II SA/Wa 1508/24
WyrokWSA w Warszawie2025-06-04
Skład orzekający: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, stosując uznanie administracyjne, może zwolnić funkcjonariusza Straży Granicznej ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej, pomimo uchylenia tego przepisu, jeśli postępowanie zostało wszczęte przed jego uchyleniem i czy okoliczności takie jak liczne absencje, obraźliwe wiadomości do przełożonych oraz niestawianie się na wezwania organu uzasadniają utratę zaufania i zwolnienie ze służby?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej prawidłowo zastosował uznanie administracyjne, zwalniając funkcjonariusza Straży Granicznej ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej. Pomimo uchylenia przepisu, postępowanie mogło być prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych, zgodnie z art. 17 Noweli. Liczne absencje, obraźliwe wiadomości do przełożonych oraz celowe uniemożliwianie procedowania przez organ uzasadniały utratę zaufania i zwolnienie ze służby, nawet jeśli część zdarzeń nastąpiła po wszczęciu postępowania. Sąd podkreślił, że ocena stanu faktycznego powinna uwzględniać całokształt okoliczności na dzień orzekania, a w służbach mundurowych priorytetem jest interes służby i dyspozycyjność funkcjonariuszy.Stan faktyczny
Funkcjonariusz Straży Granicznej został zwolniony ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o Straży Granicznej z powodu nabycia prawa do emerytury, licznych absencji chorobowych, utraty zaufania przełożonego (spowodowanej m.in. obraźliwymi wiadomościami do przełożonych) oraz celowego uniemożliwiania prowadzenia postępowania w sprawie zwolnienia. Organ odwoławczy uchylił rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia, ustalając nową datę. Funkcjonariusz zaskarżył decyzję, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak obiektywnych przyczyn zwolnienia oraz nierówne traktowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę
Zaskarżonym aktem - przywołując art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a." - uchylono rozkaz personalny Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z [...] kwietnia 2024 r. o zwolnieniu [...] SG J. C., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", ze służby stałej w Straży Granicznej (dalej jako "SG") z dniem [...] czerwca 2024 r. - w części, dotyczącej daty zwolnienia - oraz ustalono nową datę zwolnienia - na [...] sierpnia 2024 r. W pozostałej zaś części utrzymano rozkaz personalny w mocy.
W uzasadnieniu skarżonego aktu przywołano następujące okoliczności faktyczne sprawy i prawne jej uwarunkowania:
- [...] czerwca 2022 r. wszczęto postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia Funkcjonariusza ze służby stałej w SG - na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. 2024 r. poz. 915), zwanej dalej "ustawą o SG" - z uwagi na nabycie prawa do wysługi emerytalnej (wobec osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej); w wyniku przeprowadzonego postępowania organ I. instancji zwolnił go ze służby stałej w SG,
- wobec skutecznego wniesienia odwołania sprawę rozpatrzono ponownie w II. instancji,
- zgodnie z art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku nabycia prawa do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej; przepis ten uchylono - na mocy art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wprowadzeniem świadczenia za długoletnią służbę (Dz.U. poz. 347), zwanej dalej "Nowelą"; jednocześnie - na podstawie art. 17 Noweli - do postępowań w sprawie zwolnienia ze służby w trybie art. 41 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG - wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej - stosuje się przepisy dotychczasowe,
- postępowanie wszczęto [...] czerwca 2022 r.; art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG ma więc zastosowanie,
- rozwiązanie stosunku służbowego na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG ma charakter fakultatywny; właściwy organ - działając w ramach uznania administracyjnego, korzystając z uprawnienia nadanego mu przez ustawodawcę - winien wyczerpująco uzasadnić motywy, jakimi się kierował przy zwalnianiu funkcjonariusza ze służby; obowiązany jest wyjaśnić, dlaczego - mając wybór pomiędzy pozostawieniem funkcjonariusza w służbie, a zwolnieniem - decyduję o wyborze drugiej opcji; działanie organu musi mieścić się w granicach zakreślonych dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i - wynikającym z art. 7 K.p.a. - obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywatela,
- przy ocenie argumentacji organu I. instancji - w zakresie wyboru, w drodze uznania administracyjnego, opcji zwolnienia - należy mieć na uwadze specyficzny charakter służb mundurowych; umożliwia on odmienne - bardziej rygorystyczne, niż w wypadku pozostałych zawodów i funkcji - ukształtowanie statusu służbowego - w tym zakresu jego utraty; swoboda organu, dotycząca ingerowania w sytuację prawną funkcjonariuszy publicznych, jest znacznie większa; wynika bowiem z publicznoprawnego charakteru pełnionych przez nich funkcji,
- uprawnienie do zwolnienia na postawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG dotyczy przypadków, gdy funkcjonariusz - pomimo deklarowanej chęci pozostawania w służbie i nawet zasług we wcześniejszym okresie - nie daje gwarancji, że będzie nadal wykonywał powierzone mu czynności rzetelnie i efektywnie,
- zgodnie jednocześnie z art. 31 ustawy o SG, służbę w tej formacji może pełnić osoba o nieposzlakowanej opinii, posiadająca zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych, podległych szczególnej dyscyplinie służbowej, której gotowa jest się podporządkować,
- w niniejszej sprawie wystąpiła przesłanka określona w art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG; w momencie wszczęcia postępowania Funkcjonariusz miał wysługę emerytalną - wynoszącą 40 lat, 9 miesięcy i 17 dni; w dacie wydania rozkazu o zwolnieniu wysługa emerytalna wynosiła natomiast 42 lata, 9 miesięcy i 26 dni - znaczenie więc powyżej wymaganych prawem 30 lat wysługi emerytalnej; oznacza to spełnienie sformułowanego przez ustawodawcę wymogu – warunkującego zwolnienie funkcjonariusza ze służby,
- co do powodów, które zaważyły na decyzji o zwolnieniu Funkcjonariusza ze służby w SG, organ I. instancji powołał szeroką argumentację; wskazał przede wszystkim na znaczący spadek dyspozycyjności - przejawiający się licznymi nieobecnościami w służbie oraz utratą zaufania doń przez przełożonego,
