II SA/Wa 1520/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Danuta Kania po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. F. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia związku schorzeń ze służbą postanawia - odrzucić skargę - Centralna Wojskowa Komisja Lekarska orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. działając na podstawie przepisów § 12 pkt 1 i § 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), po rozpatrzeniu odwołania J. F., utrzymała w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Do wydania powyższych orzeczeń doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Ppłk rez. J. F. został skierowany do [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej przez Dyrektora Departamentu Kadr MON w celu orzeczenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. SWKL po wykonaniu badań oraz na podstawie dostarczonej przez orzekanego dokumentacji medycznej rozpoznała u orzekanego: 1. [...] Schorzenia ujęte w pkt. 2 i 3 rozpoznania SWKL uznała za pozostające w związku ze służbą wojskową, natomiast pozostałe choroby zdaniem Komisji takiego związku przyczynowo - skutkowego nie wykazują. J. F. nie zgadzając się z powyższymi ustaleniami złożył odwołanie, w którym domagał się uznania związku ze służbą wojskową większości rozpoznanych chorób, przede wszystkim: [...]. Organ wskazał dalej, że wojskowe komisje lekarskie określają związek poszczególnych chorób lub ułomności z czynną służbą wojskową na podstawie przepisów zawartych w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 marca 2003 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej oraz chorób i schorzeń, które istniały przed powołaniem do służby wojskowej, lecz uległy pogorszeniu lub ujawniły się w czasie trwania służby wskutek szczególnych właściwości lub warunków służby na określonych stanowiskach (Dz. U. Nr 62, poz. 567 z późn. zm.). W wykazie chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej stanowiącym załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia w punkcie [...]. Faktem jest, iż takie schorzenie zostało u orzekanego rozpoznane, jednak organ podkreślił, że do uznania jego związku ze służbą wojskową musi zaistnieć drugi warunek zawarty we wspomnianym załączniku, tj. "służba, w której istnieje narażenie na działanie hałasu przekraczające dopuszczalne normy". Fakt służby w takich warunkach powinien być potwierdzony pomiarami hałasu na danym stanowisku służby dokonywanymi przez osoby odpowiedzialne za bezpieczeństwo i higienę pracy - takiego dokumentu orzekany nie przedstawił komisjom. W dalszej części uzasadnienia organ podniósł, że skarżący do odwołania dołączył wyniki badań [...]. Komisja stwierdziła również, że rozpoznany u orzekanego: [...]. Proces ten uwarunkowany jest genetycznie, rozpoczyna się we wczesnym dzieciństwie i ujawnia się w postaci zmian radiologicznych, dolegliwości podmiotowych oraz zmian przedmiotowych w wieku 20-40 lat. Poza tym u orzekanego stwierdzono [...], które są wadami wrodzonymi i już na starcie stanowią predyspozycję do powstawania kolejnych zmian patologicznych [...]. Choroba zwyrodnieniowa [...] związana z długotrwałą służbą w warunkach przewlekłego oddziaływania ujemnych wpływów atmosferycznych na organizm oraz z pracą fizyczną narażającą stale na urazy mechaniczne może być kwalifikowana jako pozostająca w związku ze służbą wojskową bez uprawnień do świadczeń odszkodowawczych wg Zał. Nr 2 do wyżej cytowanego rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003 r. [...], a także przeciążeniowe zmiany zwyrodnieniowe w warunkach służby mogą być kwalifikowane jako pozostające w związku ze służbą wojskową wg Zał. Nr 1 do tego rozporządzenia w określonych ściśle przypadkach i przy znaczącym nasileniu działania czynnika szkodliwego (np. u pilotów samolotów naddźwiękowych, skoczków spadochronowych itp.). Warunki służby wojskowej pełnionej przez orzekanego takich kryteriów nie spełniają. Ponadto organ podkreślił, że zmiany zwyrodnieniowe [...] o podobnym nasileniu u osób w tym przedziale wiekowym są zjawiskiem powszechnym, a chorzy w znaczącej większości nigdy nie byli związani zawodowo z wojskiem. Odnosząc się z kolei do podnoszonej przez orzekanego w odwołaniu [...], organ wskazał, że przyczyn powstawania opisanych powyżej zmian jest wiele, ale przede wszystkim należy wymienić wrodzoną wiotkość aparatu więzadłowego [...]. Skutkiem wiotkości [...]. Powoduje to charakterystyczne skrzywienie [...]. W Polsce według statystyk, dolegliwościami [...] objętych jest około 70-80% populacji ludzi dorosłych, a wady [...] stwierdza się nawet u dzieci w wieku przedszkolnym. Tak częste występowanie [...] utwierdza w przekonaniu, że o tych wadach można mówić jak o schorzeniu społecznym. J. F. łączy powstałe zniekształcenia stóp ze służbą wojskową pełnioną w latach 1988-1994, kiedy był dowódcą kompanii [...]. Z załączonego do akt odpisu przebiegu służby wojskowej wynika jednak, że podstawowym zajęciem orzekanego w [...] batalionie radiotechnicznym była służba na różnych stanowiskach w węźle łączności. Obowiązki wynikające z dowodzenia kompanią [...] miały charakter okolicznościowy i nie spełniają kryteriów wyżej cytowanego rozporządzenia MON z dnia 31 marca 2003 r. W orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2011 r. zawarte zostało pouczenie, że przysługuje od niego prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarga nie przysługuje jednak w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa i jej związku lub braku związku ze służbą wojskową oraz związku lub braku związku chorób i schorzeń ze służbą wojskową. