmu do lokalu zastępczego przy ul. [...]. Nadto, z uwagi na orzeczenie o niepełnosprawności, nie stosuje się do niej kryterium metrażowego określonego w § 4 pkt 1, a ze względu na bardzo niskie dochody znajduje się ona w niedostatku. Pełnomocnik skarżącej wyraził pogląd, iż z uwagi na fakt, że skarżąca była najemcą lokalu mieszkalnego pozostającego w zasobach [...], a następnie, po przejęciu kamienicy przez prywatnych właścicieli, została zmuszona do przeniesienia się do lokalu zamiennego, powinny przysługiwać jej uprawnienia "najemcy wrażliwego". W tej sytuacji kwestia, czy skarżąca posiada ona tytuł prawny do innego lokalu nie miałby żadnego znaczenia. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy [...] wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż § 12 Uchwały LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy wyklucza możliwość zawieranie umów najmu z osobami dysponującymi tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej sprostował skargę, oświadczając, iż jej przedmiotem jest uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] maja 2015 r. oraz oświadczył, iż mąż skarżącej nie posiadał uprawnień emerytalnych. Natomiast pełnomocnik organu podtrzymał stanowisko zawarte w odpowiedzi na skargę i przyznał, iż niniejsza sprawa nie została przez organ dostatecznie zbadania, ale istnieją tu decydujące dwa istotne kryteria: posiadanie przez skarżącą tytułu prawnego do lokalu i powierzchnia tego lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Pomimo dość pobieżnego zbadania przez Zarząd Dzielnicy [...] sytuacji skarżącej, o czym świadczy treść uzasadnienia uchwały tego organu z dnia [...] maja 2015 r., w niniejszej sprawie istnieją dwie zasadnicze okoliczności, które niezależnie od siebie stanowią o niemożności pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku W. M. o zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. Po pierwsze, w dacie uchwalania zaskarżonej uchwały ([...] maj 2015 r.) skarżąca legitymowała się tytułem prawnym do lokalu mieszkalnego, to jest umową najmu dotyczącą obecnie przez skarżącą zajmowanego lokalu mieszkalnego przy ul. [...], zawartą z właścicielem tego lokalu. Powyższy fakt, w zestawieniu z treścią § 12 Uchwały Nr LV1II/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Województwa Mazowieckiego Nr 132, poz. 3937 ze zm.) wprost wyłącza skarżącą z grona osób uprawnionych do uzyskania lokalu mieszkalnego z zasobu [...]. Po drugie, obecnie zajmowany przez skarżącą na podstawie umowy prywatnej najmu lokal posiada powierzchnie użytkową 85m2, co zważywszy, iż lokal ten zajmuje obecnie sama skarżąca, wyłącza ją, niezależnie od normy wskazanego wyżej § 12, z grona osób uprawnionych do uzyskania lokalu mieszkalnego z zasobu [...], na podstawie § 4 Uchwały Nr LV1II/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż sytuacja w jakiej obecnie znalazła się skarżąca jest krytyczna. Widoczne są działanie skarżącej w celu rozwiązania impasu, w którym się znalazła. Są to nieudane próby zmiany czynszu (powództwo o ustalenie czynszu) i nieudane zmiany obecnej umowy najmu, poprzez wyrażenie zgody wynajmującego na zamieszkanie w lokalu przy ul. [...] wraz ze skarżąca jej syna z rodziną, co pozwoliło by rozłożyć czynsz za tak duże mieszkanie (85 m2) na więcej osób. Jednakże sądy administracyjne rozpatrując sprawy poddane ich kognicji, kierując się zasada legalizmu a nie zasadami współżycia społecznego, co wprost wynika z treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka, co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Drugą istotną zasadą kontroli, sprawowaną przez sądy administracyjne, jest badanie, poddanych jego kognicji rozstrzygnięć, w