- nieobecności Funkcjonariusza z powodu choroby - od [...] listopada 2018 r. do [...] grudnia 2023 r. - wynosiły łącznie 759 dni; przy tym w 2018 roku – 24 dni, w 2019 roku - 321 dni, w 2021 roku - 61 dni, w 2022 roku - 208 dni, w 2023 roku -145 dni; ponadto pismem z 23 czerwca 2022 r. organ I. instancji - działając na podstawie § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie zakresu obowiązków oraz podstaw, zakresu i trybu udzielania zwolnień od zajęć służbowych funkcjonariuszom Straży Granicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 936) - zwolnił Funkcjonariusza od zajęć służbowych na pozostały okres prowadzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG,
- Funkcjonariusz zajmuje stanowisko [...] [...] Oddziału Straży Granicznej, zwanego dalej "Oddziałem" - jedno z najwyższych i najważniejszych - w ramach struktury Oddziału; piastująca tak istotne i eksponowane stanowisko osoba winna być w najwyższym stopniu dyspozycyjna; jej zachowanie powinno zaś mieć na celu przede wszystkim interes jednostki organizacyjnej - Oddziału, w której pełni służbę; sytuacja, w której Funkcjonariusz przebywał na licznych zwolnieniach lekarskich nie tylko znacząco obniża jego dyspozycyjność ale nie daje też przełożonemu organowi I. instancji, pewności, że Funkcjonariusz będzie mógł wykonywać swoje obowiązki służbowe; z perspektywy interesu służby jest ważne, aby funkcjonariusze w wykonywali przydzielone im obowiązki należycie i rzetelnie - odpowiadając przy tym za prawidłowe działanie danej jednostki organizacyjnej; liczne i stale powtarzające się absencje Funkcjonariusza w sposób oczywisty dezorganizowały pracę macierzystej jednostki; nie ma możliwości prawidłowego funkcjonowania takiej jednostki, gdy Funkcjonariusz stale przedkłada kolejne zwolnienia lekarskie albo - z innych tytułów - jest nieobecny w służbie oraz, gdy przełożony nie ma pewności, czy i ewentualnie kiedy oraz, na jaki okres, jego podwładny wróci do służby; związane z zajmowanym przez Funkcjonariusza stanowiskiem zadania musiały być powierzone innej osobie,
- postawa Funkcjonariusza wskazuje wyraźnie na negatywny stosunek do pełnionej służby; pozwalając mu trwać w stosunku służbowym – w szczególności, mając na względzie jego wysokie stanowisko służbowe - organ traci zaufanie innych dyspozycyjnych, odpowiedzialnych i stawiających na pierwszym miejscu dobro służby funkcjonariuszy; utrzymywanie go w służbie może prowadzić do powielania takich zachowań, uchylania się od pełnienia służby przez innych funkcjonariuszy, spadek motywacji do jej pełnienia, a także utratę wiarygodności organów, odpowiedzialnych za właściwe funkcjonowanie jednostki organizacyjnej SG; osoba pełniąca służbę z 15 grupą uposażenia i w stopniu komandora SG powinna swoją postawą, zachowaniem, stosunkiem do przełożonych i służby dawać przykład zarówno podwładnym, jak i niższym stopniem funkcjonariuszom,
- wskazano zachowanie Funkcjonariusza, związane z niestawiennictwem przed organem I. instancji - pomimo kilkukrotnych skierowanych doń wezwań do osobistego stawiennictwa w Komendzie Oddziału; mając na względzie § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2002 r. w sprawie właściwości organów i jednostek organizacyjnych Straży Granicznej w sprawach wynikających ze stosunku służbowego funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz trybu postępowania w tych sprawach (Dz.U. z 2022 poz. 137), zwanego dalej "rozporządzeniem o właściwości", organ I. instancji wzywał wielokrotnie Funkcjonariusza w celu przeprowadzenia czynności, o której mowa w ust. 1, 2 i 4 powołanego przepisu; organ ten wystawił wezwania:
1) z 19 lipca 2022 r. (doręczone stronie 1 sierpnia 2022 r.) do stawienia się w dniu 11 sierpnia 2022 r.;
2) z 7 września 2022 r. (doręczone stronie 26 września 2022 r.) do stawienia się w dniu 15 września 2022 r.;
3) z 3 lutego 2023 r. (doręczone stronie 15 lutego 2023 r.) do stawienia się w dniu 27 lutego 2023 r.;
4) z 16 marca 2023 r. (doręczone stronie 27 marca 2023 r.) do stawienia się w dniu 28 marca 2023 r.;
5) z 29 marca 2023 r. (doręczone stronie 17 kwietnia 2023 r.) do stawienia się w dniu 11 kwietnia 2023 r.;
6) z 25 kwietnia 2023 r. (doręczone stronie 11 maja 2023 r.) do stawienia się w dniu 15 maja 2023 r.;
7) z 31 maja 2023 r. (doręczone stronie 19 czerwca 2023 r. i jej pełnomocnikowi 13 czerwca 2023 r.) do stawienia się w dniu 26 czerwca 2023 r.;
8) z 19 lipca 2023 r. (doręczone stronie 16 sierpnia 2023 r. i jej pełnomocnikowi 7 sierpnia 2023 r.) do niezwłocznego stawienia się, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma w dzień roboczy o godzinie 13:00, a - w przypadku wystąpienia niedającej się pokonać przeszkody - do stawienia się następnym dniu roboczym - po usunięciu tej przeszkody;
9) z 31 stycznia 2024 r. (doręczone stronie 29 lutego 2024 r. i jej pełnomocnikowi 1 lutego 2024 r.) do niezwłocznego stawienia się, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma w dzień roboczy (poniedziałek - piątek) o godzinie 13:00, w przypadku zaś wystąpienia niedającej się pokonać przeszkody do stawienia się następnym dniu roboczym - po usunięciu tej przeszkody,
- dopiero po dziewiątym wezwaniu Funkcjonariusz stawił się w Komendzie Oddziału w celu przeprowadzenia czynności, o których mowa w § 8 rozporządzenia o właściwości; wcześniej przebywał na zwolnieniach lekarskich od [...] czerwca 2022 r. do [...] kwietnia 2023 r.,
- Funkcjonariusz na dni, w których miał się stawić do organu I. instancji celem przeprowadzenia rozmowy, o której mowa w § 8 rozporządzenia o właściwości, zwanej dalej "rozmową kadrowa", przedkładał krótkoterminowe zwolnienia lekarskie; sytuacja taka miała miejsce np. 15 maja 2023 r. - w dniu przeprowadzenia zaplanowanych czynności objętych wezwaniem, kiedy przedstawił organowi I. instancji zwolnienie lekarskie na okres [...] do [...] maja 2023 r.; podobna zdarzenie miało miejsce z czynnościami, zaplanowanymi na 26 czerwca 2023 r.; w tym przypadku Funkcjonariusz przebywał na zwolnieniu lekarskim od [...] do [...] czerwca 2023 r.,