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. F. zakwestionował orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, podkreślając, że większość chorób, które zostały u niego rozpoznane w czasie komisyjnych badań lekarskich, powstała na skutek jego służby w wojsku. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, natomiast w zakresie dotyczącym związku chorób ze służbą wojskową Komisja wniosła o odrzucenie skargi. Pismem z dnia 16 września 2011 r. Sąd wezwał skarżącego do wskazania, czy jego skarga z dnia 1 czerwca 2011 r. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] wniesiona została wyłącznie w zakresie ustalenia związku schorzeń ze służbą wojskową, czy też wniesiona została również w zakresie określenia zdolności do służby wojskowej. Jednocześnie Sąd poinformował, że w przypadku nieudzielenia odpowiedzi w zakreślonym terminie, Sąd potraktuje jego skargę jako wniesioną wyłącznie w zakresie ustalenia związku schorzeń ze służbą wojskową. Powyższe pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 21 września 2011 r. Do dnia dzisiejszego skarżący nie ustosunkował się do wezwania Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), bowiem sprawa będąca przedmiotem zaskarżenia, tj. orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymujące w mocy orzeczenie [...] Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2010 r. w zakresie dotyczącym ustalenia związku schorzeń ze służbą nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w tezach wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. OSK 1203/04 (dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazał, że wojskowe komisje lekarskie orzekają w dwóch reżimach prawnych, stąd orzeczenia tych komisji dzielą się na dwie grupy. Pierwsza grupa orzeczeń wojskowych komisji lekarskich obejmuje kwestię zaliczenia danej osoby do określonej kategorii zdolności do służby wojskowej, jak i samej zdolności do służby wojskowej. Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach są wiążące dla organów rozstrzygających o powołaniu danej osoby do służby wojskowej lub o zwolnieniu z tej służby. Od takich orzeczeń służy skarga do sądu administracyjnego, gdyż orzeczenia te mają charakter decyzji rozstrzygających istotę sprawy - zdolność do służby wojskowej. Natomiast drugą grupę orzeczeń wojskowych komisji lekarskich stanowią orzeczenia ustalające schorzenia danej osoby, ich związek ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych lub rentowych albo zaopatrzenia emerytalnego. Podstawę takich orzeczeń stanowią w obecnym stanie prawnym przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ustawa z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 87 ze zm.), ustawa z 11 kwietnia 2003 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. z 2003 r. Nr 83, poz. 760 ze zm.), czy wreszcie ustawa z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 ze zm.). Te orzeczenia poddawane są kontroli przez sądy powszechne w ramach rozpoznawanych odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych, rentowych lub z zaopatrzenia emerytalnego. Dzieje się tak dlatego, że decyzje administracyjne w tych sprawach wydawane są nie przez wojskowe komisje lekarskie, lecz przez inne organy (wojskowy organ emerytalny lub ZUS). Orzeczenia wojskowych komisji lekarskich w tych postępowaniach mają natomiast wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego jako jedna z przesłanek rozstrzygnięcia sprawy i nie podlegają odrębnemu zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Biorąc zatem pod uwagę te dwa reżimy prawne wskazać należy, iż od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym ustalenia schorzeń danej osoby oraz ich związku ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. Potwierdzeniem powyższego stanowiska jest utrwalony w orzecznictwie administracyjnym pogląd, że sąd administracyjny nie jest właściwy w sprawie skargi na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową (vide: uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. akt III ZP 9/99, OSNP 2000/5/167). Takie stanowisko zajął również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 listopada 2000 r., sygn. akt OSA 1/100 (ONSA 2001/2/47) w odniesieniu do orzeczenia w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza i związku ze służbą wojskową stwierdzonych schorzeń dla m.in. celów zaopatrzenia emerytalnego (rentowego), stwierdzając, że w tych sprawach skarga nie przysługuje. Na tle przytoczonego stanu prawnego stanowisko to jest nadal aktualne, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wyżej wyroku z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1203/04. Biorąc pod uwagę treść skargi oraz brak odpowiedzi skarżącego na wezwanie Sądu dotyczące przedmiotu zaskarżenia, Sąd uznał, że w niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest wyłącznie orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w części dotyczącej ustalenia związku schorzeń ze służbą wojskową, a nie rozstrzygnięcie dotyczące zaliczenia skarżącego do określonej kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej. Z tej przyczyny należy stwierdzić niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego w tej sprawie. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w zaskarżonej przez skarżącego części jest bowiem tylko elementem rozstrzygnięcia w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sprawy zakresu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) mają natomiast charakter spraw cywilnych, do których rozpoznania właściwe są sądy powszechne (art. 2). Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 wskazanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.