oparciu o stan fatyczny sprawy, istniejący w dacie wydania kontrolowanego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie, na dzień wydania zaskarżonej uchwały z dnia [...] maja 2015 r. o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego (bo tylko ona może być przedmiotem kontroli Sądu, w szczególności kontrola ta nie może dotyczyć ani uchwały z dnia [...] lipca 2015 r. o odmowie uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, ani odpowiedzi na skargę) skarżąca posiadała tytuł prawny do najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Tytuł ten skarżąca uzyskała w drodze ugody w postepowaniu egzekucyjnym, zawartej z właścicielem wcześniej zajmowanego lokalu przy ul. [...]. Okoliczność, iż lokal ten (przy ul. [...]) został przyznany skarżącej i jej małżonkowi przez stosowne orany [...] i okoliczność ujawnienia się właściciela tego lokalu oraz okoliczność orzeczenia przez sąd powszechny eksmisji skarżącej i jej małżonka z tego lokalu - nie może odnosić bezpośredniego skutku w niniejszej sprawie. A to z tej przyczyny, iż to sama skarżąca wraz z małżonkiem zawarła, w drodze ugody egzekucyjnej, z właścicielami mieszkania przy ul. [...] umowę najmu lokalu przy ul. [...]. Dlatego, z powyższych okoliczności niniejszej sprawy nie można, jak to czyni pełnomocnik skarżącej, twierdzić, iż obecnie W. M. posiada status tzw. "najemcy wrażliwego". Status ten skarżąca posiadałaby, w rozumieniu obecnego brzemienia § 14 Uchwały Nr LV1II/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., w chwili uprawomocnienia się orzeczenia eksmisji z lokalu przy ul. [...]. Jednakże wraz z zawarciem umowy najmu lokalu przy ul. [...], uprawnień do uzyskania lokalu z zasobu [...] skarżąca nie posiada, albowiem legitymuje się tytułem prawny do aktualnie zajmowanego lokalu (§ 12 powyższej Uchwały). Także nie jest zasadne twierdzenie, iż na mocy ugody z dnia [...] grudnia 2015 r. z właścicielem obecnego lokalu w przedmiocie umorzenia zaległości czynszowych w zamian za zobowiązanie się skarżącej do opróżnienia lokalu w 2017 roku, skarżąca spełnia warunki do uzyskania lokalu z zasobu [...] na mocy Uchwały Nr LV1II/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Po pierwsze, fakt powyższej ugody, z uwagi na datę jej zawarcia nie mógł, z przyczyn oczywistych, stanowić przedmiotu ustaleń zaskarżonej uchwały. Po drugie, ustalenia powyższej ugody dotyczą przyszłości, natomiast przepisy Uchwały Nr LV1II/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. dotyczą stanów, które muszą istnieć nie w przyszłości, ale co najpóźniej w dacie podejmowania uchwały zarządu danej dzielnicy [...]. Zatem nie można wykluczyć, iż w 2017 roku skarżąca będzie, wobec ziszczenia się niniejszej ugody, spełniać warunki Uchwały Nr LV1II/1751/2009, jednakże, co jest decydujące w niniejszej sprawie, nie spełniała tych warunków w dacie uchwalenia zaskarżonej uchwały. Fatalna sytuacja mieszkalnictwa socjalnego w [...], brak wystarczających inwestycji w tym zakresie i wieloletnie zaniedbania w budowie mieszkań komunalnych, spowodowały, iż Uchwała Nr LV1II/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, mimo jej licznych nowelizacji, musi zawierać uregulowania skierowane do osób wprost bezdomnych a nie, zagrożonych bezdomnością w przyszłości. Również, co do zasady, nie jest zasadny zarzut skargi naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, albowiem do tego typu spraw Kodeks postępowania administracyjnego nie stosuje się. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały z dnia [...] maja 2015 r., które mogło by stanowić o istotnej wadzie tego rozstrzygnięcia, dlatego na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.