- przede wszystkim zwrócono jednak uwagę na postawę Funkcjonariusza w odpowiedzi na wezwanie z 19 lipca 2023 r. do niezwłocznego stawienia się, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma w dzień roboczy o godzinie 13:00, a - w przypadku wystąpienia niedającej się pokonać przeszkody - do stawienia się następnym dniu roboczym po jej usunięciu; Funkcjonariusz stawił się w Komendzie Oddziału 30 września 2023 r. – w sobotę; jako pełniący od wielu lat służbę w Komendzie Oddziału, Funkcjonariusz musiał zdawać sobie sprawę z godzin pracy urzędu; wiedział, że w sobotę nie pełnią służby osoby, mogące przeprowadzić z nim zaplanowane czynności; zgodnie bowiem z § 6 ust. 1 decyzji nr [...] Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] października 2020 r. w sprawie wprowadzenia rozkładu czasu służby w Komendzie [...] Oddziału Straży Granicznej, funkcjonariuszy - nieobjętych szczegółowymi regulacjami - obowiązuje jednozmianowy rozkład czasu służby; na podstawie ust. 2 wskazanej regulacji, czas trwania służby w systemie jednozmianowym wynosi 8 godzin - od poniedziałku do piątku, od godz. 7.30 do 15.30.; mając na względzie absencje oraz niestawianie się Funkcjonariusza na liczne wezwania organu I. instancji, w celu przeprowadzenia rozmowy kadrowej, organ wszczął postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia tegoż ze służby w SG na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG; dopiero wówczas Funkcjonariusz stawił się - 7 marca 2024 r. - w Komendzie Oddziału; tego dnia przeprowadzono z nim rozmowę, o której mowa w § 8 rozporządzenia o właściwości, oraz zapoznano z aktami postępowania w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG,
- uwzględniając powyższe okoliczności, postawa Funkcjonariusza nosiła znamiona celowej obstrukcji postępowania administracyjnego; przedłużające się nieobecności oraz brak chęci współpracy z organem I. instancji – w zakresie przeprowadzenia wymaganych prawem czynności - stanowią negatywną okoliczność - rzutującą na ocenę dyspozycyjności Funkcjonariusza; jednocześnie jego postawa uzasadnia zastosowanie przesłanki zwolnienia ze służby z art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG,
- kolejnym podniesionym przez organ I. instancji aspektem jest utrata zaufania przełożonego - Komendanta Oddziału - do podwładnego,
- chodzi tu o zachowanie Funkcjonariusza wobec Komendanta Oddziału, jak i innych - zajmujących wysokie stanowiska w strukturze Oddziału - osób; w okresie pomiędzy 13 grudnia 2023 r. a 19 stycznia 2024 r. Funkcjonariusz wysyłał z telefonu służbowego wiadomości, zawierające obraźliwe treści i insynuacje; świadczyły one o negatywnym stosunku do tych osób - w tym do bezpośredniego przełożonego Komendanta Oddziału; 13 grudnia 2023 r. Funkcjonariusz wysłał wiadomość tekstową do Komendanta Oddziału o treści: "Oszuście czemu nie odbierasz?"; następnie - 19 stycznia 2024 r. – skierowano doń wiadomość o następującej treści: "Czy prawda jest ze na początku 2020 r wpłynęły do [...]OSG środki z rozliczenia roku 2019 środki nie zostały zgodnie z przepisami wpłacone na dochody budżetowe tylko sonie "lezakowały" dlaczego nie powiadomiony rzecznika dyscypliny finansów publicznych."; ponadto - 14 grudnia 2023 r. - Funkcjonariusza przesłał do [...] SG E. Z. – [...] Oddziału, zwanej dalej "Księgowym" - wiadomość tekstową o treści: "Prokoł protokolarny 2019. Znam szczegółowo role kanalii, tez te od dwóch pustych wiader. Nie odpuszczę poi słowa."; 15 grudnia 2023 r, do Księgowego wysłano wiadomość: "Zbiórka dla zdjęcia karton mleka i na afiesze ŻENADA."; Funkcjonariusz wysyłał ponadto wiadomości tekstowe do [...] por. SG J. G. - naczelnika Wydziału [...] Oddziału - następującej treści:
1) 13 grudnia 2023 r.: "Oszust [...] jednoznacznie określił odbiór telefonu", " Tylko i wyłącznie pisemność ";
2) 14 grudnia 2023 r.: " Cytuję "przegrałeś tylko o tym nie wiesz"... ", "Ten cytat to twój sms do mnie z dnia 11 lutego 2021. Z dnia gdy kłamałeś, że teczki moich akt personalnych nie ma w [...]OSG.", "To twój sms i twoje kłamstwo o tap", "... nigdy nie zapomnę twoich nikczemności wobec mnie np. komisja lekarska czy twoje sms z dnia 11 lutego. ...Ja przez wiele kanalii w tym ciebie spędziłem wiele czasu w szpitalu. ";
3) 15 grudnia 2023 r.: " To pierwsze czyje polecenie i konkretne treści twojej rozmowy aby wywrzeć presję na komisje lekarską abym został zwekslowany";
cytaty te pochodzą z notatek służbowych wskazanych powyżej funkcjonariuszy Oddziału,
- postawę i treść przesyłanych wiadomości należy uznać za przejaw lekceważącego stosunku do osób, do których Funkcjonariusz skierował cytowane wiadomości; główną uwagę organu odwoławczego zwróciła treść wiadomości, przesłanej do naczelnika Wydziału [...] Oddziału z 13 grudnia 2023 r. - gdzie Funkcjonariusz nazywa Komendanta Oddziału "oszustem"; używanie przez Funkcjonariusza takich zwrotów - na określenie bezpośredniego przełożonego, w wiadomości do innego funkcjonariusza, pełniącego służbę na jednym z najwyższych stanowisk w oddziale SG - uzasadnia zastosowanie przez organ I. instancji przesłanki zwolnienia z art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG; stanowi to dowód negatywnego stosunku Funkcjonariusza do bezpośredniego przełożonego; w tym aspekcie uzasadnione jest twierdzenie organu I. instancji o utracie zaufania bezpośredniego przełożonego do Funkcjonariusza,
- niezależnie od powyższego, organ I. instancji przywołał 3 inne sytuacje, które przyczyniły się do utraty zaufania Komendanta Oddziału do Funkcjonariusza:
1) gdy przebywał on na zwolnieniu lekarskim - od [...] listopada do [...] grudnia 2018 r.; był to okres zamknięcia roku budżetowego; [...] Oddziału - czyli Funkcjonariusza - zastępował w tym okresie zastępca [...] Oddziału zwany "Zastępcą"; 10 stycznia 2019 r. Funkcjonariusz naniósł odręcznie uwagi na sporządzonej przez Zastępcę notatce służbowej z [...] stycznia 2019 r. - dotyczącej pracy w godzinach popołudniowych w grudniu 2018 roku; w przedmiotowej notatce Funkcjonariusz przestawił swoje uwagi do "zamknięcia roku budżetowego"; zarzucił: zaciąganie zobowiązań powyżej planu finansowego łącznie na ok. 100.000 zł, zmianę przeznaczenia środków bez wymaganej zgody Komendanta Głównego SG, zdawanie faktur po terminie, wydatkowanie środków z Funduszu Wsparcia na zakup paliwa żeglugowego w grudniu 2018 roku, które mogłyby zostać wydatkowane w kolejnym roku – po dokładnym rozpoznaniu rynku - niegospodarne dysponowanie środkami publicznymi, "dublowanie" faktury, obciążenie pracowników Sekcji Księgowości i Rozliczeń, skutkujące przekroczeniem godzin pracy w grudniu 2018 roku; 24 stycznia 2019 r. Funkcjonariusz sporządził wniosek do Komendanta Oddziału, dotyczący przeprowadzenia czynności, mających na celu zapewnienie prawidłowej realizacji wydatków; wniosek – wraz ze wskazaną notatką - przekazano Komendantowi Oddziału; 4 lutego 2019 r. polecił on wszcząć kontrolę w przedstawionym w notatce służbowej zakresie; kontrola nieplanowana - realizowana w trybie uproszczonym przez Wydział Kontroli w okresie [...] lutego do [...] maja 2019 r. - nie potwierdziła nieprawidłowości wskazanych przez Funkcjonariusza; stwierdzono tylko drobne uchybienia,
