II SA/Wa 1522/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.), Sędziowie WSA Joanna Kube, WSA Adam Lipiński, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2005 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Decyzją z dnia [...] czerwca 2005 r. [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2005 r., którą odmówił przyznania p. P. Z. renty rodzinnej w drodze wyjątku po jego zmarłym ojcu - B. Z.. Jako materialnoprawną podstawę decyzji Prezes ZUS wskazał art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), który wymienia warunki konieczne do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Jednym z nich jest brak po stronie występującej o przyznanie świadczenia niezbędnych środków utrzymania. Odwołując się do poczynionych ustaleń faktycznych, z których wynika, że matka p. P. Z. otrzymuje emeryturę w kwocie 1431,50 zł miesięcznie, Prezes ZUS uznał, że wykazany dochód na członka rodziny nie pozwala na uznanie, że p. P. Z. pozostaje bez niezbędnych środków utrzymania. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi p. P. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Decyzji Prezesa ZUS skarżący zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na nieuzasadnionym przyjęciu przez organ, że skarżący posiada niezbędne środki utrzymania. Zdaniem skarżącego, ponieważ jest osobą pełnoletnią, matka nie ma obowiązku utrzymania go. W ocenie skarżącego, zaskarżona decyzja nie uwzględnia faktu, iż skarżący studiuje, a przyznanie świadczenia po ojcu, który miał udowodniony bardzo długi okres ubezpieczenia (31 lat), umożliwiłoby skarżącemu ukończenie szkoły wyższej. Powołując się na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż skarżący ze względu na wiek i stan zdrowia jest osobą w pełni zdolną do pracy, jeżeli zatem posiadane środki są dla niego niewystarczające, może podjąć zatrudnienie i zapewnić sobie środki dodatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z uwagi na konstrukcję powołanego przepisu, wszystkie wymienione w nim warunki muszą zajść łącznie, podczas gdy skarżący urodzony w dniu [...] stycznia 1985 r., jako osoba pełnoletnia i zdolna do pracy, może podjąć zatrudnienie. Powyższa okoliczność eliminuje skarżącego z grona osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie w drodze wyjątku. Charakter tego świadczenia i tryb przyznawania różni się od świadczeń z zaopatrzenia emerytalno-rentowego przyznawanego w trybie zwykłym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, w myśl którego wiek jako przesłanka niemożności podjęcia pracy w rozumieniu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, oznacza wiek powyżej 18 lat lub wiek emerytalny (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2002 r. II SA 2538/01 Lex 82806). W wyroku z dnia 27 września 2001 r. II SA 1578/01 Lex 51001 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, w myśl którego możliwość przedłużenia okresu pobierania renty rodzinnej przez osobę studiującą, po zakończeniu 25 roku życia do czasu ukończenia studiów, po spełnieniu dodatkowych warunków określonych w art. 68 ust. 2 ustawy, nie dotyczy sprawy rozpoznawanej w trybie art. 83 ust. 1 ustawy. Z tych przyczyn zbyteczne jest odnoszenie się do zarzutów skargi dotyczących błędnego ustalenia przez Prezesa ZUS, że skarżący posiada niezbędne środki utrzymania. Jak wskazano wcześniej, wszystkie przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie choćby jednej z nich uniemożliwia przyznanie świadczenia. Dlatego, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.