II SA/Wa 1512/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska, Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant: Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2005 r. sprawy ze skargi M. K. działającej w imieniu małoletnich: M.K. i M. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku: 1. oddala skargę 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie adwokatowi J. P. wynagrodzenie w kwocie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianego dla tego rodzaju czynności, z tytułu zastępstwa prawnego, świadczonego w ramach prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r. odmawiającą M. K., działającej w imieniu małoletnich dzieci M. K. (lat 4) i M.K. (lat 6), przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym w dniu [...] sierpnia 2004 r. G. K. - ojcu wyżej wymienionych dzieci. Decyzję organ uzasadniał brakiem przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, określonych w art. 83 § 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.). W niniejszej sprawie ustalono, iż G. K. zmarł w wieku 45 lat, legitymował się okresem składkowy i nieskładkowym łącznie w rozmiarze 16 lat, 9 miesięcy i 16 dni. Na ostatnie dziesięciolecie zamiast wymaganego okresu składkowego w rozmiarze 5 lat, posiadał jedynie 1 rok i 13 dni. Ostatni udokumentowany okres opłaty składek ubezpieczeniowych to 11 maj 1998 r. Od tego też czasu, aż do śmierci, to jest przez okres ponad 6 lat i 3 miesięcy, nie odnotowano wpływu żadnej składki na ubezpieczenie G. K., mimo że w okresie od 1996 roku do 2003 roku podejmował prace dorywcze (co wynika z wniosku skarżącej k. 54 v. akt administracyjnych). Przedtem składki na ubezpieczenie były opłacane nieregularnie, a w latach 1995 - 1997 miała miejsce ponad półtoraroczna przerwa w opłacaniu tych składek. G. K. był zdolny do pracy. Organ nie dopatrzył się szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niespełnianie przez G. K. wymogów związanych z ubezpieczeniem. Z akt sprawy wynika, że M. K. od wielu lat jest bezrobotna. Poza dwojgiem wyżej wymienionych małoletnich dzieci mieszka razem z pełnoletnimi dziećmi K. i K., który jest jedyną osobą pracującą w tej rodzinie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, działająca w imieniu małoletnich dzieci wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazywała na ponad 16-letni staż ubezpieczeniowy G. K., podnosiła fakt jego zarejestrowania się jako bezrobotnego w urzędzie pracy oraz okoliczność bardzo dużego bezrobocia w rejonie B., co w jej ocenie było przyczyną niemożności znalezienia pracy i w konsekwencji spowodowało nieopłacanie składek ubezpieczeniowych. Dalej skarżąca kwestionowała sposób zastosowania w niniejszej sprawie art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż w jej ocenie zostały spełnione wszystkie określone w nim wymogi skutkujące przyznaniem dochodzonego świadczenia. Wskazując na treść art. 65 § 1 pkt. 2 powyższej ustawy twierdziła, że skoro G. K. zmarł to należy uznać, iż był osobą całkowicie niezdolną do pracy. Podnosiła także naruszenie przez organ art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. W odpowiedzi na skargę, pełnomocnik Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wnosił o jej oddalenie, wskazując na argumentację zawartą w uzasadnieniach obu decyzji. Podkreślił nadto, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że G. K. wybierał zazwyczaj zatrudnienia niepołączone z ubezpieczeniem, zaś sam fakt bezrobocia nie jest tu szczególną okolicznością, na którą wskazuje art. 83 § 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Analizując zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy podzielić stanowisko organu w przedmiocie braku w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności, które w rozumieniu wyżej wskazanego przepisu umożliwiałyby przyznanie świadczenia. G. K. nie był osobą ubezpieczoną w chwili śmierci, zaś brak takiego ubezpieczenia nie był usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami. Ojciec dzieci legitymował się stosunkowo krótkim stażem ubezpieczenia w stosunku do swojego wieku. Trafnie wskazał organ, iż prace, które ostatnio podejmował nie łączyły się z odprowadzaniem stosownych składek na ubezpieczenie. Podkreślenia wymaga fakt podejmowania pracy zagranicą (lata 1994-1995) oraz licznych prac dorywczych (lata 1996 - 2003), o czym wspomina skarżąca we wniosku (k. 54 v. akt administracyjnych). Podnieść tu należy, iż przez ponad sześć lat przed śmiercią (okres od 12 maja 1998 r. do 20 sierpnia 2004 r.) nie odnotowano wpływu żadnej składki ubezpieczeniowej od G .K.. W tym aspekcie sprawy podnoszony przez skarżącą zarzut dużego bezrobocia jako szczególnej okoliczności jest tu chybiony. Również nie można podzielić poglądu skarżącej jakoby ojciec dzieci był niezdolny do pracy. Powoływany tu w skardze przepis art. 65 § 1 pkt. ustawy dotyczy jedynie oceny zdolności do pracy osoby zmarłej w chwili śmierci i w żadnym wypadku nie może mieć zastosowania do oceny zdolności do pracy G. K. w latach poprzednich. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa nie znajdują w materiale sprawy żadnego uzasadnienia. Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zatem zasadne. Rozstrzygając sprawę organ prawidłowo zastosował zarówno przepisy prawa materialnego, jak i przepisy postępowania. Bardzo trudna sytuacja materialna, którą dostrzega zarówno organ, jak i Sąd nie może stanowić przesłanki do uwzględnienia żądania, gdy nie zostaną spełnione pozostałe przesłanki wymienione w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, o czym wspomniano już wyżej. W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia prawa, dlatego też na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. W zakresie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej, świadczonej z urzędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł na zasadzie art. 250 ustawy -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.