2) gdy 30 stycznia 2019 r. Komendant Oddziału zaakceptował wniosek z 15 stycznia 2019 r. o wyróżnienie nagrodami pieniężnymi łącznie 19 osób - funkcjonariuszy i pracowników Oddziału - w związku z zakończeniem inwentaryzacji rzeczowych składników majątku; po zaakceptowaniu wniosku przez przełożonego, Funkcjonariusz dopisał na nim ręcznie jeszcze jedną - dwudziestą osobę - bez konsultacji z kierownikiem jednostki; Naczelnik Wydziału [...] Oddziału wskazał Funkcjonariuszowi, że takie postępowanie jest niewłaściwe i że wniosku z naniesioną zmianą nie przedstawi do akceptacji Komendantowi Oddziału; w konsekwencji Funkcjonariusz wykreślił dopisaną do wykazu osobę; o sytuacji tej Naczelnik Wydziału [...] powiadomił Komendanta Oddziału,
3) 3 stycznia 2019 r. - gdy Funkcjonariusz wyraził zgodę na własnej prośbie na odpłatną naprawę swojego prywatnego samochodu w Oddziałowej Stacji Obsługi Oddziału; fakt ten ustalono w toku przeprowadzonych czynności wyjaśniających, zakończonych sprawozdaniem z 14 grudnia 2021 r.; Funkcjonariusz posiadał upoważnienie Komendanta Oddziału z 26 czerwca 2018 r. - do dokonywania czynności w imieniu Komendanta Oddziału, określonych w zarządzeniu nr 95 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 31 października 2014 r. w sprawie określania zasad gospodarowania mieniem będącym w zarządzie Straży Granicznej - w tym m.in. wyrażania zgody na odpłatne świadczenie usług w zakresie działalności stacji obsługi; upoważnienie obowiązywało w czasie nieobecności Zastępcy Komendanta Oddziału ds. logistycznych; w dniu wyrażenia zgody na prośbie - 3 stycznia 2019 r. - Zastępca Komendanta przebywał na urlopie; obowiązki Komendanta Oddziału w tym czasie wykonywał drugi z zastępców; to on był władny podjąć decyzję w tym zakresie,
- opisane przez organ I. instancji sytuacje uzasadniały wystąpienie wobec Funkcjonariusza przesłanki z art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG; jego opisane wyżej zachowania nie dają rękojmi prawidłowego wykonywania poleconych mu czynności; przytoczone przez organ I. instancji sytuacje miały miejsce w 2019 roku, przy czym o jednej przełożony, właściwy w sprawach osobowych, uzyskał informację w grudniu 2021 roku; niemniej jednak – z uwagi na pozostawanie Funkcjonariusza w dyspozycji Komendanta Oddziału, organ I. instancji mógł je uwzględnić przy ocenie podstawy zwolnienia; w odniesieniu do pierwszej z opisywanych sytuacji podkreślenia wymaga, że w tamtym okresie to na Funkcjonariuszu - jako kierowniku komórki Oddziału (pionu [...]) - spoczywała odpowiedzialność za prawidłową organizację pracy w tej komórce; czynienie zarzutów swojemu zastępcy oraz innym funkcjonariuszom, bez ich właściwej weryfikacji (przeprowadzona kontrola nie stwierdziła wskazanych przez Funkcjonariusza nieprawidłowości), nie jest zachowaniem, jakiego należy oczekiwać od osoby, piastującej tak wysokie stanowisko w strukturze Oddziału,
- podobnie należy oceniać dopisanie przez Funkcjonariusza osoby do wyróżnienia nagrodą, - już po akceptacji wniosku w tym zakresie przez Komendanta Oddziału,
- w odniesieniu zaś do naprawy prywatnego środka transportu w Oddziałowej Stacji Obsługi Oddziału, organ odwoławczy w pełni podziela ocenę Komendanta Oddziału tej sytuacji - jako uzasadniającej skorzystanie z przesłanki zwolnienia, o której mowa w art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG,
- nie budzi także wątpliwości w przedmiotowej sprawie, że liczne i powtarzające się nieobecności Funkcjonariusza wpływały negatywnie na pracę jednostki organizacyjnej SG oraz działały demobilizująco na innych funkcjonariuszy - godząc w wizerunek funkcjonariusza SG; wykazane powyżej nieobecności w służbie miały ponadto na celu wyłączenie przedłużenie postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG - już po jego wszczęciu; warunkiem skorzystania z tej podstawy zwolnienia jest przeprowadzenie rozmowy, o której mowa w § 8 rozporządzenia o właściwości; organ I. instancji nie mógł przeprowadzić tej rozmowy, ponieważ w wyznaczonych terminach Funkcjonariusz przebywał na zwolnieniach lekarskich, pomimo tego, że wyznaczane terminy były odległe; opisane przez organ I. instancji przykłady różnych zachowań Funkcjonariusza, zajmującego stanowisko kierownicze, które wykazuje negatywny stosunek do przełożonego oraz innych funkcjonariuszy oraz postawę tę manifestuje w obraźliwych wypowiedziach - skierowanych do innych funkcjonariuszy - a także, której dyspozycyjność z powodu stanu zdrowia, rodzi uzasadnione obawy, czy będzie on w stanie wykonywać obowiązki służbowe efektywnie, spowodowały utratę zaufania Komendanta Oddziału do Funkcjonariusza,
- Komendant Oddziału ma możliwości takiego doboru kadry - zwłaszcza na stanowiskach kierowniczych - aby służbę w niej pełniły osoby o określonych predyspozycjach, posiadające zaufanie przełożonego oraz wykazujące niezbędną dyspozycyjność do wykonywania obowiązków służbowych w czasie i rozmiarze adekwatnym do potrzeb służby i pełnionej funkcji w strukturze formacji,
- organ I. instancji wziął pod uwagę interes społeczny – rozumiany, jako interes Oddziału - oraz interes strony; wskazano, że jednocześnie toczyło się postępowanie o zwolnienie Funkcjonariusza ze służby w SG na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG - z uwagi na ważny interes służby; mając więc alternatywę, organ I. instancji - z uwagi na interes strony - wybrał zwolnienie w oparciu o korzystniejszą dla niego podstawę - w zakresie uprawnień, związanych ze zwolnieniem ze służby; po wszczęciu postępowania w przedmiocie zwolnienia Funkcjonariusza ze służby - uwzględniając wszystkie przytoczone okoliczności - organ I. instancji wydał zasadne rozstrzygnięcie - zwolnił Funkcjonariusza ze służby,
- w odniesieniu do podniesionych w odwołaniu argumentów wskazano:
- co do zarzutu braku wykazania przez organ I. instancji obiektywnych przyczyn, z powodu których wybrał możliwość zwolnienia Funkcjonariusza, a nie pozostawienia w służbie - pomimo jego wysokich kwalifikacji oraz gotowości do dalszego pełnienia służby na zajmowanym stanowisku – a także niewykazania w materiale sprawy podstaw wszczęcia postępowania oraz utraty zaufania przez Komendanta Oddziału do Funkcjonariusza, nie zasługuje on na uwzględnienie; w uzasadnieniu rozkazu personalnego organ I. instancji wskazał konkretne sytuacje i konkretne zachowania Funkcjonariusza, które wpłynęły na podjęcie takiej decyzji; określił przyczyny utraty zaufania przełożonego do Funkcjonariusza, zaś w aktach sprawy znalazła się stosowna dokumentacja to potwierdzająca; podejmując decyzję organ miał na względzie przede wszystkim potrzeby służby i konieczność sprawnej realizacji postawionych przed SG zadań - w jednostce organizacyjnej, którą kieruje; subiektywna ocena Funkcjonariusza własnej przydatności do służby oraz jego chęć dalszego pozostania w służbie, a nawet zasługi we wcześniejszym okresie, są bez znaczenia gdy nie daje on gwarancji, że nadal będzie prawidłowo wykonywał powierzone mu czynności; w takiej sytuacji organ był uprawniony do jego zwolnienia – na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG; prawidłowo przyjęto, że interes społeczny - tożsamy w tej sprawie z interesem służby - przeważał nad słusznym interesem Funkcjonariusza,
- chybiony jest zarzut naruszenia § 8 rozporządzenia o właściwości, poprzez niewypełnienie dyspozycji ust. 2 tego przepisu, podczas gdy bezpośredni przełożony nie uczestniczył w rozmowie 7 marca 2024 r.; zgodnie z powołanym przepisem czynność, o której mowa w ust. 1, przeprowadza przełożony właściwy w sprawach osobowych lub - z jego upoważnienia - kierownik jednostki organizacyjnej SG, w której funkcjonariusz pełni służbę, w obecności bezpośredniego przełożonego funkcjonariusza oraz funkcjonariusza komórki organizacyjnej właściwej w sprawach osobowych, z zastrzeżeniem ust. 3; 7 marca 2024 r. Komendant Oddziału nie był obecny w Komendzie Oddziału; zastępował go [...] SG L. K. - Zastępca Komendanta Oddziału; na podstawie stosownego upoważnienia, podpisanego przez kierownika jednostki organizacyjnej 2 października 2023 r., wskazana osoba była upoważniona do przeprowadzenia rozmowy kadrowej z Funkcjonariuszem,
- nie naruszono art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez nierówne traktowanie Funkcjonariusza z uwagi na brak działań, zmierzających do zwolnienia ze służby innych funkcjonariuszy z podobną wysługą lat; samo osiągnięcie 30 lat wysługi emerytalnej stanowi spełnienie przesłanki, określonej przez ustawodawcę w art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG; następnie organ musi przedstawić argumentację, dlaczego zdecydował się na zwolnienie funkcjonariusza na tej podstawie - zamiast pozostawienia go w służbie; organ I. instancji spełnił te wymagania; każda sytuacja w służbie ma charakter indywidualny; mając ponadto na względzie wysokie, kierownicze stanowisko Funkcjonariusza nie jest możliwe porównywanie jego sytuacji do innych funkcjonariuszy; Komendant Oddziału może stawiać wyższe wymagania wobec osób, zajmujących najwyższe stanowiska w podległej mu jednostce organizacyjnej, niż w stosunku do pozostałych; organ I. instancji nie naruszył więc swoim działaniem również art. 8 K.p.a.,
- nie naruszono też art. 7 K.p.a.; organ I. instancji zebrał niezbędny materiał dowodowy oraz załatwił sprawę, równoważąc interes społeczny - tożsamy w tej sprawie z interesem służby - oraz słuszny interes Funkcjonariusza; słusznie dokonano oceny wyższości interesu społecznego nad interesem strony; pomimo toczącego się równolegle postępowania - w sprawie zwolnienia Funkcjonariusza ze służby ze względu na ważny interes służby – organ I. instancji, wybrał jednak względniejszą (korzystniejszą) dla Funkcjonariusza przesłankę zwolnienie - na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG,
- nie sposób zgodzić się z zarzutem naruszenia art. 50 i 54 K.p.a. – poprzez uznanie zawiadomienia z 31 stycznia 2024 r. - skierowanego do pełnomocnika Funkcjonariusza - za skuteczne wezwanie do osobistego stawiennictwa jego mandanta; kwestię kierowanych do Funkcjonariusza wezwań do osobistego stawiennictwa w Komendzie Oddziału omówiono wcześniej; w odniesieniu do podniesionych zarzutów należy jednakże wskazać, że - zgodnie z art. 40 § 1 K.p.a. - pisma doręcza się stronie, a gdy ta działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi; w myśl natomiast art. 40 § 2 K.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi; oznacza to, że doręczenie korespondencji pełnomocnikowi traktuje się jak doręczenie samej stronie; dla strony skutki prawne doręczenia powstają więc już z chwilą odbioru korespondencji przez jej pełnomocnika; niestaranne działanie pełnomocnika obciąża stronę postępowania i jest traktowane jako jej zaniedbanie; wezwanie z 31 stycznia 2024 r. doręczono pełnomocnikowi strony 1 lutego 2024 r. (wydruk UPD z ePUAP); wobec powyższego argumentacja pełnomocnika nie znajduje potwierdzenia w materiałach postępowania; okoliczność przesłania informacyjnie wezwania Funkcjonariuszowi nie ma znaczenia,
- nie naruszono również art. 77 i 80 K.p.a. - poprzez rozpatrzenie tylko części materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę; organ I. instancji wziął pod uwagę całość materiału, rozpatrzył zebrane w sprawie dowody i - na ich podstawie - wydał przedmiotowy rozkaz personalny; powołana w odwołaniu opinia służbowa, stanowiąca załącznik do jednego z pism Funkcjonariusza, znajduje się w aktach sprawy; sporządzono ją 7 października 2020 r., a więc na prawie 2 lata przed wszczęciem niniejszego postępowania, w związku z koniecznością wydania Funkcjonariuszowi decyzji o przyznaniu świadczenia motywacyjnego, o którym mowa w art. 117d ustawy o SG; w aktach sprawy znajduje się też opinia związku zawodowych (z [...] stycznia 2024 r.), uzyskana w związku z toczącym się równolegle postępowaniem w zakresie zwolnienia Funkcjonariusza ze służby w SG, na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy o SG.
- niezależnie od powyższego, w złożonym odwołaniu, odniesiono się do fragmentu uzasadnienia rozkazu personalnego Komendanta Oddziału z [...] kwietnia 2024 r., stanowiącego odpowiedź organu I instancji na skargę złożoną przez Funkcjonariusza do Biura Kontroli Komendy Głównej SG, a następnie przekazaną do Komendanta Oddziału; przede wszystkim powołana skarga nie dotyczyła niniejszego postępowania; jej przedmiotem było postępowanie organu I. instancji w zakresie postępowania o przeniesienie Funkcjonariusza do dyspozycji Komendanta Oddziału; niezależnie od tego, organ I. instancji rozpatrzył w toku niniejszego postępowania przedmiotową skargę; w opinii organu odwoławczego poruszone w niej kwestie pozostają bez wpływu na niniejszą decyzję,
- w świetle powyższych rozważań organ I. instacji prawidłowo ustalił stan faktyczny i wydał słuszne rozstrzygnięcie w sprawie; z uwagi jednakże na złożenie odwołania od rozkazu w terminie, zastosowanie ma art. 130 § 2 K.p.a.; zdecydowano więc o uchyleniu rozkazu z [...] kwietnia 2024 r. – w zakresie daty zwolnienia ze służby - oraz wyznaczono nową datę.
