II SA/Wa 1519/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Danuta Kania, Iwona Maciejuk (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za dni wolne 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie punktu 1b; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie wskazanym w punkcie 1 nie podlega wykonaniu. [...] K. K. rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr MON nr [...] z dnia [...] września 2013 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2013 r. i przeniesiony do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. Dowódca JW [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2013 r. przyznał wymienionemu następujące należności: w punkcie 1) odprawę w wysokości 600% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienie służby, tj. w kwocie 34 380,00 zł; w punkcie 2) ekwiwalent pieniężny za 139 dni urlopu wypoczynkowego, w kwocie 36 203,18 zł. K. K. w odwołaniu podniósł, że wydana przez Dowódcę JW [...] decyzja nie uwzględnia niewykorzystanych 8 dni urlopu wypoczynkowego za 2009 r. oraz 10 dni wolnych przysługujących za wykonywanie zadań w wymiarze przekraczającym czas służby. Odwołujący się wniósł o wypłatę należności za 8 dni urlopu i za 10 dni wolnych, o których mowa w § 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., w punkcie 1) uchylił pkt 2 decyzji Dowódcy JW [...] K. nr [...] z dnia [...] września 2013 roku i orzekł w ten sposób, że: a) przyznał [...]K. K. ekwiwalent pieniężny za 147 dni urlopu wypoczynkowego w kwocie 38 286,82 zł; b) odmówił [...] K. K. wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za 10 dni wolnych przysługujących z tytułu wykonywania przez żołnierza zadań służbowych w wymiarze przekraczającym czas służby; w punkcie 2) utrzymał w mocy pkt 1 decyzji Dowódcy JW [...] K. nr [...] z dnia [...] września 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z zapisami art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w brzmieniu obowiązującym w dacie zwolnienia żołnierza, żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej niezależnie od odprawy przysługuje ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy, w tym za dodatkowy urlop wypoczynkowy, niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby oraz za lata poprzednie nie więcej jednak niż za trzy lata. Sposób wyliczania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop uregulowany został w art. 97 cytowanej ustawy. W związku z tym organ administracji publicznej rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji oparł na obowiązujących w dacie wydawania decyzji przepisach uwzględniając niewykorzystany urlop wypoczynkowy żołnierza za rok 2013 i trzy lata poprzednie (2010,2011,2012). Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych podniósł jednocześnie, iż z akt sprawy wynika, że odwołujący się żołnierz posiadał 8 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego za rok 2009, za który w myśl ww. przepisów nie otrzymał ekwiwalentu pieniężnego. Z dniem 5 grudnia 2013 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 11 października 2013 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2013 r., poz. 1355), które nadały nową treść art. 95 pkt 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, uprawnienia skarżącego należy rozpatrywać uwzględniając nowe brzmienie ww. przepisu. Ze względu na fakt, iż obowiązujące zapisy art. 95 pkt 2 ustawy pragmatycznej nie zawierają już ograniczenie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy za lata poprzednie odwołujący się żołnierz nabył prawo do wypłaty ekwiwalentu za urlop nie ujęty w zaskarżonej decyzji. Z tego względu w ocenie organu konieczne stało się uchylenie punktu 2 decyzji organu I instancji i przyznanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w wymiarze 147 dni, tj.: 8 dni urlopu za rok 2009, 31 dni urlopu za rok 2010, 36 dni urlopu za rok 2011, 36 dni urlopu za rok 2012 i 36 dni urlopu za rok 2013. Organ stwierdził, iż w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej K. K. przysługuje ekwiwalent pieniężny w kwocie 38 286,82 zł. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie przewidują wypłaty ekwiwalentu za przysługujący żołnierzowi czas wolny z tytułu wykonywania zadań służbowych w wymiarze przekraczającym ustawowy wymiar czasu służby żołnierza. Zgodnie bowiem z § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie czasu służby żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 122, poz. 786) żołnierzowi, który na polecenie dowódcy jednostki wojskowej lub osoby upoważnionej przez tego dowódcę wykonywał zadania służbowe w wymiarze przekraczającym w danym tygodniu czas służby określony w § 4 tegoż rozporządzenia, udziela się czasu wolnego w tym samym wymiarze czasowym. Organ odwoławczy wskazał, że nie może uczynić zadość żądaniu skarżącego co do wypłaty świadczenia pieniężnego za niewykorzystane 10 dni czasu wolnego przysługującego w związku z wykonywaniem zadań w ponadnormatywnym wymiarze. Decyzja Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w zakresie punktu 1b stała się przedmiotem skargi K. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący podniósł, iż decyzja w tym zakresie, odmawiająca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za 10 dni wolnych przysługujących z tytułu wykonywania zadań służbowych w wymiarze przekraczającym czas służby, pozbawia go możliwości uzyskania jakiejkolwiek gratyfikacji. Wniósł o uchylenie wymienionej decyzji w zakresie punktu 1b i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł, że czas od dnia wydania rozkazu personalnego o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej do dnia zwolnienia wynosił cztery dni (w tym dwa dni robocze i dwa ustawowo wolne od służby), a zatem nie miał możliwości wykorzystania 10 dni czasu wolnego przysługującego z tytułu wykonywania zadań służbowych w wymiarze przekraczającym ustawowy tygodniowy wymiar czasu pracy żołnierza zawodowego. Podkreślił, że przed dniem [...] września 2013 r. nie zostało zaproponowane udzielenie czasu wolnego w tym samym wymiarze, w którym wykonywał obowiązki służbowe w danym tygodniu służby. Wskazał, że w żaden sposób nie uchylał się od wykorzystania przysługującego czasu wolnego. W ocenie skarżącego jedynym możliwym sposobem rekompensaty za niewykorzystany czas wolny, o którym mowa, jest wypłacenie mu gratyfikacji finansowej. W odpowiedzi na skargę Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wniósł o jej oddalenie podtrzymując ustalenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że przepisy prawa nie przewidują możliwości przyznania ekwiwalentu pieniężnego za dni wolne przysługujące z tytułu wykonywania zadań służbowych w wymiarze przekraczającym czas służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna, choć z innych względów niż w niej podniesione. W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w zakresie punktu 1b obarczona jest kwalifikowaną wadą, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej k.p.a. Poprzez rozstrzygnięcie w II instancji w sprawie, która nie była przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia przez organ I instancji, organ odwoławczy rażąco naruszył w niniejszej sprawie przepis art. 15 k.p.a., a zatem zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] K. nie rozstrzygnął bowiem w decyzji z dnia [...] września 2013 r. o prawie K. K. do ekwiwalentu pieniężnego za dni wolne z tytułu wykonywania przez żołnierza zadań służbowych w wymiarze przekraczającym czas służby. Dowódca Generalny Rodzajów Sił Zbrojnych rozstrzygając zatem o powyższym, w punkcie 1b decyzji z dnia [...] czerwca 2014 r., pozbawiał w istocie K. K. prawa do rozpoznania sprawy w dwóch instancjach. Trzeba pamiętać, że zasada dwuinstancyjności postępowania jest zasadą konstytucyjną, ustanowioną w art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z nią, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. W niniejszej sprawie, taki wyjątek nie zachodzi. Stąd też, wobec rozstrzygnięcia w II instancji sprawy, która nie była przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia w I instancji, doszło do rażącego naruszenia przepisu art. 15 k.p.a. Zarówno w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jak i w doktrynie prawa administracyjnego ugruntowany jest pogląd, że granice rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w II instancji wyznacza zawsze rozstrzygnięcie decyzji organu I instancji (v. wyrok NSA z dnia 12 listopada 1992 r. sygn. akt V SA 721/92; B. Adamiak [w;] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wydanie 12, Warszawa 2012 r., str. 85). Fakt, że w odwołaniu od decyzji Dowódcy JW Nr [...] K., K. K. podniósł, że należy mu się jeszcze inne świadczenie (poza tymi, o których rozstrzygnął Dowódca JW), czyli ekwiwalent pieniężny za dni wolne, nie upoważniał Dowódcy Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych do rozstrzygania w tym zakresie w II instancji. Żądanie K. K. w tym zakresie należało potraktować jako zgłoszenie nowego roszczenia wymagającego odrębnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, zgodnie z regułami procedury administracyjnej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 wyroku Sąd oparł na przepisie art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.