W skardze zarzucono wydanie kwestionowanej decyzji z naruszeniem przepisów prawa procesowego:
- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., w zw. z art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG - stosowanego w zw. z art. 17 Noweli - poprzez uchylenie rozkazu personalnego tylko w części - zamiast w całości i umorzenia postępowania - pomimo wykazania w odwołaniu, że organ I. instancji nie przywołał obiektywnych przyczyn, z powodu których wybrał możliwość zwolnienia a nie pozostawienia Funkcjonariusza w służbie - pomimo wysokich kwalifikacji oraz gotowości dalszego pełnienia służby na zajmowanym stanowisku; brak też wykazania uzasadnionych podstaw wszczęcia postępowania z uwagi na rzekomą utratę zaufania do Funkcjonariusza przez Komendanta Oddziału, która nie ma odzwierciedlenia ani w zawartych w uzasadnieniu rozkazu personalnego ani w zebranym materiale akt sprawy,
- art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z § 8 rozporządzenia o właściwości, poprzez bezpodstawne uchylenie rozkazu personalnego w części – zamiast uchylenia w całości i umorzenia postępowania – pomimo niewypełnienia dyspozycji wskazanego przepisu rozporządzenia; zgodnie z nim o zamiarze rozwiązania stosunku służbowego z funkcjonariuszem, który nabył prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia 30 lat wysługi emerytalnej, informuje się go co najmniej 3 miesiące przed przewidywanym terminem zwolnienia ze służby, a czynność poinformowania o zamiarze rozwiązania stosunku służbowego przeprowadza przełożony właściwy w sprawach osobowych lub - z jego upoważnienia - kierownik jednostki organizacyjnej SG, w której funkcjonariusz pełni służbę, w obecności bezpośredniego przełożonego funkcjonariusza oraz funkcjonariusza komórki organizacyjnej, właściwej w sprawach osobowych; bezpośredni przełożony nie uczestniczył tymczasem w rozmowie [...] marca 2024 r. – podczas której poinformowano Funkcjonariusza o zamiarze zwolnienia go ze służby; nie przedstawiono też - w toku obu instancji - upoważnienia, na mocy którego prowadzący rozmowę działałby w zastępstwie bezpośredniego przełożonego Funkcjonariusza, którym jest Komendant Oddziału, a nie jego zastępca,
- art. 32 Konstytucji RP, poprzez nierówne traktowanie Funkcjonariusza; zwolnienie go ze służby jest wyrazem dyskryminacji w sytuacji braku działań, zmierzających do zwolnienia innych funkcjonariuszy z porównywalną wysługą lat służby - uprawniającą do emerytury,
- art. 7 K.p.a., poprzez działanie z naruszeniem prawa, które nie ma na względzie ani słusznego interesu strony, ani interesu społecznego; jest bowiem działaniem, zmierzającym z jednej strony do pozbawienia Funkcjonariusza możliwości pełnienia służby - pomimo takiej możliwości i gotowości - z drugiej zaś pozbawienia SG wysoko wykwalifikowanego funkcjonariusza - w obliczu rosnących braków kadrowych (w szczególności wśród wykwalifikowanych i doświadczonych funkcjonariuszy),
- art. 8 K.p.a., poprzez postępowanie sprzeczne z zasadą zaufania do władzy publicznej - jej działania cechuje stronniczość i naruszenie zasady równego traktowania - oraz przepisami, regulującymi szczególną procedurę administracyjną, jaką jest zwolnienie funkcjonariusza ze służby,
- art. 50 i 54 K.p.a., poprzez akceptację i uznanie skierowanego do pełnomocnika zawiadomienia z 31 stycznia 2024 r. za skuteczne wezwanie Funkcjonariusza do osobistego stawiennictwa; skutkiem tego jest bezpodstawny zarzut zignorowania przez Funkcjonariusza wezwania, które otrzymał dopiero 29 lutego 2024 r., i na które zareagował - stawiając się 7 marca 2024 r . w Komendzie Oddziału,
- art. 77 i 80 K.p.a., poprzez rozpatrzenie tylko części materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę; wyrazem tego było pominięcie pozytywnych - znajdujących się w aktach osobowych - opinii Funkcjonariusza, opinii związków zawodowych, rozkazów personalnych o przyznaniu Funkcjonariuszowi dodatku funkcyjnego - mających wpływ na ocenę jego służby, lojalności, wysokich kompetencji oraz zaufania, jakie budzi wśród przełożonych oraz współpracowników,
- art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i nieuzasadnione twierdzenie - w ślad za organem I. instancji - że absencje Funkcjonariusza dezorganizowały pracę macierzystej jednostki; do [...] lutego 2020 r. dbał on tymczasem należycie o niezakłócone funkcjonowanie służb księgowych oraz Oddziału w zakresie swoich kompetencji, zaś - od [...] lutego 2020 r. - pozbawiono go tej możliwości w sposób nieuprawniony i bezpodstawny - wskutek zwolnienia ze stanowiska, które powierzono bezzwłocznie innemu funkcjonariuszowi,
- art. 6, 7 oraz 8 K.p.a., poprzez akceptację naruszenia wskazanych przepisów przez organ I. instancji oraz działanie z naruszeniem wskazanych przepisów; nie miało to na względzie słusznego interesu strony oraz jest sprzeczne z zasadą zaufania do władzy publicznej; jej działania były nacechowane stronniczością i naruszały zasady równego traktowania.
W szerokim uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. Zwracano uwagę, że - przed wszczęciem niniejszego postępowania - organy obu instancji podjęły próbę zwolnienia Funkcjonariusza z zajmowanego stanowiska, lecz orzeczenia w tym przedmiocie uchylił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - prawomocnym wyrokiem z 26 lutego 2021 r. (sygn. akt II SA/Wa 1224/20). Wywodzono że organ powinien był przywrócić funkcjonariusza do pełnienia służby na uprzednio zajmowanym stanowisku - wobec uchylenia orzeczenia o odwołaniu zeń. Podjęto zamiast tego czynności w celu zwolnienia Funkcjonariusza ze służby – w trybie art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG - posługując się pretekstami. Przed wszczęciem postępowania bowiem nie wystąpił żaden istotnym incydent, który można by klasyfikować, jako stanowiący podstawę utraty zaufania do Funkcjonariusza (sformułowano własny opis i ocenę powołanych przez organ trzech zdarzeń), jego zaś absencje były usprawiedliwione. Organ miał przy tym świadomość, że proces leczenia zostanie zakończony. Organy obu instancji bezpodstawnie zaś powoływały się na okoliczności, które postąpiły już po wszczęciu postępowania. Na etapie odwoławczym nie badano stosownie wnikliwie, czy wystąpiły w istocie przesłanki wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia Funkcjonariusza ze służby. Nie znajduje uzasadnienia powoływanie się na - mające stanowić przesłankę zwolnienia - zdarzenia czy stany, które wystąpiły już po uchyleniu Nowelą przepisu, na podstawie którego wszczęto i prowadzono nadal niniejsze postępowanie. Organ bezpodstawnie wywodził też, jakoby absencję Funkcjonariusza utrudniały służbę czy dezorganizowały pracę jednostki - Oddziału. Nie mógł on bowiem pełnić swych obowiązków od 2020 roku.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W dodatkowym piśmie procesowym (k. 79-82) Funkcjonariusz podtrzymał zarzuty, przedkładając dokumenty na potwierdzenie, że - w dniu przeprowadzenia rozmowy kadrowej - zadania zastępcy Komendanta Oddziału pełniła osoba inna niż obecna w jej trakcie. W SG istniały także wolne stanowiska równorzędne do zajmowanego przez Funkcjonariusza. Nie było więc przesłanek ku jego zwolnieniu - z perspektywy interesu służby.
W trakcie rozprawy przed Sądem pełnomocnik organu wskazywał, że powodem udzielenia upoważnienia do przeprowadzenia rozmowy kadrowej była okoliczność wielokrotnego niestawiania się Funkcjonariusza na wezwania. Bezpośredni przełożony nie miał pewności, czy w dniu gdy dojdzie do rozmowy, będzie obecny.
Sąd zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżoną decyzją prawa nie naruszono.
Trafne jest stanowisko organu, sformułowane w uzasadnieniu skarżonego aktu, gdzie przywołane istotne prawne i faktyczne uwarunkowania sprawy – w kontekście wystąpienia przesłanki wydania decyzji uznaniowej o zwolnieniu Funkcjonariusza ze służby, w myśl art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG. W uzasadnieniu tym odniesiono się też w istocie wyczerpująco do zarzutów skargi, które są faktycznie analogiczne do podniesionych w odwołaniu. Z uwagi na uprzednie przytoczenie argumentacji organu, ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną, z jednym – niżej zamieszczonym zastrzeżeniem (kwestia opisu skutków absencji Funkcjonariusza).
Wobec zarzutu skargi należy dodać jedynie, co następuje.
Co trafnie odnotował organ, orzeczenie w przedmiocie zwolnienia ze służby w myśl art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG ma charakter uznaniowy. Jeżeli spełnione są wskazane wprost ustawą przesłanki (posiadania przez Funkcjonariusza określonej wysługi, co jest w sprawie bezsporne) prawodawca przewidział możliwość jego zwolnienia, nie precyzując, jakimi kryteriami szczegółowo organ winien się kierować. W takiej sytuacji, oceniając legalność rozstrzygnięcia, należy mieć na uwadze wymaganie racjonalnego równoważenia potrzeb służby (to interes społeczny – publiczny) oraz indywidualnego Funkcjonariusza (tak art. 7 in fine K.p.a.). Przywoływana przez organ argumentacja musi nawiązywać do racjonalnych względów potrzeb służby (SG), jako formacji mundurowej, gdzie głównym kryterium prowadzenia polityki kadrowej powinna być możliwość prawidłowej realizacji ustawowych zadań - przy uwzględnieniu także zasady hierarchicznego podporządkowania i dyscypliny funkcjonariuszy.
W granicach wskazanych kryteriów zaskarżone orzeczenie prawidłowo uzasadniono - przy uwzględnieniu reguł logicznego rozumowania oraz zasad doświadczenia życiowego.
Na wstępie należy odnotować, że chybiona jest argumentacja strony skarżącej, gdzie wywodzono jakoby rolą organów obu instancji, było przede wszystkim badanie, czy występowały przesłanki samego wszczęcia postępowania, nadużycie zaś stanowiło przywoływania okoliczności, które wystąpiły w jego trakcie - jako niemogących wszak stanowić podstawy wszczęcia procedury zwolnienia.
W sprawie nie może mieć– wbrew wywodom skargi - istotnego znaczenia okoliczność, że stanowiący podstawę procedowania przez organy obu instancji przepis uchylono Nowelą - jego stosowanie dotyczy zaś tylko przypadków, gdy postępowanie wszczęto (tak art. 17 ustawy). Otóż – wedle ogólnych zasad postępowania administracyjnego - organy obu instancji oceniają stan sprawy na podstawie całokształtu okoliczności faktycznych na dzień orzekania. Odstępstwo od tej zasady dotyczyć może wyłącznie przypadków, gdy - z treści określonego przepisu, czy racjonalnego jego wyłożenia - wynika wprost inna reguła. Przypadek taki nie występuje w rozpoznawanej sprawie. Należy przy tym zauważyć, że proponowane w skardze rozumienie ram orzekania w sprawie prowadziłoby do całkowicie iracjonalnego - niemożliwego do przypisania racjonalnemu prawodawcy - skutku. Odnosząc się bowiem do innych przypadków niż Funkcjonariusza, należałoby przyjąć, że – jeżeli na dzień wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia istniały przesłanki uzasadniające zwolnienie – to, pomimo ustalenia jego w toku, iż już nie występują (np. długotrwałe absencje zakończyły się w wyniku trwałego ustania ich przyczyn), organ byłby związany stanem sprawy na dzień wszczęcia postępowania. Obowiązany byłby więc zwolnić danego funkcjonariusza, choć nie przemawiają już za tym żadne względy merytoryczne. Takie rozumienie reguł prowadzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia ze służby – także, gdy stanowiący podstawę procedowania przepis uchylono - nie byłoby racjonalne. Nie znajduje także – jak wskazano - podstaw w ogólnych regułach postępowania administracyjnego, gdzie orzeka się w sprawie wobec ustalenia stanu faktycznego na dzień wydania decyzji.
Uwaga ta ma kluczowe znaczenie z perspektywy oceny legalności skarżonego aktu. Otóż - wbrew wywodom skargi - nie może mieć kluczowego znaczenia, czy znaczna absencja bądź trzy - wymienione w uzasadnieniu skarżonej decyzji - incydenty dotyczące pełnienia przez Funkcjonariusza służby przed wszczęciem postępowania, mogły stanowić samodzielną podstawę dla jego zwolnienia - w ramach uznania przewidzianego w art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG. Istotne tylko, czy mogły stanowić podstawę dla prowadzenia postępowania w celu oceny zasadności utrzymywania danego Funkcjonariusza w służbie. Interpretacja Funkcjonariusza wskazanych zdarzeń jest jedną z możliwych - tak: twierdzenie, że to nieistotne incydenty bądź działania, wynikające z intencji wyeliminowania nieprawidłowości zaś absencje wynikały z dobiegającego końca leczenia. Nie oznacza to jednak, że niedopuszczalne było wszczęcie postępowania w celu ich oceny - niezależnie od innych okoliczności faktycznych, które temu towarzyszyły - np. uchylenie wcześniejszego orzeczenia o zwolnieniu Funkcjonariusza ze stanowiska - wyrokiem o sygn. akt II SA/Wa 1224/20.
Nie może z kolei ulegać wątpliwości, że organ trafnie ocenił okoliczności, jakie wystąpiły już po wszczęciu postępowania i ich znaczenie w sprawie. W szczególności zwracały uwagę lekceważące bądź wręcz obraźliwe formy komunikowania się przez Funkcjonariusza z przełożonymi, innymi funkcjonariuszami SG czy wypowiedzi do nich (udokumentowana korespondencja SMS), bądź też inne jego zachowania w toku postępowania w przedmiocie zwolnienie ze służby. Ogólne zasady doświadczenia życiowego przemawiają za trafnością oceny organu, że - wobec ośmiokrotnego niestawienia się Funkcjonariusza na wezwania (przedłużania zwolnień, przedłożenie dwu kilkudniowych) prowadził on działania ukierunkowane na uniemożliwienie procedowania. Analogicznie ocenić trzeba stawienie się w Komendzie Oddziału w sobotę - w dniu, gdy generalnie urząd nie funkcjonował, o czym Funkcjonariusz wiedział. Wypada też odnotować, że – w okresie, gdy toczyło się postępowanie w przedmiocie zwolnienia – utrzymywały się nadal znaczne absencje Funkcjonariusza z powodu zwolnień lekarskich (patrz: niekwestionowane dane przywołane przez organ). Nawet, gdy nie powierzano mu w tym okresie zadań, przemawiało to za zasadnością jego zwolnienia, wobec mniejszej przydatności do służby - w granicach uznania administracyjnego.
Wobec sygnalizowanej postawy Funkcjonariusza na etapie postępowania w przedmiocie zwolnienia, nie mogła odgrywać istotnego znaczenia podnoszona przezeń okoliczność, jakoby obiektywnie istniała możliwość jego zatrudnienia na równorzędnym stanowisku, czy też zasadne było jego przywrócenie na uprzednio zajmowane ([...]). W służbach mundurowych, gdzie istotne znaczenie odgrywa hierarchiczne podporządkowanie i dyscyplina, utrzymanie zatrudnienia Funkcjonariusza mogło być uznane za bezzasadne - z perspektywy prawidłowego działania danej służby mundurowej. Sąd nie jest natomiast właściwy dla oceny prowadzenia prawidłowej polityki kadrowej. Może tylko badać, czy wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach uznania administracyjnego - racjonalnie je uzasadniono w kontekście powszechnie akceptowanego społecznie systemu aksjologicznego (tak reguły art. 107 §. 3 w zw. z art. 8 §. 1 i art. 11 K.p.a.). Uzasadnienie skarżonego aktu czyni zadość wskazanemu wymaganiu.
W tym kontekście nie może też mieć kluczowego znaczenia podniesiona w skardze kwestia formy i terminów doręczenia jednego z wezwań na rozmowę kadrową. Nie sposób bowiem uznać, aby notoryczne nie stawianie się na nie przez Funkcjonariusza było następstwem braku właściwej informacji. Zwłaszcza, gdy uczynił temu zadość niezwłocznie wobec wszczęcia postępowania w innym trybie - gdzie przeprowadzenie rozmowy nie było wymagane.
Chybione są także zarzuty jakoby istotne znaczenie w sprawie mogło mieć niezapewnienie udziału w rozmowie kadrowej właściwej osoby z ramienia bezpośredniego przełożonego Funkcjonariusza (Komendanta Oddziału). Przede wszystkim należy wskazać, że przeprowadzenie rozmowy kadrowej stanowi wyłącznie etap procedury, ustanowiony aktem niższego rzędu niż ustawa - tak § 8 rozporządzenia o właściwości. Ewentualnego uchybienia w tym względzie nie można więc traktować, jako materialnoprawnej przeszkody dla orzeczenia o zwolnieniu. Należy je zaś ocenić wyłącznie w kontekście możliwego wpływu na wynik sprawy. W realiach rozpoznawanej nie sposób się go natomiast dopatrzeć. Jak bowiem wskazano, występowały przesłanki, mogące przemawiać ze zwolnieniem Funkcjonariusza - zwłaszcza wobec jego zachowań na etapie procedowania w sprawie. W takiej sytuacji nie ma podstaw zakładać, jakoby udział konkretnej osoby w rozmowie kadrowej, mógł mieć istotne znaczenie - z perspektywy wyniku sprawy. Należy przy tym wskazać, że w aktach znajduje się potwierdzona za zgodność kopia szczegółowego upoważnienia dla [...] SG L. K. do przeprowadzenia rozmowy kadrowej - wystawione 2 października 2023 r. przez przełożonego Funkcjonariusza – Komendanta Oddziału (k. 27 akt adm.). Przyjęcie takiego rozwiązania znajduje racjonalne uzasadnienie wobec uprzednich zaniechań - pomimo kierowania do Funkcjonariusza szeregu wezwań (przekonywające są wywody na rozprawie). W tym kontekście nie może mieć istotnego znaczenia, czy osobą, która winna uczestniczyć w rozmowie kadrowej 7 marca 2024 r., mogła być ta, wskazana w upoważnieniu z 2 października 2023 r., czy też ta, pełniąca ogólnie obowiązki zastępcy Komendanta Oddziału w danym dniu - wedle ustalonego zakresu czynności w Komendzie Oddziału na dany dzień (tak: wywody strony skarżącej).
Reasumując, chybione są zarzuty naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania. Organ odwoławczy był uprawniony utrzymać w mocy orzeczenie wydane w I. instancji, zaś sygnalizowane uchybienia (kwestia doręczeń, czy umocowania osób, uczestniczących w rozmowie kadrowej), jeżeli w ogóle wystąpiły, nie mogły mieć znaczenia dla wyniku danej sprawy. Szersze rozważanie tych kwestii byłoby więc bezzasadne w jej realiach.
Wprawdzie trafnie podkreślano w skardze, że - w niektórych fragmentach uzasadnienia skarżonego aktu - wywodzono, jakoby absencje Funkcjonariusza dezorganizowały pracę w Oddziale – choć powoływano stany historyczne. Jednocześnie odnotowano jednak, że Komendant Oddziału zwolnił Funkcjonariusza od wykonywania zadań. Nie można wobec tego uznać, jakby organ orzekał wobec wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Zasadnie zaś podnosił, że zachowanie Funkcjonariusza w toku postępowania nie pozwala zakładać, aby mógł on nadal nienagannie pełnić służbę i wykonywać zadania – przy uwzględnieniu reguły dyscypliny, hierarchicznego podporządkowania oraz zaufania do podwładnych, zwłaszcza na wyższych stanowiskach - wobec posiadanych przez Funkcjonariusza kwalifikacji oraz stopnia.
Słusznie podnosił też organ, że pozostawienie w służbie mogło prowadzić do ogólnego obniżenia dyscypliny, w tym zachowania właściwych form – np. z uwzględnieniem szacunku dla przełożonych. Nie mogło być tu kluczowe wcześniejsze, długoletnie doświadczenie Funkcjonariusza, zakres jego umiejętności, czy uprzednie pozytywne opinie bądź stanowisko związków zawodowych. Wobec takich uwarunkowań, drobne uchybienie, co do spójności obszernego uzasadnienia, należy kwalifikować jako nieścisłość - niemającą znaczenia z perspektywy orzekania w sprawie.
Nie ma też podstaw aby uznać, jakoby nie wyjaśniono istotnych okoliczności w sprawie, sformułowano błędne oceny, czy naruszono zasady ogólne stosownego ważenia interesu służby oraz słusznego- Funkcjonariusza bądź budowania zaufania do organów administracji. Nie uchybiono też konstytucyjnej zasadzie równości. Powołaną przez organ przesłanką dla zwolnienia Funkcjonariusza nie było bowiem wyłącznie osiągnięcie określonego wieku lecz jego indywidualna sytuacja - szereg dotyczących go konkretnych zdarzeń. W skardze nie podnoszono nawet, aby funkcjonariuszy, którzy - na etapie obowiązywania art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG - dopuszczali się analogicznych zachowań, oraz spełniających wskazany tam warunek wysługi, pozostawiono w służbie.
Orzekając w sprawie organ nie naruszył więc przepisów prawa materialnego, zakreślających ramy uprawnienia do zwolnienia Funkcjonariusza - w myśl art. 45 ust. 2 pkt 4 ustawy o SG. Nie uchybiono też przepisom postępowania, co do powinności właściwego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz uzasadnienia orzeczenia.
Sąd nie spostrzegł więc - wobec argumentacji skargi ani też z urzędu - wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Skargę wobec tego oddalono.
Z przytoczonych wyżej przyczyn - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło